Kategori: Sağlık

Reddetme, aşağılama, yoksun bırakma, yıldırma, umursamama ve kişinin öz güvenini sarsmanın ne tür bir şiddet olduğunu söyleyin.

 

Şiddet kişi ve bireylerin üzerinde acıtan yıkan kişiyi savunmasız bırakan kaba fiziksel hareketleri barındıran ve kötü sözleri saldırganlığı içeriğinde bulunduran bir davranış biçimidir. Karşıdaki kişinin kendisini güçsüz hissetmesini sağlayan hareketlerdir ve bu amaçla yapılır. Reddetme aşağılama, yoksun bırakma, yıldırma umursamama ve kişinin öz güvenini sarsacak sözlerde bulunma da şiddete girer.  Şiddet dörde ayrılır. Bunlar;

 

• Fiziksel şiddet: Herkesin bildiği gibi alelade olan vücuda ve organlara uygulanan kaba kuvvettir.
• Ekonomik şiddet: genellikle işyerlerinde ve patron çalışan ilişki üzerinde görülen şiddet biçimidir. Çalışmayan eşlerde birbirlerine karşı bu şiddet türü görülebilir. Kişinin ekonomisi ve ekonomi durumu ön plandadır. İş verenin çalışanına alanı olmadığı halde farklı işlerde çalıştırması onur kırıcı ve aşağılayıcı davranması. İş veren veya iş statüsünde sizden izinsiz mallarınıza el konulması gibi hareketler içerir.
• Cinsel şiddet: kişinin rızası olmadan yapılmaya çalışılan veya yapılan cinsel eylemlerdir. Cinsel içerikli küfürlerde bu alana girmektedir.
• Sözlü (psikolojik şiddet): kişi üzerinde aşağılama kınama umursamama öz güvenini zedeleme gibi sözlü hakaretler psikolojik (sözlü) şiddet olarak tanımlanır. Karşıdaki insanı yalnız sözleri ile ezmeye çalışan ve onu toplum içinde rencide edici sözler kullanarak mağdur durumuna düşüren kişiler sözlü şiddet uygulamış olurlar. Sözlü şiddet kişinin geleceğini ve psikolojisini zedeleyebilir. Fiziksel şiddet kadar önemlidir. Fiziksel şiddet ile bir kol belki bacak kırılabilir ama psikolojik şiddet insanı yerle bir edebilir.

Kulak temizlemeye yönelik çıkarılan kulak temizleme çubukları ilk başlarda sağlıklı olarak görülse de sonradan kulak temizleme çubuklarının zararlı olduğu düşünülmeye başlanmıştır. İki tarafı pamuk ile sarılmış olan çubuk temizlik ve bakım aleti olarak kulak sağlığı için düşünülmüştür. Yalnız kulak sağlığını düşünürken yanlış kullanmanın işitme kaybı kulak iltihaplanması gibi sağlık problemlerine yol açabileceği düşünülmeyerek hata yapılmıştır. Dünyanın her yerinde üretilen ve üretilmeye devam eden bu temizlik malzemesi kulak temizliği için kullanılmaması gereken bir üründür. Bazı bakım ürünleri için kullanıla bilinmekte ve yararlı olabilmektedir. Kulağın iç yapısına zarar verdiği için ve baskı uygulanarak temizlemeye çalışıldığı için kullanılması uygun bulunmuyor. Aynı zamanda kulak içinde oluşan maddeleri kulak yoluna itmesinden dolayı sağlıklı bir kullanım sunmuyor. Kulak burun boğaz hastalıkları doktorların ortak görüşleri arasında bulunan kulak temizleme çubuklarının kulak içi lifler için tehlikeli olduğudur. Kulak yapısını bozarak kiri içe gömmekte olan bu temizlik aletleri kullanılmamalı. Kullanıldığı durumlarda;

 

• Geçici veya kalıcı işitme kaybı yaşanabilir.
• Kulağın içinde yer alan dış kulak yolunda çizikler ve hasarlar meydana gelebilir.
• Kulak yolunda oluşan hasar bakterilerin daha kolay ulaşmasına sebebiyet verebilir.
• Dış kulak iltihaplanması gibi hastalıklar görülebilir.
• Kulağın kendini temizlemesi için ürettiği salgıyı bozuyoruz.
• Kulak tıkanıklığı meydana gelmesi.
• Kulakta mantar oluşumu olabilir.

Dişlerin ağrımaması dişlerde çürük olmadığı anlamına gelmez. Bunun nedenini açıklayınız.

Diş bakımı hem sağlığımız hem de sosyal görünümüz açısından oldukça önemlidir. Ağız bakımımızın sağlığımızın bir parçası olduğunu ve her gün düzeni olarak ağız bakımını dişlerimizi fırçalayarak ağzımızı çalkalayarak ve diş ipi kullanarak yapmamız gerektiğini biliyoruz. Günlük olarak kullandığımız besinler ve içtiğimiz içeceklerde dişimize ve ağız sağlığımıza diş eti sağlığımıza büyük ölçüde etki etmektedir. Asitli olarak tükettiğimiz içecekler ve şekerli olan besinler diş sağlığımız için endişe verici olan besin türleridir. Bu tür maddeler diş ve ağız sağlığımızı kötü etkilerken aşırı soğuk ve aşırı sıcak olan maddelerde ağız ve diş sağlığımızı olumsuz şekilde etkiler. Bütün bu kullanılan sağlıksız besinlerin yanı sıra ağız temizliğinin olmaması gibi etkiler dişlerde çürümenin başlamasına neden olabilen etkiler arasına girer.

 

Dişlerin ağrımaması dişlerde çürük olmadığı anlamına gelmez. Bunun nedeni dişin ağrıma evresi çürüdükten çok sonra başlayan bir evre olmasından kaynaklanır. Diş çürüyene kadar orda olan partikül ve kalıntılar bakteri oluşumuna ve plak oluşumuna sebebiyet verir. Kimi insanlarda dişlerin çürümeye başlaması ile birlikte ortaya çıkan ağrı daha sonralarında ağrı yaşanmasından daha iyidir. Gereken önlemlerin alınması ve dişin kurtarılması sağlanır. Çürüğün ve bakterilerin sinirlere ulaşması sonucu dayanılmaz bir ağrı yaşanır. Veyahut bakterilerden dolayı hava alan diş minesi havanın sinirlere temas etmesine olanak sağlayarak dişin ağrımasına sebebiyet verir.

Radyasyon görülemeyen elektromanyetik ışınlardır. Üç ana ışın olarak ayırır alfa ışınları beta ışınları ve gama ışınları. Frekans ve dalga boylarını kullanılarak birbirinden ayırt edilir. X ışınları ve elektromanyetik dalgalarının frekansının yüksek enerjili olmasından kaynaklanan büyük bir enerjileri vardır. Bu dalgaların enerjisinin bu kadar büyük olması fazla maruz kalındığında sağlık problemleri oluşmasına sebebiyet vermektedir. Çevremizde bulunan elektronik aletlerden ve telefonlardan çokça yayılan elektromanyetik dalgalar etrafa radyasyon yayar. Alınan radyasyon dozuna göre vücudu ve organları etkileyen radyasyon her zaman zararlı olmasa da bilinçsiz ve çok maruz kalınması durumunda oldukça tehlikelidir.

 

• Hamile bayanlar için düşük riski oluşumu
• Yeni doğanlarda farklı DNA dizilimi ve mutasyonlar
• Akciğer kanseri
• Bazı tümörlerin oluşumu
• Deri de dökülmeler
• Cilt kanseri
• Göğüs kanseri
• Gözlerde görememe katarakt oluşumu
• Yeni nesillerde farklı hastalıklar ortaya çıkma
• Erken yaşta ölme
• Kalp rahatsızlıkları
• Zihinsel gelişimde gerilik yaşamak
• Yeni doğanlarda olan fiziksel engelli olma
• Kadın ve erkekte cinsel organlarına zararlı şekilde etki edebilir.
• Lösemi oluşumunu tetikler
• Akyuvar sayısında azalma oluşur
• Bağışıklık sisteminde azalma meydana gelir

 

Organlara ve organ oluşumuna çok zararlı olan radyasyon bazı hastalıklarda tedavi olaraktan kullanılabilmekte. Doktor gözetimi altında elektromanyetik dalgalar kullanılarak bazı testlere ve ölçümlere girdikten sonra sağlık için kullanılabiliyor. Yine de çevremizde fazla radyasyon ve elektromanyetik dalgalara maruz kalmamak için dikkat etmeli ve bitki yetiştirmeliyiz.

Hasta haklarını kullanan bireylerin bu konuda yaşadıkları sorunları çözmek için nereye başvurmaları gerektiğini söyleyiniz.

Hastanın sağlık kuruluşlarında belirli hakları vardır. Özgür şekilde haklarını kullanmaları gereken hastalar bazı konularda sorun yaşayabiliyorlar. Bu sorunların çözümü için gitmeleri gereken yerler kuruluşlar farklılık gösteriyor. Hastanın doktorunu kendi seçme, tedaviyi reddetme, bilgilerinin gizli kalmasını isteme hakları vardır.  Bu haklarını almak ve kullanma için başvurması gereken yerlerde sıkıntı yaşayabilen hastalar mevcuttur. Eğer böyle bir sıkıntı mevcutsa kişinin hakları yerine getirmiyorsa bulunduğu sağlık kuruluşunu ve ilgilenmeyen sağlık personellerini şikâyet etme hakkı oluşur. Hasta, insaniyet ve hakkaniyet kuralları çerçevesinde sağlıklı yaşamanın teşvik edilmesine yönelik çalışma ve koruyucu sağlık hizmetleri de dahil olmak üzere, sağlık hizmetlerinden taleplerinden uygun olarak faydalanma hakkına sahiptir. Bu hak, sağlık hizmeti veren bütün kurum ve kuruluşlar ile sağlık hizmetinde çalışan personelin adalet ve insaniyet standardına uygun hizmet verme yükümlülüklerini de içerir.

 

Hasta Hakları Birimleri gibi Hasta Hakları Kurulları ve Sertifikalı Eğitim almış danışmanlar haklarınızı temin edemediğinizde başvuracağız yerlerdir. Hasta hakları uygulamalarının yürütülmesi amacıyla sağlık kurum ve kuruluşları bünyesinde hasta hakları birimleri oluşturulmuştur. Özel hastanelerde, devlet hastanelerin, askeri ve göz ve diş hastanelerinden oluşan bir kurul belirlenir. Haklarını kullanamamış hasta için oluşturan kurulun içinde şikâyet edilen personelin bulunduğu sağlık kuruluşundaki en üst yöneticilerinin belirlediği kurum temsilcisi il veya ilçe sağlık müdürü objektif görüş için bir vatandaş bulunur. Kurul duruma bağlı olarak tekrardan kurulabilir.

Engelli olan kişilerin başkalarına bağımlı olmadan yaşayabilmesi için, işe uyum sağlama, yeni iş bulma ya da öğretme çalışmalarının hangi rehabilitasyon hizmetleri kapsamında olduğunu söyleyiniz. 

 

Birçok engelli vatandaşın kendi ekonomisine ve ülke ekonomisine katkı sağlayabilecekleri imkanlar vardır.  Engelin türüne göre değişen bu işler kimi zaman belli bir eğitim çerçevesinde kimi zaman ise bir iki saatlik kısa bir anlatım ile yapılabilecek işlerdir. Kişinin engeli göz önüne alınarak verilen iş kişinin zorlanmasını ve işini yapamaması için bir gerekçe vermez. Aksi halde engelli kişinin kolaylıkla yapabileceği ve ihtiyaç duyulan işler seçilir.

 

Engelli vatandaşlar iş bulmak ve iş için önce iş kura başvurmalılar. Daha sonra belirli sosyal ve psikolojik rehabilitasyonlarının iyi olduğunu göstermeliler. İŞKUR’a başvuran engelli vatandaşlarımız için hem devlette hem de özelde birçok iş olanağı sunuluyor.  İş kurma imkânı ve hibe alabilen engelli vatandaşlar kendi işlerini kurmak içinde başvuru yapabilirler. Kişinin uyum sağlama yeni iş bulma ve öğrenme rehabilitasyon hizmeti mesleki rehabilitasyon kapsamında ele alınan bir konudur. Kimseye bağımlı olmadan ve kendi ekonomisine isteklerine ulaşabilecek olan engelli vatandaşlar için mesleki eğitim ve aldığı eğitime uygun iş bulma gibi görevleri vardır. Sosyal ve psikolojik olarak uyum sağlama yeteneğini sorgular ve bu konuda kişinin kendini geliştirmesine olanak sağlar. Engelli vatandaşlarımız gerekli eğitim ile başkalarına bağımlı olmadan çalışabilir.

Türkiye sağlık sisteminde belli bir basamak sistemi mevcuttur. Bu basamak sistemi üçe ayrılmış olup hastalar ve sağlık kuruluşları için yararlı bir sistemdir.  Birinci basamak ikinci basamak ve üçüncü basamak olarak ayrılır. Her basamak ayrı sağlık kuruluşlarından oluşur bunun sebebi ise her hastalığın teşhisinin ve tedavisinin ayrı olmasıdır. Aynı zamanda hastalığın teşhisinin ve tanımının doğru olması için önemli bir sistem olarak kabul edilir.

 

Birinci basamak tedavi hizmetleri genellikle hastalığın teşhisi ve tanımı için uygun olan bir basamaktır. Bu yüzden bu basamaktaki mevcut sağlık kuruluşları hastalığın teşhisi ve tanımı yapılabilecek imkanlara sahip veya acil durumlarda yardım alınabilecek kolay ulaşımı olan ve sıra sıkıntısı olmayan alanlarda bulunur. Böylece hastalık derecesi hafif olan tedavisi ilaç tedavisi ile sonuçlanacak hastalarının burada tedavi görmesi amaçlanır. İkinci basamak tedavi hizmetleri ise birinci basamaktan daha gelişmiş olup biraz daha önemli rahatsızlıklar için gereken tedavinin yapılabileceği sağlık kuruluşlarıdır.

 

Üçüncü basamak tedavi hizmetlerinin verildiği yerler ise ciddi rahatsızlıklar ve önemli testlerin yapılması gereken ve sağlık basamaklarının en üst aşamasını oluşturan basamaktır. Bu basamaktaki sağlık kuruluşları en gelişmiş medikal tıbbi ürünü bulunduran, birinci ve ikinci, basamaklarda yapılan teşhis ve tedavilerden yola çıkılarak hareket edilen basamaktır.

 

Üçüncü basamak tedavi hizmetleri;

• Eğitim ve araştırma hastanelerinde verilir.
• Özel alan /dal eğitim ve araştırma hastanelerinde verilir.
• Üniversite hastanelerinde verilir.

Sağlığın sosyal belirleyicilerinden eğitim durumu ve ekonomik faktörleri açıklayınız.

Sağlığı belirleyen faktörler arasında sosyal belirleyiciler bulunur. Bu sosyal belirleyiciler belli başlı bazı temel kavramlardan bir araya gelir. Bunlar ekonomi başta olmak üzere kişinin eğitim durumu yaşadığı, bulunduğu çevre ve benzeri etmenlerdir. Tek tek ele alacak olursak eğitim düzeyi ile başlamamız gerek. Eğitim düzeyi kişinin sağlığını etkileyen belirleyiciler arasındadır. Nasıl mı? eğitim düzeyine göre belirlenen yaşama standartları dolaylı veya dolaysız yollar ile kişinin sağlığını etkiler. Kötü bir eğitim hayatına sahip bireyin yapacağı iş ve kazanacağı para iyi düzeyde eğitim görmüş bireyle aynı değildir. İstisnai durumlar kaideyi bozmaz diyerek eğitim sürecini tamamlayan ve bir meslek sahibi olan kişi düzenli maaş alarak ekonomik düzeyini ve sosyal ilişkilerini, psikolojik hallerini iyi durumda tutarlar. Bu durumda kişinin sosyal ve psikolojik halinin iyi olması ortaya çıkacaktır. Aynı zamanda ekonomi geliri düzenli ve iyi olan birinin sağlıklı bir hayatı olması yüzde seksen civarlarındadır. Çünkü eğitimini tamamlayıp iyi bir ekonomiye sahip olan kişi sağlıklı ve düzenli beslenebilecek duruma sahiptir. Belli vitamin ve mineralleri almakta güçlük çekmez.

Sosyal belirleyicilerden eğitim durumu ve ekonomik faktörler ülkenin gelişmişliği ile de kıyaslanabilir. Ülkenin ekonomik durumunun iyi olması toplumu daha sağlıklı kılacaktır. Evsiz olan veya maddi durumu olmayan kişi sayısı azalacaktır. Toplum daha sağlıklı hale gelecektir.

Dünya sağlık örgütüne göre sağlığın tanımı

Temel sağlık bilgileri ve kuralları için gereksinim duyulan bir kuruluş olan Dünya Sağlık Örgütü birçok farklı ve zor durumları karşılaştırarak sağlık tanımı yapmıştır. Belli ölçülerde ve dünyanın her yerini kapsayacak olan bir tanıma ihtiyaç duyan sağlık kuruluşları dünyanın her yerinde farklı şartlar ve farklı rahatsızlıkların oluşması ile sağlık tanımında farklı görüşler ortaya koymuştur. Özellikle ruhsal hastalıkların dünyada dini bir rahatsız olarak bilinmesi bilim ve sağlık dünyası için sıkıntı oluşturuyordu. Bu nedenle genel bir sağlık tanımı olmalıydı. Dünya sağlık örgütüne göre sağlığın tanımı yalnız hasta olmamak değildi. Ayrıntı açıklayacak olursak sağılığı oluşturan etmenler bir bütün olarak ele alındı. Çevrede hayatımızı etkileyecek her şey sağlığımızı da etkiliyordu bu yüzden sağlığın tam ruhsal da olunabileceğini göz önüne alınarak tanım yapıldı.

 

Kişinin yalnız bedenen değil aynı zamanda psikolojik ve sosyal olarak iyi olması durumu sağlıklı olduğunu gösterir fiziki olarak hasta olmama durumu ile birlikte psikolojik olarak da iyi olma durumu vardır. Kişinin sosyal becerileri ve sosyalliği de sağlık ile ilgili bir haldir. Kısaca dünya sağlık örgütüne göre sağlığın tanımı; fiziki halin psikolojinin ve sosyal halin iyi olması durumudur.

Solunum yoluyla zehirlenmelerde uygulanacak ilk yardım basamaklarını söyleyiniz.

İlk yardım ve acil olarak yapılması gereken müdahalelerini bilmek diğer insanların hayatını kurtarabilecek önemli sağlık bilgilerinden biridir. Kış aylarında daha çok meydana gelen solunum zehirlenmeleri için de ilk yardım basamaklarını bilmeliyiz. Karbon içeriği yüksek yakıcı gazların uzun süre solunumu akciğerlerimiz ve vücudumuz için ciddi tehlikeler arz eder. Ölüme sebebiyet verebilecek olan zehirlenmeler arasında fark edilmesi zor anlaşılan solunum zehirlenmeleri için ilk yardım basamakları bir sağlık ekiplerinin ve hastanın sağlığı için çok değerli bilgilerdir.
Başta ilk yardım uygulayacak kişinin güvenliği sağlanır onun için uygun ortam veya yardımcı kaynaklar elde edilir.

 

Solunum yolu zehirlenmesi olduğu düşünülen kişinin bulunduğu alana girmeden bir maske takılmalı. Eğer çevrede maske yoksa bir şal veya kıyafetin bir parçası kullanılabilir. Hatta Hafif nemli bir bez kullanmak daha iyi olacaktır. Hastanın bulunduğu ortama girildiğinde ortamın hava alması sağlanır. Kapı pencere açılarak zehirli gazın gitmesi sağlanır. Ya da hastanın temiz hava soluyabileceği yer bulunup oraya taşınması sağlanır. Hastanın hayati fonksiyonları kontrol edilir nabız sayımı yapılır kalp atış hızı ve solunum hızına bakılır. Eğer bilinci yerinde yarı baygın durumda ise yarı oturur pozisyonda durması sağlanır. Bilinci kapalı durumda ise koma pozisyonunda tutulur. Solunum yolunun açık olup olmadığı kontrol edilir. 112 acil servis aranır.