Her Yerde Eğitim
Sinir sisteminde uyarının iletim hızını etkileyen faktörler şunlardır.
İzmit ve çevresinin ekonomik faaliyetleri ile yaşadığınız yerin ekonomik faaliyetleri arasındaki benzerlikler ve farklılıklar nelerdir?
İzmit, sanayi anlamında hızla gelişen ve Türkiye’de İstanbul’un ardından gelen en büyük sanayi ilidir. Sanayi sektörü içinde gayri safi hasılada %70’i aşkın payı vardır. Tarım alanında ise toprak ve iklim bakımından işlenmeye çok müsait olan İzmit’te tarım alanı son derece azdır, daha ziyade tarıma uygun olan arazilerde sanayi tesisleri bulunmakta ve yapılmaktadır. Sebze ve meyve üretiminde başarılı olan ilin aynı zamanda pişmaniyesi de son derece ünlüdür. Ekonomik faaliyetler içinde keten helvası, kirazı ve fındığı ile öne çıkmaktadır. Hayvancılık alanında mera hayvanlığı çayır ve meraların azlığından dolayı azalmakta ancak besicilik anlamında gelişmektedir. Orman bakımından da son derece zengin olan İzmit’in %38’i ormanla kaplıdır. Kağıt ve kimya sanayinde Türkiye merkezi haline gelen il, pek çok fabrikaya ev sahipliği yapmaktadır. Ulaşım olarak Avrupa ve Asya’yı birbirine bağlayan tüm kara ve demiryollarını da İzmit ağırlamaktadır.
Ekonomik Faaliyetler Arasındaki Benzerlikler ve Farklılıklar
Marmara, İç Anadolu ve Doğu Anadolu illerine giden tüm iller İzmit’ten mutlaka geçmektedir. Ekonomik faaliyetler için son derece önemli olan limanlara da sahip olan İzmit ve Derince limanları ile büyük ve önemli ölçüde ithalat ve ihracat gerçekleştirmektedir. Ayrıca kıyı fabrika iskeleleri yükleme ve boşaltma için kullanılabilmektedir. İzmit körfezinin kuzey ve güney kıyıları arasında ise yolcu taşınmaktadır. Şimdi sıra size; sizin ilinizde ekonomik faaliyetler nelerdir?
İnsanların mevcut konumlarını, bulundukları mevkiyi ya da gidecekleri yeri tayin edebilmesi kişinin yönleri bilmenin sağladığı faydalar içinde olacaktır. Bir adres bulmaya çalışırken veya bir kişiye adres tarifi verirken de yön bilmek, hem kendi işimizi hem de başkalarına yardımcı olma durumu için son derece önemlidir. İnsan hayatını kolaylaştıran yön bilme durumu aynı zamanda kaybolmadan gidilecek yere, kolayca ulaşımı da sağlar. İşlerimizi kolaylaştıran, bir bölgede kolay bir şekilde yönümüzü bulmaya yarayan, nerede olduğumuzu tayin eden ve kaybolmamızı önleyen yönleri bilmenin sağladığı faydalar içinde ayrıca faydalar da vardır.
* Yönleri bilmemiz durumunda güneşin durumunu da belirleyeceğimiz için ona ilişkin tedbirler alabiliriz ya da bu doğrultuda hareket edebiliriz.
* Çoğunluğu Müslüman olan ülkemizde, namaz kılmak için (özellikle yabancı bir yerde) kıble bulmaya da son derece yardımcı olacaktır.
* Bir adres ya da yeri bulmamıza olanak sağlar.
* Harita üzerinden bulunduğumuz ve varmak istediğimiz yere kolayca ulaşmamızı sağlar.
* Rüzgarın nereden eseceği konusunda bilgi sahibi olmamıza yarar.
* Gelecek olan sıcaklıkları ve geleceği yönü belirlememize yarar.
Yönleri bilmenin sağladığı faydalar genel ve temel olarak bu unsurlar olarak belirlense de, kontrol duygusunun bizde olduğunu hissettirirken, bununla beraber özgüven, genel kültür ya da pek çok sahip olabileceğimiz olumlu duygu ve bilginin de temelini oluşturur.
Türkiye yedi bölgeden oluşmaktadır. Bunun sebebi de yeryüzü şekli, bitki örtüsü ve iklimsel olarak birbirlerinden farklı olmalarıdır. Bu yedi farklı bölge aynı zamanda en yaygın ekonomik faaliyetler açısından da farklılık göstermektedir. Şimdi, şöyle yapabiliriz, siz hangi bölgede yaşıyorsanız o bölgenin ekonomik faaliyetlerini inceleyebilir, ardından diğer bölgelerde de en yaygın ekonomik faaliyetler nelermiş takip edebilirsiniz.
İç Anadolu bölgesinde karasal iklim yer alırken, bitki örtüsü bozkırdır ve önemli dağlar yer almaktadır. Tarım ve hayvancılık alanında gelişmiştir, turizm faaliyetleri de coğrafi olarak gelişmeye uygunluk göstermektedir. Çiftçilik ve mobilyacılığın öne çıktığı bölgede tarıma bağlı bir sanayi yer almaktadır.
Karadeniz bölgesi neredeyse dört mevsim yağış almaktadır ve dağlar denize paralel olarak yer almaktadır. Sebze, meyve gibi ürün çeşitliliğinin yanı sıra mısır, fındık ve çay alanında ülkenin önderliğini yapmaktadır.
Akdeniz bölgesi sanayi, tarım ve turizm alanlarında gelişmiştir. Rehberlik ve turizm, işçilik ve çiftçilik bölgedeki ekonomik geliri meydana getirir.
Güneydoğu Anadolu bölgesinde de turizm, sanayi, tarım ve hayvancılık önde gelmektedir. GAP’ın ekonomiyi canlandırdığı bölgede aynı zamanda doğal maden işleri de yapılmaktadır.
Doğu Anadolu bölgesinde ise durum biraz zorludur çünkü yaz ve kış ayları son derece zor geçer. Dolayısı ile tarım gelişmemiştir, hayvancılık öne çıkmaktadır. En yaygın ekonomik faaliyetler arasında enerji kaynakları ve kış turizmi yer almaktadır.
Ege bölgesinde turizm ve ticari limanlar öne çıkarken, tarım ve ona bağlı olarak sanayi alanları yer almaktadır.
Son olarak Marmara bölgesinde ise, turizm ve sanayi oldukça gelişmiştir.
Ülkemiz ekonomik yapısı bakımından tarım dayanaklı bir ülkedir. %20,5 oranında gayri safi milli hasıla katkısı olan tarım sahası ülkede %35 oranında tarım arazisine sahiptir. Ülkemiz farklı iklim kuşaklarının da etkisi içinde yer alan ve dolayısı ile tropikal iklim bitkilerinin dışında dünyada en fazla bitki türü bulunan ülkeler arasındadır. Tarım arazilerinde hububat %49 oranında ilk sırada yer alırken, bunu yağlı tohumlar ve endüstri bitkileri takip etmektedir. Ürünlerin ülke tüketimine katkısı arasında olan baklagil ve hububat içinde burçak, börülce, soya fasulyesi, mercimek, nohut, fasulye, bezelye, bakla, kuş yemi, pirinç, darı, mısır, yulaf, çavdar, arpa ve buğday başlıca ürünleridir. Neredeyse 8 milyon hektar alana sahip olan nadas alanları yapılan çalışmalar ile azaltılmaktadır. Bu alanlarda ise yer bitkileri ve baklagil üretimine ağırlık verilmektedir. Ürünlerin ülke tüketimine katkısı göz ardı edilemez olan Çorum ve Çankırı bölgelerinde yapılan bu çalışmalar önemli kazanç sağlamıştır.
Büyük oranda sulu tarıma dayalı yapılan sanayi bitkileri hem beslenmemize hem de sanayi için hammadde oluşturmaya ayrıca ihracat için de son derece önemli bir yer almaktadır. Sanayi bitkileri üretimde %25 oranında yer almaktadır. Sanayi ürünler dendiğinde ilk akla gelen kenevir, patates, şeker pancarı, pamuk ve tütün ürünlerin ülke tüketimine katkısı olan önemli ürünler arasında yer almaktadır.
Hepimiz hayatlarımızı sürdürmek adına bir takım ihtiyaçlar duymaktayız. Su, hava, toprak, bitki örtüsü, hayvanlar, doğal kaynaklar ve madenler bu temel ihtiyaçları karşılayan ana unsurlardır. Ancak ne yazık ki insanlar bu doğal kaynakların hiç sonu gelmeyecekmiş gibi bilinçsiz bir şekilde tüketirler. Bu yüzden de ne yazık ki doğal kaynaklar bitme duruma gelmiş ve getirmiştir. Doğadaki tüm canlılar ihtiyaçları olan oksijeni havadan alırız. Ancak bu konuda da insanların bilinçsiz kullanımı ile hava kirleniyor ve zehirleniyor. Kaynakların tahrip edilmesinin sonuçları ile zehirlenen hava ise tüm doğal kaynaklara ve canlılara zarar vermektedir. Kirlenen hava, yağan yağmur ile toprak ve yer altı sularına kolayca ulaşır ve dolayısı ile kirli hava toprakta bulunan canlılar için de son derece tehlike meydana getirmektedir. Toprağa temas eden bütün katı ve sıvı atıklar toprağa büyük zarar vermektedir, bu topraklarda yetişen tüm ürünler de bizler ve hayvanlar için çok zararlıdır. Kaynakların tahrip edilmesinin sonuçları suyun yanlış kullanımı ile de insanoğlu kendi hayatı için en büyük tehdidi oluşturmaktadır.
Bütün bu nedenlerden dolayı doğal kaynakların aşırı tüketilmesi, kirletilmesi, bilinçsiz kullanımı insan ve diğer tüm canlılar için önemlidir ve acil bir şekilde önlem almak gerekir. Kaynakların tahrip edilmesinin sonuçları ile gerekli olan önlemler alınmaması durumunda hava, su ve toprağımız kirlenmektedir.
Türkiye’de, diğer pek çok Akdeniz ülkelerine oranla daha geniş bir seracılık potansiyeli yer almaktadır. Bunun nedeni Fransa ve de İspanya’nın alt yapı itibarı ile turizm alanında daha etkin olması ve sera tesislerinin kısıtlı olarak yer almasıdır. Yunanistan ve İtalya’da ise kıyıları dağlık ve engebeli olduğu için de sera işletmeciliği alanında yetersiz kalmaktadır. Afrika kıyılarında ise Libya, Tunus, Fas ve Cezayir gibi ülkelerdeki durum ise uzun zaman alacak bir yetiştiricilik sağlamak için kış aylarında ısıtma gerekirken yaz aylarında da soğutma gerekmektedir. Ülkemizde seracılık yapılan bölgeler arasında Akdeniz önde gelirken, Ege ve Marmara şeritleri de yoğun bir üretim alanlarıdır. Mikro klima seracılığı alanında en kuzeyde Yalova yer alırken, batıda Muğla ve İzmir, güneyde Mersin ve Antalya bölgelerinde yoğunlaşırken, Hatay ili Samandağ ilçesine değin ulaşmaktadır.
Ülkemizde seracılık yapılan bölgeler arasındaki rakamsal dağılıma bakacak olursak Antalya %65, Mersin %21, Muğla %7, İzmir %2 ve İstanbul’da %1 oranındadır. Bu rakamlar seracılık yapılan bölgelerin kış aylarının en sıcak olduğu yöreler için geçerlidir. Yalova’nın ekolojik yapısı çok uygun ve elverişli bir bölgeden oluşurken, İstanbul’a yakın olması tüketimin daha fazla olmasına da sebebiyet vermiştir. Seracılık yapılan bölgeler İzmir’de ise Narlıdere ve Balçova’da görülen sera uygulaması, İzmir pazarının büyüklüğü ile de doğru orantılı şekilde gelişiyor.
İsraf nedeniyle su kaynaklarının azalmasının canlı yaşamına etkileri neler olabilir?
Su kaynaklarının gittikçe azalması insan hayatını olumsuz yönde etkilerken, katı, sıvı, gaz ve su halleri olan, yeryüzünden kesinlikle kaybolmayan ya da azalmayan maddedir. Ancak bahsi geçen konu içilebilir olan su kaynaklarının azalıyor olması yani içilemeyecek ve kullanılamayacak duruma gelmesidir. Yeryüzünde bulunan su kaynakları, israf, tahribat ve çevresel kirlilik nedeni ile her geçen gün biraz daha azalmaktadır. Tarımsal zehirler, evsel atıklar, kanalizasyon atıkları ve fabrika atıkları su kaynaklarına karışıp, suyun kalitesini düşürüp, tamamen kullanılamaz hale getirmektedir. Su kaynaklarının azalmasının canlılara etkisi olarak ormanların ve aynı zamanda doğanın tahrip edilmesini de ayrıca yağışların azalması, akarsuların beslenmediği için de kuruma ile karşı karşıya kalması gibi durumlar söz konusudur.
Su Kaynaklarının Azalmasının Canlılara Etkisi Nelerdir?
Su kaynaklarının azalmasının canlılara etkisi alanında baktığımızda su, insan hayatında en temel ihtiyaçtır ve sağlıklı olan bir insanın ortalama 2 litre su tüketmesi önerilir. Bu limit altında su içmek zaman içinde insanın sağlığının ne yazık ki giderek bozulmasına neden olacaktır. Su kaynaklarının azalmasının canlılara etkisi içinde en önemlisi ise insan hayatının tehlikede olmasıdır. Pek çok Afrika ülkesinde yeteri kadar su kaynağı olmaması ya da var olan su kaynaklarının kirli olmasından dolayı insanlar ölmektedir. Temiz su kaynaklarının kirlenmesi ya da azalması durumunda yeryüzünde yaşayan bütün canlıların yaşamlarını olumsuz anlamda etkiler.
Elektrik israfının zararları neler olabilir?
Enerji yani erke, cisimlerde yer alan ve ortaya bir çalışma çıkarmaya yaramakta olan bir güçtür. Bir insanda, makinede, hareket eden cisimlerde, dökülen bir suda iş yapabilme gücü bulunduğuna göre tüm bunlarda belli bir oranda da enerji vardır. Bir cisimde bulunan enerji oranı, onun iş yapma gücü ile doğru orantılıdır. Elektrik israfının zararları bölümüne geçmeden enerji çeşitleri ve kullanma alanlarının çokluğundan bahsedelim. Enerji, uygarlığın gelişmesi çerçevesinde çok faydalı bir durumdur ve uygarlık da geliştiği sürece enerjiye olan ihtiyaç çok daha fazla artmaktadır. Çünkü bu sayede yemek pişiriyor, bulaşık ve çamaşır yıkıyor hatta kurutuyor ve aynı zamanda bütün işlerimizi kolayca gerçekleştirebiliyoruz. Elektrik israfının zararları ile ters orantılı olan süreç bizler enerji kaynaklarını daha çok tükettikçe, kaynaklar da azalmaktadır. Günümüzde tüm ülkelerin en önemli sorunlarından biri enerji sorunudur. Bu sebeple de yapılacak enerji tasarrufu önemli ve hassas bir konudur.
Ülkemizde enerji alanında son derece büyük atılımlar gerçekleşse de yine de bu çerçevedeki dar boğaz halen sürüyor ve bu sıkıntıyı aşmak, elektrik israfının zararları ile milli ekonomiye olumsuz etkisi olduğunu görmek ve sorunun çok daha büyük sorunlara ulaşmasını engellemek için bir takım girişimler gerçekleşmektedir. Kurumlar ve konuya duyarlı sivil toplum örgütleri yaptıkları çalışmalar ile milli ekonomiye katkıda bulunmak için enerji israfının önüne geçmeye çalışmaktalar.
Elektrik israfını önlemek için neler yapıyorsunuz?
Hepimizin evlerinde elektrik israfını önleme yolları vardır. Neler yaptığımıza ya da neler yapabileceğimize bu yazımızla bir bakalım;
Buzdolabı için; radyatör ya da fırın gibi ısı meydana getiren gereçlerden uzak tutun, aşırı buzlanmasında çözülmesini sağlayın, rafları yerleştirirken sağ ve solunda boşluklar bırakın ve mevsimsel olarak ayarlarını gerçekleştirin.
Elektrik israfını önleme yolları arasında çamaşır makinesi için; sağ ve solunda boşluk bırakın, çamaşır kurutma makinesi çok daha fazla enerji tüketmektedir, bunun yerine asarak kurutma tercih edilebilir, yıkamayı daha zor hale getirdiği dolayısı ile daha çok enerji harcadığı için fazla deterjan kullanmamak, çamaşırlar çok kirli değilse ekonomik programda yıkamak, az ise kısa programda yıkamak ve kapasitesini aşacak şekilde doldurmamak iyi olacaktır.
Bulaşık makinelerinde tabakları yıkamadan peçete ile temizlemek, elektrik, su ve deterjan anlamında tasarruf sağlayacaktır. Yıkama bitince makine kapağını açıp, öyle kurumasını sağlayabiliriz, kapasite aşmayacak şekilde yerleştirip, düşük sıcaklı program tercih edebiliriz.
Diğer ev gereçlerinde elektrik israfını önleme yolları arasında ısıtılan mekanı %50 – 55 oranında nemlendirmek, aydınlatma için florasan kullanmak, elektrikli alet alırken enerji sınıfının yüksek olmasına özen göstermek, elektrik süpürgelerinin hazne ya da torbalarını sık sık temizlemek, saç kurutma makinesinden önce saçları havlu ile kurulamak, sıcak su için güneş enerjisi tercih etmek, evde kullanılan pek çok ürünün bekleme konumlarındaki elektrik tüketimi de göz önünde bulundurulmalıdır.