Ay: Kasım 2018

İlk yardımcı olay yeri değerlendirmesini niçin yapar?

 

İlk yardım yapan kişi ilk yardım yapmadan önce çevrenin güvenliğinden emin olmalıdır. Çevrede kendi ve başkalarının can güvenliğini tehlikeye atmadan hareket etmeli ve olay yerinde oluşabilecek diğer kazalardan korunmak için önlem almalıdır. İlk yardım yapan kişinin önce kendi sağlığını güvence altına alması gerekiyor. Birine ilk yardım yapılacağı zaman ortamın uygun olması çevrede bulunan araba, gaz, patlayıcı madde gibi risk faktörlerin kaldırılması gerekir. Bu hem ilk yardım yapılacak kişi için hem çevrede bulunan kişilerin can sağlığı için önem taşıyan bir değerlendirmedir. Araba kazalarında araba motorunun açık olup olmadığı, gaz zehirlenmelerinde evin içinin havalandırılması veya hastanın dışarı çıkarılması gibi kaza olan yerden hastanın daha güvenli bir yere taşınması gibi önemli davranışlarda bulunmak gerekir. Bu tür hareketler ilk yardımın önemli bir parçasını oluşturmaktadır.

 

Başka bir şekilde ise ilk yardımcı olay yeri değerlendirmesini hastanın durumunu öğrenmek için yapar. Örneğin hasta baygın bilinçsiz vaziyette bir kutu ilacın yanında bulunuyorsa o ilaç kutusu acil salık ekibine iletilmeli bu kişinin tedavi sürecine ya da bulundurduğu hastalıklar hakkında bilgi sahibi olunmasına imkan sağlayacaktır. Diğer yandan:

 

• Kaza alanında tekrar kaza oluşumunu engellemek için
• Kazazede sayısı ve yaralanma türlerini hızlıca belirleyebilmek için
• Kaza yerindeki deliller hakkında bilgi sahibi olmak.
• Olay yerinde kullanılabilecek eşya ve medikal malzeme bulabilmek için

 

Olay yeri değerlendirilmesi yapılır.

Stres insanda ne gibi olumsuzluklara sebep olur?

 

İşyerinde sınavlarda sorumlulukların altından kalkarken her zaman bir stresin gölgesindeyizdir. Stresin fazlası sağlıksızken belli bir düzeyi adrenalin salgılayıp hızlı düşünmemizi hızlı hareket etmemizi sağlar bu da kötü bir durumdan hemen çıkabilmemizin için yapılmış bir vücut sistemidir. Stres ile ilgili en tehlikeli olan kişinin bütün sistemine etki edebilecek bir yönünün olmasıdır. Başta bağışıklık sistemi olmak üzere vücudu yavaş yavaş hastalıklara boğabilir.  Stres insanda şu gibi olumsuzluklara neden olur;

 

Mental belirtiler

• Hafıza sorunları
• Odaklanma problemleri
• Kötü kararlar verme
• Sadece olumsuz düşünmek
• Endişeli veya yarış halinde olma
• Sürekli endişe verici

 

Duygusal belirtiler

• Depresyon veya genel mutsuzluk
• Anksiyete
• Ruh halinde ani değişim, sinirlilik veya öfke
• Bunalmış hissetmek
• Yalnızlık ve izolasyon
• Diğer zihinsel veya duygusal sağlık sorunları

 

Davranışsal belirtiler

• Daha fazla veya daha az yemek yemek
• Çok fazla ya da çok uyuyor olmak
• Başkalarından çekinmek
• Dinlenmek için alkol, sigara veya uyuşturucu kullanma
• Sinir alışkanlıkları (örneğin, tırnak yeme, bacak sallama)

 

Fiziksel belirtiler

• Ağrı ve sızılar
• İshal veya kabızlık
• Mide bulantısı, baş dönmesi
• Göğüs ağrısı, hızlı kalp atışı
• Cinsel istekte azalma
• Sık soğuk algınlığı veya grip olma

Obeziteye neden olan risk faktörleri nelerdir?

 

Obeziteye neden olan birçok etmen bulunur. Bunlar kişinin yaşam tarzından genetik bilgisine, yeme alışkanlıklarından yaşadığı problemlere, dini inancına kadar daha birçok etmen sıralanabilir. Kişinin yaş aralığı cinsiyeti yaşadığı ülke ve çalıştığı iş kişinin hareket etme sıklığının azalmasına metabolizmasının yavaşlamasına ve yeme alışkanlıklarının değişmesine sebebiyet verebilir bu da obeziteye yol açabilir. Kişinin sosyal ve kültürel açıdan nasıl olduğu bile bu faktörleri etkileyecek ve evli lan ve olmayan kişiler arasında bile obezite risk faktörleri sayısı değişiklik gösterecektir. Hormonal sistemin çalışmasında rahatsızlık meydana gelmesi ilaç kullanımı ve psikolojik problemler yine risk faktörünü arttırmaktadır.

 

• Genetik faktörler: Ailenizden gelen metabolizma hızı ve kilo almanıza neden olan yağların depolanma sıklığı bu faktöre örnek verilebilir.
• Hareketsizlik: kişinin hareketten uzak olması ve spor yapmaması belli fiziki aktivitelerden kaçması obezite için bir risk teşkil eder. Sağlıklı bir bireyin fiziki aktivitelerde bulunması gerektiği unutmayın.
• Diyet: kişinin bir uzman tarafından olmadan kendi başına uyguladığı diyetlerdir. Bu diyetler sizin kilo almanıza neden olabilir. Eğer bir diyet listesi istiyorsanız önce diyetisyene başvurup vücut indeksinizi ölçtürmelisiniz ona göre diyetisyen size uygun olan öznel bir liste verecektir.
• Kullanılan ilaçlar: özellikle psikolojik rahatsızlık ilaçları başta bazı ilaçlar aşırı kilo alımına ve iştah arttırmaya neden olabilir.
• Çalışılan yer: eğer işiniz masa başı ve çok hareket gerektirmeyen bir işse obezite risk faktörleri arasında bulunduğunuzu unutmayın.
• Sosyal ve ekonomik durum, yaş, gebelik, sigarayı aniden bırakma, aile yaşam tarzı, uyku eksikliği sayılabilecek diğer etmenlerdir.

Sağlıklı yaşam için kişisel temizliğin gerekliliğini açıklayınız?

 

Kişinin sağlıklı yaşam için belli hijyen kurallarına uyması gerekir. Bu sağlıklı bir vücudunun temel özelliklerinden biridir. Kişisel temizlik bireyin başta kendisi olmak üzere çevre için de temiz bir birey olmasına katkıda sağlar. Aynı zamanda kişisel temizliğine dikkat etmeyen bireylerde çeşitli hastalıklar ve bulaşıcı mikroplar meydana gelebilir.  Ağız bakımı, vücut temizliği ve benzeri yerlerin temizliğine özen gösterilmelidir. Kişisel temizlik yaparken kullanılan temizlik ürünlerinin kişiye özgü olması gerekir.

 

 

• Kullanılan diş fırçası, iç çamaşırı, havlu, terlik gibi malzemeler kişiye ait olmalı ve kimse ile paylaşmamalı.
• Temizlik ürünlerinin belli süreler içerisinde değiştirilmesi gerektiğini unutmamalıyız.
• Kullandığımız havlu iç çamaşırı ve kıyafetlerimizi belli aralıklar ile yıkamalıyız.
• Tarak ve diş fırçası gibi kişinin kendi vücut ph’ı ve yapısı ile kullanmıştır başkası kullandığında bakteri oluşumu, hastalık meydana gelebilir.
• Yaz günlerinde her gün duş alarak ter ve kokudan oluşan bakterilerden kurtulabilirsiniz.
• Saçların ve tırnakların her zaman temiz olmasına dikkat edin.
• El ve ayakların düzenli yıkanması ve özellikle ayaklarda koku oluşumunu ve mantar gibi hastalıkları önlemek amaçlı her gün temiz çorap giymeye dikkat edilmeli.

Gıda zehirlenmelerinde ilk yardım uygulamalarını anlatınız.

 

Her yıl, rapor edilmeyen vakaları içermeyen 500.000’den fazla gıda zehirlenmesi vakası bulunmaktadır. Salmonella en ölümcül gıda zehirlenmesidir.

 

Belirtileri

Semptomlar enfeksiyondan yaklaşık 5- 72 saat sonra gelişebilir. Bulantı ve kusma meydana gelebilir, kişinin geçmiş günlerde ne yediğini hatırlaması, zehirlenme durumunun teşhis edilmesine yardımcı olabilir. Sebzeler, meyveler, kabuklu yemişler ve meyve çekirdekleri az pişmiş et ürünleri ve alerjik reaksiyon gösterilen besinler genellikle gıda zehirlenmesine sebebiyet verir. Aşağıdaki belirtilerden herhangi birine dikkat edin:

 

• İshal
• Karın krampları
• Kusma

 

Yukarıdaki semptomlar mevcut ise panik yapmayın. Norovirüs (ishal ve kusma olan hastalık) gibi enfeksiyonların gıda zehirlenmesi ile ilgisi olmadığını ve birkaç gün içinde bu rahatsızlıkların geçeceğini unutmayın.

 

 

Ne yapmak gerekiyor –  Gıda zehirlenmesi

• Bu semptomlardan herhangi birini fark ederseniz, kişiye uzanıp dinlenmesini söyleyin.
• Hasta olduklarında kullanmaları için yanlarında bulunduracakları sürahi ya da büyük şişe su verin.
• Sadece düzenli küçük yudumlar halinde su içecek olsalar bile bu vücut için çok iyi olacaktır, kişiyi olabildiğince fazla su içmeye teşvik edin. İshal varsa; ishal ile atılan suyun geri alınması için su içmeleri daha da önemlidir. Tuzlu patates muz gibi besinler tüketmeliler, kaybettikleri tuz ve diğer minerallerin yerinin doldurulması için önemlidir.

 

Eğer kusma ve ishal 3 gündür devam ederse 112’yi arayarak yardım isteyin veya doktorunuza danışın.

Şok belirtileri nelerdir? Açıklayınız.

 

Şok; travma, sıcak çarpması, kan kaybı, alerjik reaksiyon, ciddi enfeksiyon, zehirlenme, ciddi yanıklar veya diğer nedenlerden kaynaklanabilir. Bir kişi şokta olduğunda, organları yeterli kan veya oksijeni alamaz. Tedavi edilmezse, bu kalıcı organ hasarına hatta ölüme yol açabilir.

 

Şok belirtileri ve belirtileri duruma bağlı olarak değişir ve şunları içerebilir:

• Soğuk üşümüş ten
• Soluk veya küllü cilt
• Hızlı nefes alıp verme
• Mide bulantısı ya da kusma
• Büyümüş göz bebekleri
• Zayıflık veya yorgunluk
• Baş dönmesi veya bayılma
• Endişe veya ajitasyon gibi zihinsel durum veya davranışlardaki değişiklikler

 

Bir kişinin şok geçirdiğinden şüpheleniyorsanız, 112’yi arayın. Sonra hemen aşağıdaki adımları uygulayın:

 

• Kişiyi yere yatırın ve bunun ağrıya veya başka yaralanmalara neden olabileceğini düşünmediğiniz sürece bacakları ve ayakları hafifçe yükseltin.
• Kişiyi gerekmedikçe hareket ettirmeyin.
• Kişi solunum, öksürük veya hareket gibi hiçbir yaşam belirtisi göstermiyorsa, CPR ye başlayın.
• Sıkı kıyafetleri gevşetin ve gerekirse, kişinin üşümesini önlemek için bir örtü ile örtün.
• Kişinin bir şey yemesi veya içmesine izin vermeyin.
• Kişinin alerjik reaksiyon geçirdiğinden şüpheleniyorsanız ve bir epinefrin oto enjektörüne erişiminiz varsa, talimatlara göre kullanın.
• Kişinin kanaması varsa, bir havlu veya çarşaf kullanarak kanama alanı üzerine basınç uygulayın.
• Eğer kişi kusarsa veya ağzından kan gelmeye başlarsa, omurilik yaralanmasından şüphelenmediğiniz sürece boğulmayı önlemek için onu bir sağ veya sol tarafa çevirin.

Dış kanamayı durdurmak için yapılacak ilk yardım basamaklarını açıklayınız.

 

Küçük bir yaralanma bile, vücudun neresinde olduğuna bağlı olarak ciddi dış kanamalara neden olabilir. Şiddetli kanamalar ise şoka yol açabilir. Tıbbi açıdan, şok, yaralı kişinin vücut dolaşımında yeterli kan olmadığı anlamına gelir. Şok, hayatı tehdit eden bir tıbbi acil durumdur.

Aşırı kanamayan küçük kesikler ve sıyrıklar evde durdurulabilir. Yaralı bölgeyi, normal tuzlu suya veya temiz suya batırılmış steril gazlı bezle temizleyin. Yaranın içinde kalacak veya tüy bırakacak pamuk yünü veya herhangi bir malzeme kullanmayın. Yara bandı ile yarayı kapatın ve düzenli olarak yara bandını değiştirin.

 

Şiddetli kanamalarda:

• Şiddetli dış kanama için ilk yardım yöntemleri şunları içerir:
• Yaralanan kişiye yaklaşmadan önce tehlikeyi kontrol edin. Varsa, bir çift eldiven, ya da dezenfekte ürünler kullanın.
• Hemen ilk yardım ekibini 112yi arayıp durumu ve kan kaybı yaşandığını açıklayın.
• Kişiyi yere yatırın. Eğer hastanın bir uzvu yaralanmışsa, yaralı bölgeyi kişinin kalp seviyesinin üzerine kaldırın (mümkünse).
• Kişinin, kan akışını durdurmak için eline ya da ellerine yaraya doğrudan basınç uygulayacağı temiz bir bez verin. Kişi bunu kendi yapamazsa, siz doğrudan yaraya baskı uygulayın.
• Bir nesne ya da cisim yaraya gömülmüşse, çıkarmayın. Nesneye değmeden etrafına basınç uygulayın.
• Turnike uygulamayın.
• İlk pansumanı aşırı kan olursa, onu çıkarmayın. Üstte yeni pansuman malzemesi ekleyin ve bir bandajla sabitleyin.

Kısmi tıkanma ile tam tıkanma arasındaki farklar nelerdir? Açıklayınız.

 

Solunum sisteminde ağız açıklığından solunum borusu ile akciğer arasına giden havanın engellenmesi ve tıkanması durumu hayati tehlikelere yol açabilir.  Kişinin nefes alamamasından veya az nefes almasından dolayı felç geçirme uzuvlarından herhangi birinde sakatlık oluşması beyinsel fonksiyonlarda zedelenme ve gelecekte oluşabilecek birçok hastalığın kapısını aralamış olabilir. Solunum yolunda tıkanma iki tiptir. Bunlar kısmi tıkanma ve tam tıkanmadır. Kısmi tıkanmada kişi nefes almakta zorlansa da nefes alıp verebilir. Tam tıkanmada ise vücudun solunum borusunda ya da ağızda havanın girişini kapatan ve nefes almasına imkân tanımayan engel bulunur. İki durumda oldukça tehlikelidir.

 

Kısmi tıkanma

• Vücut takılan cismi atmaya çalışır ve öksürük için kendini zorlar.
• Hasta konuşmada zorluk yaşar kesik kesik cümleler oluşturur.
• Soluk alıp vermede acı çekme meydana gelir.
• Yutkunarak cismi iteklemeye çalışır.
• Kişinin öksürmesi için cesaretlendirilir.
• Sırtına vurulmaz.

 

Tam tıkanma

• Soluk alıp verme görülmez.
• Acı çeker.
• Elleri ile yardım ister.
• Belli bir müddet sonra morarmaya başlar.
• Heimlich manevrası yapılmalıdır.
• 112 acil servis aranmalıdır.