Yazar: hakan

Uçan balonlardaki He gazı ile oksijen tüplerindeki O2 gazının tanecik yapıları arasında fark var mıdır? Açıklayınız.

Bir maddeyi oluşturan en küçük yapıtaşına atom adı verilmektedir. Bu atomlar bir araya gelerek molekül adı verilen parçacıkları oluşturur. Doğada soygazlar ve metaller genel olarak atomik yapıda bulunurlar. Metaller bazı durumlarda moleküler yapıda bulunsa da bu ihmal edilmektedir. Ametal elementler ise tek başlarına kararsız bir yapıya sahip olduklarından daha çok moleküler yapıda bulunmaktadır.

Molekül kelime anlamı olarak iki veya daha fazla ametal atomlarının bir araya gelerek oluşturduğu nötr atom gruplarıdır. H₂ ve Cl₂ gibi moleküllere element molekülü ismi verilirken H₂O ve CO gibi moleküller bileşik molekülü olarak adlandırılmaktadır. Metal atomları ile ametal atomlarının oluşturduğu bileşikler molekül olarak adlandırılmamaktadır.

Yukarıdaki verilen örnekte atom numarası 2 olan helyum elementi bir soygazdır. Soygaz elementleri doğada atomik yapıda bulunur. O₂ ise 2 adet oksijen atomunun bir araya gelerek oluşturduğu moleküler bir yapıdır. Aynı zamanda bu iki atom arasında kovalent yapılı bir bileşik bulunmaktadır.

Kovalent bağ : İki veya daha fazla ametal elementinin bir araya gelerek elektronları ortaklaşa kullandığı bir bağ türüdür. Bu bağ türünde elektron alışverişi yerine ortaklaşa kullanma söz konusudur. Örnek olarak Cl₂ molekülünü örnek verirsek ; atom numarası 17 olan klor elementinin son katmanında 7 adet elektron bulunmaktadır. İki klor elementi son katmanında bulunan birer elektronu ortaklaşa kullanarak kararlı bi yapıya sahip olan soygaz elektron dizilimine sahip olmaktadır.

Maddeyi oluşturan tanecikler neler olabilir?

Kütlesi, hacmi ve eylemsizliği bulunan her şeye madde adı verilmektedir. Katı,sıvı ve gaz halde bulunabilirler. Dışarıdan bakıldığında görünmese bile madde daha küçük parçacıklardan oluşmaktadır. Bu taneciklere atom adı verilmektedir. Mikroskop altında incelendiğinde atomlar küçük yuvarlak daireler şeklindedir. Bu daireler bir araya gelerek maddeleri oluşturmaktadır. Maddenin her halinde bu atomların özellikleri farklıdır. Gelin şimdi hep beraber bu özellikleri inceleyelim.

Katı hal : Bu haldeki maddenin atomları arasında neredeyse hiç boşluk yoktur. Maddenin en düzenli hali olarak bilinen katı hali erime ve sublimleşme gibi hal değişimine uğrayabilir. Erime olayı katı bir maddenin sıvı hale geçmesi olayına verilen addır. Erime ısısı her madde için farklı olup, katının yoğunluğuna bağlı olarak değişmektedir. Sublimleşme olayı ise katı bir maddenin direk olarak gaz haline geçmesi olayıdır. Bu olaya en güzel örnek naftalindir. Normal şartlarda katı halde bulunan bu madde sıcaklığın etkisiyle direk olarak gaz haline geçmektedir.

Sıvı hali : Bu halde bulunan maddelerin atomları arasında az da olsa boşluk bulunmaktadır. Tanecikleri arasında çekim kuvveti katılara oranla daha azdır ve belirli enerji ile birbirinden ayrılabilir. Sıvı maddelerin tanecikleri öteleme ve dönme hareketi yapabilmektedir. Gazlar kadar olmasa az miktarda sıkıştırıldığından kimya kanunlarında sıkıştırılamaz olarak geçmektedir. Belirli bir şekilleri olmadığından konulduğu kabın şeklini almaktadır. Sıvı maddeler buharlaşma adı verilen hal değişimi yaşarlar. Bu hal değişimi sıvı halden gaz geline geçişe verilen addır.

Gaz hali : Maddenin en düzensiz hali olarak bilinen gazların tanecikleri arasındaki boşluk oldukça fazladır. Sıvılar gibi akışkan bir yapıya sahiptir. Tanecikleri aralarında bulunan boşluklar sebebiyle rahat bir şekilde öteleme ve dönme hareketleri yaparlar. Gazların belirli şekil ve hacimleri bulunmadığından konulduğu kabın şeklini alırlar. Maddenin halleri arasında sıkıştırabilen tek tür gaz maddelerdir.

Guatr ve tiroit kanserinin tedavisinde kullanılan iyot elementinin atom numarası 53 kütle numarası 131 olduğuna göre elektron ve nötron sayısını bulunuz?

Guatr hastalığı troid bezinin enfeksiyon veya tümör dışında kendiliğinden büyümesine verilen addır. Bu hastalığın en temel sebeplerinden birisi troid enzimlerinin doğuştan eksik olmasıdır. Bu sebebin haricinde en önemli sebep ise iyot alım miktarının eksik olmasıdır. Guatr hastalığı sonucunda büyümeye başlayan troid bezi yemek borusu ve soluk borusunun üzerine baskı yaparak yutkanmada güçlük çekmemize sebep olmaktadır.

Troit kanserinde ise troit bezlerinin yakınlarında oluşan bir tümör bu bölgenin çalışmasını doğrudan etkilemektedir. Bu tümör genetik faktörlerden oluşabileceği gibi iyot eksikliği veya sağlıksız beslenmekten dolayı da ortaya çıkabilir.

Her iki hastalıkta ortak olarak iyot kullanımının artırılması tavsiye edilmektedir. İyot elementini besinler yoluyla dışarıdan alabiliriz ve en çok tuz içerisinde bulunmaktadır. Aldığımız iyot elementi kan yoluyla troit bezine ulaşarak çalışmasını düzenler. Günlük hayatta kullanmış olduğumuz tuzların iyot yönünden zengin olmasına dikkat etmeliyiz. Buradaki en önemli nokta iyotun eksikliğinin zararlı olabileceği gibi fazlası da vücudumuza ciddi zararlar verebilmektedir ; bu yüzden tuzu ayarında tüketmek oldukça faydalı olacaktır.

İyot hakkında bilgi verdikten sonra sorumuzun cevabına geçebiliriz. Atom numarası 53 olarak verilen elementin proton sayısı ve çekirdek yükü de 53 diyebiliriz. Kütle numarası proton sayısı ve nötron sayısının toplamı olduğundan;

53 + nötron sayısı = 131 işleminden yola çıkarak nötron sayısı “78” olarak bulunmaktadır.

Doğada nötr halde bulunan iyot elementinin elektron sayısının proton sayısına eşit olması gerektiğinden 53 olan proton sayısı bize elektron sayısına da verecektir. Sorumuza cevap olarak elektron sayısı da 53 diyebiliriz.

Cu^a iyonuna ait atomda n=p+5 eşitliği vardır. Kütle numarası 63 olan Cu^a iyonunun elektron sayısı 28 olduğuna göre a kaçtır?

Temel halde bulunan bir atomun farklı kimyasal tepkiler sonucunda elektron kazanması veya yitirmesi sonucunda oluşan yeni atom haline iyon adı verilmektedir. Bildiğimiz üzere atomun çevresinde hareket halinde bulunan negatif yüklü parçacıklara elektron adı verilmektedir. Bu elektronlar tepkimeler sırasında diğer atoma geçebilmektedir. Elektron veren atomlar pozitif yük kazanır ve bu atomlara katyon adı verilir. Tepkime sırasında başka atom üzerinden elektron alan atomlar ise negatif yüklenerek anyon adını alırlar. Elektron almak veya vermekteki en büyük sebep kararsız yapıdan kurtulmaktır. Son katmanında 6 adet elektronu bulunan X atomu 2 adet elektron alarak soygaz düzenine sahip olur ve X^-2 şeklinde gösterilir. Son katmanında 2 adet elektronu bulunan bir Y atomu ise 2 adet elektron vererek Y⁺² şeklinde gösterilir. Bu örneklerde X^-2 iyonu anyon , Y⁺² iyonu ise katyon olarak isimlendirilir.

Yukarıdaki soruda ise nötron sayısının proton sayısından 5 fazla olduğu belirtilmiştir. Kütle numarası ise proton sayısı ve nötron sayısının toplamına eşittir. Denklemi bu şekilde yazacak olursa (p+5)+(p)=63 diyebiliriz. Bu işlem yapıldığında proton sayısı 29 olarak bulunur.

Elektron sayısı ise 28 olarak verildiğinden proton sayısı-elektron sayısı işleminden sonuç +1 olarak bulunacaktır. Kısa Cu^a iyonu aslında +1 pozitif yüklü olan Cu⁺¹ iyonudur. Pozitif değer taşıdığından katyon olarak nitelendirebiliriz.

Orbital dizilimi 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s1 3d10 şeklinde olan Cu elementi son katmanında bulunan 1 elektronu vererek soygaz düzenine ulaşmıştır.

Kütle numarası 56 olan Fe elementinin nötron sayısı proton sayısından 4 fazladır. Nötr demir atomunun elektron sayısı kaçtır?

Modern atom teorisiyle elde edilen bilgilere göre bir atomun çekirdeğinde proton ve nötron adı verilen tanecikler bulunmaktadır. Atom ağırlığının tamamını bu parçacıklar oluşturmaktadır. Protonlar pozitif yük taşırken nötronlar yüksüz atom altı parçacıklardır. Çekirdeğin haricinde atomun içerisinde yer alan katmanlarda elektron adı verilen ve negatif yüke sahip olan parçacıklar bulunmaktadır. Bir atom bileşik oluşturduğunda son katmanında yer alan elektronları verir veya elektron alarak soygaz elektron düzenine sahip olur. Aldığı veya verdiği elektron sayısına göre de -1,-2,+1 veya +2 gibi değerliklere sahip olur.

Tanımdan yola çıktığımızda atomun kütlesinin tamamını proton ve nötron adındaki parçacıklar oluşturmaktadır. Elektronlar hem yüksüz hem de ağırlığı neredeyse yok sayılabilecek parçacıklardır.

Soruda, proton sayısına “x” dediğimizde nötron sayısı “x+4” olmaktadır. Kütle numarası ise iki parçacığının toplamına eşittir. “2x+4” sayısı 56’ya eşit olduğundan x sayısı yani proton sayısı “26”a eşit olmaktadır. Soruda nötr bir Fe elementi olarak belirtildiğinden elektron sayısı da proton sayısına eşit olur ve “26”a eşittir.

Demir elementi B grubu içerisinde yer alıp geçiş metali olarak adlandırılmaktadır. Metal grubuna ait olduğundan elektriği çok iyi iletir ve parlak bir görünüme sahiptir. Orbital dizilimi ise 1s²2s²2p⁶3s²3p⁶4s²3d⁶ şeklindedir. Son orbitali d veya f orbitaliyle biten elementler genel olarak geçiş metalleri grubunda yer almaktadır.

Atom numarası 36 olan X elementinin nötron sayısı proton sayısından 11 fazladır. Buna göre bu elementin kütle numarası kaçtır?

Bir elementi “X” harfiyle sembolize edersek bu elementin sağ ve sol kısmına bazı sayılar yazılmaktadır. Bu sayılar şu şekilde ifade edilir : Sol alt köşeye yazılan proton sayısı,sağ alt köşeye yazılan elektron sayısı,sol üst köşeye yazılan kütle numarası,sağ üst köşeye yazılan iyon yükü ve sol ortaya yazılan nötron sayısını ifade eder.

• Bir atomda atom numarası = proton sayısı = çekirdek yüküdü Bir soruda bu kavramlardan hangisi verilirse verilsin proton sayısı olarak ele alabiliriz.
• Kütle numarası = nükleon sayısı ‘dır ve proton ve nötron sayısının toplanmasıyla elde edilir. ( proton sayısı + nötron sayısı )
• İyon yükü bir atomun pozitif veya negatif yüklü olduğunu bizlere gö Proton sayısından elektron sayısının çıkarılmasıyla elde edilir. ( proton sayısı – elektron sayısı )

Nötr atom, elektron ve proton sayısı birbirine eşit olan atomlara verilen addır. Periyodik tabloda yer alan tüm elementler nötr olarak ifade edilmektedir.

İyon adı verilen atomlar ise belirli miktarda elektron veren veya alan atomlara verilen isimdir. Burada dikkat edilecek en önemli nokta ise protonlar kesinlikle hareket etmez, hareketli olan tanecik yalnızca elektronlardır.

Yukarıdaki verilen bilgileri soru üzerinde uygularsak :

Nötron sayısı proton sayısından 11 adet fazladır ifadesi yer alıyor. Soru içerisinde proton sayısıyla aynı anlama gelen atom numarası ise 36 olarak verilmiş. 36+11 işlemiyle nötron sayısı “47” olarak bulunmaktadır.

Kütle numarası bildiğimiz üzere proton ve nötron sayısının toplamına eşittir ( proton sayısı + nötron sayısı). 36 olan proton sayısı ile 47 olan nötron sayısı toplandığında (36+47 ) kütle numarası 83 olarak bulunmaktadır.