Yazar: hakan

Musahiplik ne demektir? Açıklayınız.

 

Musahiplik’in kelime manası yol kardeşliği anlamına gelmektedir. Musahiplik Hz. Ali’ye dayanmamaktadır. Alevilik inancına göre evli olan her alevi kendisine denk düşen başka bir Alevi ile bir kardeşlik kurar. Bu kardeşlik dinsel bir kardeşliktir. Aynı zamanda bu kişi ahirette de ona arkadaşlık edecektir. Bu kardeşlik öte dünyayı kapsadığı için öz kardeşlik kurallarından daha fazlı kuralı bulunmaktadır. Bahsettiğimiz yol kardeşliği Alevilik anlayışında farzdır. Malları da canları da ortaktır artık. Aleviler için Musahiplik kan bağından çok öte bir kardeşliktir.

 

Bu kardeşliğin taraflara yüklediği sorumluluklar da vardır: Bunlardan ilki taraflar ölünceye değin kardeş olmanın gereğini yapıp birbirlerine yardımcı olacaklar. Hep dürüst olacaklar ve helal yaşamaya dikkat edecekler. Ellerine dillerine bellerine sahip çıkacaklar birbirlerinin. Birinin günahından diğeri de sorumlu olacak o yüzden bir hataya yeltendiğinde birisi diğeri ona mani olmaya çalışmalıdır. Bu iki kardeşin aynı düşünce yapısına sahip olmaları aynı değerleri taşımalarına dikkat edilir. Musahiplik bir kere yapılır ve ölene kadar sürer. Musahiplik anlayışı hala günümüzde de devam etmektedir. Bu kurumun hem bireye hem de topluma faydalı olduğu söylenebilir.

İslam düşüncesindeki yorum farklılıklarının sebepleri nelerdir? Açıklayınız?

 

İslam düşüncesinde ortaya çıkan sebepler şunlardır:

İnsanın yapısı. (zeka, kişilik, duygular vs.): Dünya üzerinden şuan var olan eskiden dünyada  yaşayıp vefat eden insanları ve gelecekte var olacak insanları düşünelim. Bu insanlardan bir tanesi bile birbiriyle aynı olmayacak aynı parmak izine sahip olmayacak. Bu insanlar zeka yapılarıyla anlayışlarıyla sahip oldukları duygusal tepkilerle aile yaşantılarıyla en önemlisi karakteriyle birbirinden çok farklı olacaklardır. Böyle olunca da biz diyemeyiz ki bu insanların hepsi okuduklarından anlatılanlardan gördüklerinden aynı şeyi anlayacak. Bu mümkün değildir. Sonuç olarak farklı yapılara sahip olan insanlar dine baktıklarına kişiliklerine göre anlamlar çıkarıyorlar.

 

Ortam ve kültür: Bilimsel psikoloji araştırmaları bile gösteriyor ki insanların karakter oluşumları sadece DNA’larıyla ilgili değil. Doğup büyüdüğü ortam, bu ortamın sahip olduğu kültür de bir insanın karakterinin oluşmasında çok etkili oluyor. Hal böyle olunca da İslamı yorumlarken kültüründen çevresinin bulunduğu düşünce yapısından da etkilenmeden edemiyor.

 

Bazı ayet ve hadislerdeki yoruma açık ifadeler: Kuran-ı Kerim’de ve Hadis-i Şeriflerde yoruma açık bırakılan lafızların bırakılması yorum farklılıklarına neden olan sebeplerden bir tanesidir. Bunun üzerine de anlaşılan hükümler bazı ayet ve hadislerde farklılık gösterebilir.

 

Başka toplumların kültüründen etkilenmeler: Başka toplumların din anlayışında etkilenerek benzeşim kurmak da yorumlarda farklılığa sebebiyet vermektedir.

 

Coğrafya ve iklim: Bu iki unsur insan yapısını etkilediği gibi insan anlayışını da etkilemektedir. En-nihayet bu durum yorum  farklılığını sonuç olarak doğuruyor.

Din ve din anlayışı arasındaki farkları yazınız.

 

Din ve din anlayışının birbirinden çok farklı olduğu muhakkaktır. Din dediğimiz kavram Allahu tealanın bizlere peygamberler vasıtıasıyla göndermiş olduğu vahiydir. Din insanoğlunu kendi iradesiyle sırat-ı müstakime yani doğru yola iletmeyi hedefleyen bir sistemdir. Bu sistem iyiliği ve doğruluğu hedefler. Dinin ulaşmak istediği nokta insanları kötülüklerden uzaklaştırarak dareyn (iki dünya) saadetini yakalamaktır.

 

Dinin bize sunmuş olduklarını dünya üzerinde anlamlandırabilen tek yaratılan canlı insandır. Bunu da aklı sayesinde yapar. Aklı sayesinde düşünebilen, şüphe duyabilen insan bunu iradeli bir şekilde gerçekleştirir. Allahu teala elçileri sayesinde insanlara hitap eder ve onlarla iletişim kurar. Bu sayede bizler dinin emirlerinden ve yasaklarından haberdar oluruz. Her insan bu iletilen dinle muhatap olduğunda hepsi için din farklı şekilde karşılık buldu. Kimi hayatını tamamen bu buyruklara uyarak düzenlediyse de kimi belirli noktalarda eksiklikler gösterdi kimi bazı yönlerine yönelirken bazıları başka yönlerine eğildi. Bu din konusunda farklı anlayışlara yol açtı. Oysa inen tek din fakat anlaşılanlar tezahürleri farklı farklıydı. Bu açıklamamdan da çıkaracağınız üzere din kavramı vahiy odaklıyken din anlayışı kişinin yorumunu, aklını ve düşüncelerini merkeze alır. Din herkese gönderilmiş evrensel olandır din anlayışı sadece kişinin kendisini bağlar. Din asla ve asla değişiklik göstermezken din anlayışı zamana hatta mekana göre değişiklik gösterebilir. Dinin kendisini benimsemek zorunlulukken (tabi ki bu zorunluluk dine inanç duyanlar için geçerlidir.) din anlayışı bireysel olduğu için herhangi bir zorunluluğu bulunmamaktır. Çok nadir de olsa kendi anlayışı başka insanlara dayatanlar da yok değildir. Ama bu dayatma meşru ve geçerli değildir.

Sizce insanlar güzel ahlak sahibi olmak için neler yapmalıdırlar?

 

Bence insanlar güzel ahlak sahibi olabilmeleri için en genel kaide kötü ahlaktan olabildiğince uzak durmaları gerekir. Bu sayede insanoğlu hem bu dünyada hem de öteki dünyada mutlu olabilir. Güzel ahlak sahibi olmak için ilim öğrenilmeli ve uygulanmalı yani amel edilmelidir. Aynı şekilde bunu yaparken edep unutulmamalıdır. Kişi arkadaşının dini üzere olduğu için oturduğu, kalktığı, suyunu içtiği, meclisinde bulunduğu arkadaşını iyi seçmelidir. Hem ne demiş eskiler bana arkadaşını söyle sana kim olduğunu söyleyeyim. Bu saydıklarımın tersini düşünelim ilim sahibi olmamak cahil olmak edepten yoksun olmak ve en önemlisi de kötü arkadaşlar edinmek bu özellikleri olan bir insanın güzel ahlaklı olabileceği düşünülemez.

 

Bir insan için güzel ahlakın zirvesini seyretmesi mümkündür. Hz. Peygamberimizin hayatını öğrenip örnek aldığımızda yaşantımızda ona benzemeye çalıştığımızda güzel hak sahibi olmak kaçınılmaz olur. Seçeneklerden biri de örnek almanın dışında iyi ahlaka sahip insanlara gıpta etmektir. Onların hallerine özenmeliyiz. Rol model  olarak almalıyız. Tevazu sahibi olmalıyız. İnsanoğlu acziyetini her zaman bilincinde tutmalıdır. Bu demek değil ki kendinizi olduğundan aşağı görün eziklik psikolojisine girin sadece kendinizi olduğunuzdan fazla görmeyin. Gerçeklik olgusuyla kendinizi değerlendirin. Helal kazanç kazanmaya dikkat edin. Zamanınızı neye harcadığınızı  dikkat edin. Çünkü insan zamanını harcadığı şeydir. Yaptığınız işlerde Allah rızasını gözetin. Sonuç olarak İslam güzel ahlaktır.Ahlakı olanın dini de olur. Ama ahlakı olmayanın dini de olmaz.

Farklı düşüncelere sahip olan bireyler, aynı toplumda mutlu bir şekilde yaşamak için nelere dikkat etmelidirler? Düşüncelerinizi sınıfta paylaşınız.

 

Farklı düşüncelere sahip olan bireyler, aynı toplumda mutlu bir şekilde yaşamak için dikkat etmesi gereken en önemli unsur saygıdır. Farklılıklarımızı bir kusur değil bir zenginlik olarak görmeliyiz. Dünya üzerinde baktığımızda her toplulukta farklı farklı düşüncelere sahip insanların olduğunu görüyoruz. Birbirine tahammül  göstermeyenler hem fiziksel hem de zihinsel savaş halinde olmaları onları her açıdan zarara uğratmaktadır. Bazen bu zarar toplum huzurunun bozulmasına bazen travmalara bazen de çok üzücü olarak can kayıplarına neden olabiliyor. Soykırımlarıyla sonuçlananlarını bile tarih sahnesinde görmek mümkündür.Bknz. Srebrenitsa Katliamı (Bosna Katliamı) gibi. Bu dediğimiz toplumun yapısından farklı olan topluluklara baktığımızda yani farklı görüşlere saygıyla bakan topluluklarda durum daha farklıdır. Farklı görüşlerle saygıyla yaşamayı öğrenmiş topluluklar baktığımızda daha huzurlu, daha gelişmiş, daha başarılı, daha anlayışlıdır.

 

Toplumun temelinde insan sevgisi yer aldığından insanları sırf insan olduğu için sevme anlayışı vardır. Farklı düşüncelerini kabul etmese bile bir başkası o kişinin düşüncesini söyleme özgürlüğünün savunulması gerektiği bilincine ulaşmıştır.İlk olarak saygı dedik sonra başkasının düşüncesini ortaya koyma hakkını karşı olsak bile düşünceye savunmak dedik.Sıradaki madde ise farklılıklarımızla mutlu olmak istiyorsak karşı tarafla empati kurma yani onun yerine kendimizi koymayı öğrenmemiz gerekir. Onun neden böyle bir düşünce içine girdiğini onun şartlarında anlamaya çalışmalıyız.Son olarak da tamam farklı görüşlere saygı önemli ama bundan sonraki adım da farklı görüştekilerine hoşgörüyle yaklaşılmasıdır.

Bir toplumda farklı düşüncelerin varlığının yararları neler olabilir? Düşüncelerinizi not ediniz.

 

Bir toplumda farklı düşüncelerin varlığının yararı en başta farklı bakış açılarının olmasıdır. İnsanların fikirlerine katılmasanız bile onların düşüncelerini ifade etmelerine imkan verilmelidir. Çünkü sonradan belki kendi düşüncenin yanlış olduğunun farkına varabilirsin ya da o konunun farklı yönlerini daha önce fark etmediğin haliyle görme şansını elde edebilirsin. Farklı fikirler demek aslında beyin fırtınasına olanak sağlar bu da daha çok bakış açısı daha çok yol hatta belki de daha çok çözüm yolu demek olur. Böyle bir yapıda toplumun gelişmesinin önünde hiçbir engel yoktur. İnsanlar oturup birbirlerine saygı çerçevesinde  fikirlerini beyan etmeliler. Bunun önüne geçilmeye çalışıldığında ikrah, icbar, baskı yöntemleri devreye girer güçlü olan bedeni gücü olan siyasi gücü olan karşıt görüş duyduğu anda tahammül edemez bastırmaya çalışır.

 

Aslında böyle bir davranış yine dönüp dolaşıp topluma zarar verir. Katılmadığınız bir görüşü üslubuna uygun olarak yasal yollarla insanı bir şekilde alt etmeye çalışılmalısınızdır. Bu da taraflar için daha çok zihin antrenmanı demek olur. Zekaların kapıştığı bir ortamda insanlar daha bilgili, daha donanımlı, daha uzman, daha zeki olmak için kıyasıya yarışacaktır. Böyle konulardaki rekabet toplumu her zaman bir adım öteye taşıyacaktır. Farklı düşünceleri ortaya koyma özgürlüğü farklı inanç sistemlerini farklı dil yapılarının en genel ifadesiyle farklı kültürlerin oluşmasına yol açacaktır. Bu da aynı şekilde zenginlik anlamına gelir.

İtikat, erkân ve mezhep kelimelerinin anlamlarını sözlükten bulup defterinize yazınız.

 

İtikat: Kelime manasına baktığımızda “inanç duymak, birşeyin doğruluğuna kalbimizden inandığımız, doğruğunda kararlı olduğumuz” anlamına geliyor. Bu inandığımız şeyi gönülden tasdik etmiş bir şekilde inanmış olmalıyız itikat olabilmesi için. İtikatta inanılan şey zihnimizin kesin olarak görülmesi gerekir. İtikadı tek bir kelimeyle karşılamamız gerekirse bu kelime “İnanç” olur. İtikat bazen bir düşünceye olabilir bazen de imana konu olan inanca olabilir. Dinimizin ya da mezhebimizin temel inanç esaslarına inanmak itikattandır.

 

Erkân: Toplumların önde gelen isimlerini karşılamak için kullanılan kelimedir. Büyükler, üstler anlamına gelir. Bu anlamlara bağlı olarak Osmanlıca’da da farklı tamlamalar da da kullanılır Örneğin erkân-ı devlet devletin ileri gelenleri demektir. Aynı şekilde erkân-ı salât tamlamasında da rükün olarak mana verdiğimizde namazın rükünları anlamına geliyor.

 

Mezhep: Kökü itibariyle “gidelecek yol varılacak yer” anlamına gelir. Fakat terim olarak açıklamamız gerekirse “ Dinin vaaz ettiği hükümlerinden farklı farklı deliller getirerek bunlardan farklı hüküm çıkartıp yorumlanmakta ve otorite kabul edilen alimler tarafından ortaya konulan görüş sistemlerine denir.” Kısacası Mezhep için ayrım, düşünce farklılıkları diyebiliriz.

 

Bir dinin anlayış farklılıklarından dolayı ortaya çıkmış düşünce sistemleridir. Örneğin İslam dini için Hanefi,Şafii,Maliki,Hanbeli mezhebi vs.vs. gibi. Hristiyanlık için Katolik, Ortodoks, Protestan mezhebi vs.vs. gibi. Yahudilik için Samiriler, Sadukiler, Ferisiler ve Esseniler gibi.

Çevremizdeki bütün bitkiler hep siyah-beyaz ve aynı görünümde olsaydı neler olurdu? Sınıfta arkadaşlarınızla düşüncelerinizi paylaşınız.

 

Çevremdeki bütün bitkilerin hep siyah-beyaz olması ve hepsinin de aynı görüntüde olması müthiş sıkıcı olurdu. Çiçeklerin çeşit çeşit ve renk renk olması insanoğluna zevk veren bir durumdur. Allahu tealanın her yarattığı farklı çiçekte aslında Rabb’imizin hikmetlerini temaşa ederiz. Bu Allahu tealanın yüceliğini, yaratılıştaki güzelliğini görmek bununla birlikte O’nu tefekkür etmek olağanüstü huzur vericidir. Yaratma konusunda Allah’a hiçbir güçlüğün olmadığını görmemizi sağlar. Sadece siyah ve beyaz çiçeklerin varlığı sıkılmamıza neden olabilir. Herkes tek renk ya da tek çeşit bitki türü gördüğünde insanların tepkileri de hissettikleri de aynı olacaktır.

 

Gayet sıradan olan bu olay belki de temaşa edilmeye değer bulunmayacak çünkü insanda güzel duygular uyandırmayacaktır. İnsanoğlunun her duyusunun bir besin kaynağı vardır. Mide için güzel,lezzetli yemek neyse kulak için harmonik sesler, huzur veren sesler, ritmik sesler neyse göz için de güzel görüntüler odur. Bunun en başında da doğa gelmektedir. Doğamızı süsleyen çiçekler, bitkiler de gözlerimiz için estetik ihtiyacımızı karşılarlar. “Allah güzeldir güzeli sever” lafı herkesçe  bilinen malum bir sözdür. Allahu tealanın da yaratmış olduğu insanda güzeli sevmeye meyyaldir. Allah’ın Esmaul Hüsnasında da El-Musavvir ismi geçer. El-Musavvir Allah’ın her yarattığı şeye kendine has şekil ve özellik vermesi demektir. Tasvir eden manasına gelir. Bu tarz bir yaratılış Allah’a mahsustur.