Kategori: Sağlık

Gıda zehirlenmelerinde ilk yardım uygulamalarını anlatınız.

 

Her yıl, rapor edilmeyen vakaları içermeyen 500.000’den fazla gıda zehirlenmesi vakası bulunmaktadır. Salmonella en ölümcül gıda zehirlenmesidir.

 

Belirtileri

Semptomlar enfeksiyondan yaklaşık 5- 72 saat sonra gelişebilir. Bulantı ve kusma meydana gelebilir, kişinin geçmiş günlerde ne yediğini hatırlaması, zehirlenme durumunun teşhis edilmesine yardımcı olabilir. Sebzeler, meyveler, kabuklu yemişler ve meyve çekirdekleri az pişmiş et ürünleri ve alerjik reaksiyon gösterilen besinler genellikle gıda zehirlenmesine sebebiyet verir. Aşağıdaki belirtilerden herhangi birine dikkat edin:

 

• İshal
• Karın krampları
• Kusma

 

Yukarıdaki semptomlar mevcut ise panik yapmayın. Norovirüs (ishal ve kusma olan hastalık) gibi enfeksiyonların gıda zehirlenmesi ile ilgisi olmadığını ve birkaç gün içinde bu rahatsızlıkların geçeceğini unutmayın.

 

 

Ne yapmak gerekiyor –  Gıda zehirlenmesi

• Bu semptomlardan herhangi birini fark ederseniz, kişiye uzanıp dinlenmesini söyleyin.
• Hasta olduklarında kullanmaları için yanlarında bulunduracakları sürahi ya da büyük şişe su verin.
• Sadece düzenli küçük yudumlar halinde su içecek olsalar bile bu vücut için çok iyi olacaktır, kişiyi olabildiğince fazla su içmeye teşvik edin. İshal varsa; ishal ile atılan suyun geri alınması için su içmeleri daha da önemlidir. Tuzlu patates muz gibi besinler tüketmeliler, kaybettikleri tuz ve diğer minerallerin yerinin doldurulması için önemlidir.

 

Eğer kusma ve ishal 3 gündür devam ederse 112’yi arayarak yardım isteyin veya doktorunuza danışın.

Şok belirtileri nelerdir? Açıklayınız.

 

Şok; travma, sıcak çarpması, kan kaybı, alerjik reaksiyon, ciddi enfeksiyon, zehirlenme, ciddi yanıklar veya diğer nedenlerden kaynaklanabilir. Bir kişi şokta olduğunda, organları yeterli kan veya oksijeni alamaz. Tedavi edilmezse, bu kalıcı organ hasarına hatta ölüme yol açabilir.

 

Şok belirtileri ve belirtileri duruma bağlı olarak değişir ve şunları içerebilir:

• Soğuk üşümüş ten
• Soluk veya küllü cilt
• Hızlı nefes alıp verme
• Mide bulantısı ya da kusma
• Büyümüş göz bebekleri
• Zayıflık veya yorgunluk
• Baş dönmesi veya bayılma
• Endişe veya ajitasyon gibi zihinsel durum veya davranışlardaki değişiklikler

 

Bir kişinin şok geçirdiğinden şüpheleniyorsanız, 112’yi arayın. Sonra hemen aşağıdaki adımları uygulayın:

 

• Kişiyi yere yatırın ve bunun ağrıya veya başka yaralanmalara neden olabileceğini düşünmediğiniz sürece bacakları ve ayakları hafifçe yükseltin.
• Kişiyi gerekmedikçe hareket ettirmeyin.
• Kişi solunum, öksürük veya hareket gibi hiçbir yaşam belirtisi göstermiyorsa, CPR ye başlayın.
• Sıkı kıyafetleri gevşetin ve gerekirse, kişinin üşümesini önlemek için bir örtü ile örtün.
• Kişinin bir şey yemesi veya içmesine izin vermeyin.
• Kişinin alerjik reaksiyon geçirdiğinden şüpheleniyorsanız ve bir epinefrin oto enjektörüne erişiminiz varsa, talimatlara göre kullanın.
• Kişinin kanaması varsa, bir havlu veya çarşaf kullanarak kanama alanı üzerine basınç uygulayın.
• Eğer kişi kusarsa veya ağzından kan gelmeye başlarsa, omurilik yaralanmasından şüphelenmediğiniz sürece boğulmayı önlemek için onu bir sağ veya sol tarafa çevirin.

Dış kanamayı durdurmak için yapılacak ilk yardım basamaklarını açıklayınız.

 

Küçük bir yaralanma bile, vücudun neresinde olduğuna bağlı olarak ciddi dış kanamalara neden olabilir. Şiddetli kanamalar ise şoka yol açabilir. Tıbbi açıdan, şok, yaralı kişinin vücut dolaşımında yeterli kan olmadığı anlamına gelir. Şok, hayatı tehdit eden bir tıbbi acil durumdur.

Aşırı kanamayan küçük kesikler ve sıyrıklar evde durdurulabilir. Yaralı bölgeyi, normal tuzlu suya veya temiz suya batırılmış steril gazlı bezle temizleyin. Yaranın içinde kalacak veya tüy bırakacak pamuk yünü veya herhangi bir malzeme kullanmayın. Yara bandı ile yarayı kapatın ve düzenli olarak yara bandını değiştirin.

 

Şiddetli kanamalarda:

• Şiddetli dış kanama için ilk yardım yöntemleri şunları içerir:
• Yaralanan kişiye yaklaşmadan önce tehlikeyi kontrol edin. Varsa, bir çift eldiven, ya da dezenfekte ürünler kullanın.
• Hemen ilk yardım ekibini 112yi arayıp durumu ve kan kaybı yaşandığını açıklayın.
• Kişiyi yere yatırın. Eğer hastanın bir uzvu yaralanmışsa, yaralı bölgeyi kişinin kalp seviyesinin üzerine kaldırın (mümkünse).
• Kişinin, kan akışını durdurmak için eline ya da ellerine yaraya doğrudan basınç uygulayacağı temiz bir bez verin. Kişi bunu kendi yapamazsa, siz doğrudan yaraya baskı uygulayın.
• Bir nesne ya da cisim yaraya gömülmüşse, çıkarmayın. Nesneye değmeden etrafına basınç uygulayın.
• Turnike uygulamayın.
• İlk pansumanı aşırı kan olursa, onu çıkarmayın. Üstte yeni pansuman malzemesi ekleyin ve bir bandajla sabitleyin.

Kısmi tıkanma ile tam tıkanma arasındaki farklar nelerdir? Açıklayınız.

 

Solunum sisteminde ağız açıklığından solunum borusu ile akciğer arasına giden havanın engellenmesi ve tıkanması durumu hayati tehlikelere yol açabilir.  Kişinin nefes alamamasından veya az nefes almasından dolayı felç geçirme uzuvlarından herhangi birinde sakatlık oluşması beyinsel fonksiyonlarda zedelenme ve gelecekte oluşabilecek birçok hastalığın kapısını aralamış olabilir. Solunum yolunda tıkanma iki tiptir. Bunlar kısmi tıkanma ve tam tıkanmadır. Kısmi tıkanmada kişi nefes almakta zorlansa da nefes alıp verebilir. Tam tıkanmada ise vücudun solunum borusunda ya da ağızda havanın girişini kapatan ve nefes almasına imkân tanımayan engel bulunur. İki durumda oldukça tehlikelidir.

 

Kısmi tıkanma

• Vücut takılan cismi atmaya çalışır ve öksürük için kendini zorlar.
• Hasta konuşmada zorluk yaşar kesik kesik cümleler oluşturur.
• Soluk alıp vermede acı çekme meydana gelir.
• Yutkunarak cismi iteklemeye çalışır.
• Kişinin öksürmesi için cesaretlendirilir.
• Sırtına vurulmaz.

 

Tam tıkanma

• Soluk alıp verme görülmez.
• Acı çeker.
• Elleri ile yardım ister.
• Belli bir müddet sonra morarmaya başlar.
• Heimlich manevrası yapılmalıdır.
• 112 acil servis aranmalıdır.

Hasta veya yaralıyı değerlendirme aşamaları nelerdir? Açıklayınız.

 

Hasta görüldüğünde ilk yapılması gereken bilinç kontrolüdür. Kişinin bilincinin açık olup olmadığı kontrol edilmelidir. Normal bir konuşma şiddetiyle hastaya bir soru sorulabilir veya koluna hafifçe vurarak tepkisine göre değerlendirme yapabilirsiniz. Eğer hastanın/yaralının bilinci yerinde değilse tepkisiz kalacaktır. Bu durumda hayati fonksiyonlarının devam edip etmediği kontrol edilmelidir. Zor nefes aldığı düşünülüyorsa havayolu açıklığında bir problem olabilir.

 

1. Havayolu değerlendirmesi

Bilinci açık olmayan hastalarda kas gruplarından bazıları çalışmaz durumdadır dil ağız içerisinde yer alan kas da çalışmayacaktır. Bu durumda dil yatay pozisyondaki hastanın nefes almasını zorlaştıracak şekilde geriye doğru soluk borusunu kapatacaktır. Bu yüzden hastanın ağzı ve solunumu kontrol edilmelidir. Kusma ve yabancı cisimlerde solunum yolunu kapatabilir.  Bu nedenle hasta zemine dik şekilde baş boyun gövde ekseniyle oturtturulmalı. Ağız içini önce bakarak sonra işaret parmağını hafif bükerek ağzın yan tarafından içine sokarak kontrol etmek gerekir. Yabancı cisimleri soluk borusuna kaçırmadan çıkartmak önemlidir. Hasta baş-çene pozisynuna alınır. Bir el alna konulur diğer elin 2 parmağı ile de çene. Alın hafif geriye doğru çene hafif yukarı doğru olmalıdır. Bu durumda dil oynatılarak solunum borusunun tıkanmaması amaçlanır. Solunum ve dolaşım değerlendirmesi bundan sonraki adımdır.

 

2. Solunum değerlendirmesi

Bak dinle hisset yöntemi ile adlandırılan yöntemle hastanın solunumu kontrol edilir. Göğüs hareketleri ile bakarak anlaşılabilir.  Burun ve ağızdan solunumun olup olmadığı dinlenir. Hastanın solunumu yanakta hissedilecek kadar güçlü olmalıdır. Eğer solunum yoksa yapay solunum yapılmalıdır.

 

3. Dolaşımın değerlendirilmesi

Hastanın yaş aralığına göre dolaşım kontrol yöntemi değişecektir. Bebeklerde kol atardamarından kontrol edilmelidir. Yetişkin ve çocuklarda ise şahdamarından kontrol edilir.

Evlerde bulunan zehirli maddeler neler olabilir? Araştırınız.

 

Evlerimizde bulunan birçok işe yarar madde vardır. Bunlar genellikle kimyasal yapıya sahip olan maddelerdir. Zehirli kimyasalları düşündüğünüzde, eviniz düşündüğünüz son yerdir. Maalesef günümüzde bu zehirli kimyasallar hayatımızın hemen her yerinde bulunuyor evimizde bile. Genel olarak bakacak olursak en çok bilinen temizlik ürünleri olacaktır ama bakım ürünleri olan deodorant ve parfümler de bu kimyasallar arasına girmekte. Ne olursa olsun evlerde bulunan bu ürünler çocukları ve hayvanların erişemeyeceği yerlerde muhafaza edilmeli. Olası aksi bir durumda bu ürünlerin kullanımı dışındaki temaslarda doktora başvurulmalı.

 

Mutfakta ve Çamaşırlarda Bulunan Zehirli Maddeler

 

• Çamaşır suyu
• Drenaj temizleyiciler
• Yüzey temizleyicileri
• Çamaşır deterjanı
• Fırın temizleyicileri
• Pas ve kireç temizleyiciler
• Yumuşatıcılar
• Bulaşık deterjanı
• Böcek ilaçları

 

Odalarınızda Bulunan Zehirli Maddeler

 

• Oda kokuları (spreyler)
• Saç şekillendirme ürünleri ve spreyleri
• Naftalin
• Makyaj malzemeleri
• Klozet temizleyicileri
• Oje ve aseton
• İlaçlar
• Şampuan ve saç kremi
• Sabun (sıvı veya katı)

 

Evde şunlar bulunuyorsa;

• Ayakkabı boyası
• Ayakkabı cilası
• Arabanız için antifriz
• Boya ve boya yapımı için malzemeler
• Haşere ilaçları

 

Evde düzgün muhafaza edilmeli. Herhangi yutma veya koku yoluyla zehirlenmeler yaşanabilir. Vücuda sürülmemesi gereken maddelerin yanlışlıkla ciltle teması büyük yaralara ve hastalıklara sebebiyet verebilir. Göz ve burun uçucu olan kimyasal maddelere fazlaca maruz kalırsa kör olma veya akciğer hastalıkları meydana gelebilir.

Burun kanamasında neler yapılabilir?

 

Anterior burun kanaması tedavisinde bazı ipuçları:

• Sakin olmayı ve panik yapmamaya çalışın.
• Düz bir şekilde oturun ve kanın boğaza girmesini önlemek için biraz öne doğru eğilin.
• Pıhtılaşan veya burunda bir araya toplanan kanı dikkatlice dışarı üfleyin. Buruna bir dekonjestan püskürtün. Oksimetazolin (Zicam, Afrin) içeren burun spreyleri kullanılabilir.
• Başparmağınızı ve işaret parmağınızı 5 dakika boyunca sıkıca kullanarak burun deliklerini sıkın. Kanama hala devam ediyorsa 10 dakika daha tekrarlayın.
• Burnunuzun köprüsüne soğuk kompres veya buz paketi yerleştirebilirsiniz.
• Burun kanamasının nedeni kurulukta ise vazelin kullanılabilir. Bu da iyi bir kanamayı önleyici stratejidir – parmağınızın ucunu veya pamuklu çubukla günde üç kez vazelini nazikçe burun içine sürün.

Posterior burun kanaması;

Arka burun kanaması olarak adlandırılan kanama, burnunun arkasından kan akar. Kan da burnunuzun arkasından boğazınızdan aşağıya doğru akma eğilimindedir. Eğer böyle bir kanamanın olduğunu düşünüyorsanız hemen doktorunuza başvurun veya acil servise gidin.

 

Koterizasyon adı verilen tıbbi bir teknik, kalıcı veya sık burun kanamasını durdurabilen bir yöntemdir. Bu, doktorunuzun burnunuzdaki kan damarlarını ya bir ısıtma cihazı ya da gümüş nitrat, dokuyu çıkarmak için kullanılan bir bileşikle yakmasını içerir. Doktorunuz burnunuzu pamuk, gazlı bez veya köpükle paketleyebilir. Kan damarlarınıza basınç uygulamak ve kanamayı durdurmak için bir balon kateteri de kullanabilirler.

Solunum yolunun tıkanmasıyla ilgili herhangi bir olay yaşasaydınız, ne yaparsınız?

 

Havayolu dediğimiz sistem solunan havayı burnunuzdan ve ağzınızdan akciğerlerinize ileten bir sistemidir. Bir tıkanıklık, havanın akciğerlerinize girmesini kısmen veya tamamen önleyebilir. Bazı hava yolu tıkanıklıkları çok ciddi değildir, diğerleri acil tıbbi müdahale gerektiren yaşamı tehdit eden acil durumlardır.

Hava yolu tıkanıklıklarının tipleri, tıkanıklığın oluştuğu yere ve ne kadar engellendiğine göre sınıflandırılır:

• Üst solunum yolu tıkanıklıkları burun ve dudak bölgenizden gırtlağınıza olan bölgede oluşur. Larenks ve akciğerlerinizin dar geçitler arasında alt hava yolu tıkanıklıkları oluşur.
• Kısmi hava yolu tıkanıklıkları bir miktar hava geçmesine izin verir. Hala bir hava yolu tıkanıklığıyla nefes alabilirsiniz, ancak nefes almada zorluluk yaşanır.

Bu yüzden solunum yolunun tıkanmasıyla ilgili herhangi bir olay yaşanılırsa Heimlich manevrası yapmak gerekebilir.

 

Heimlich manevrası

 

Bu yabancı bir nesne üzerinde boğulmakta olan bir kişiye yardımcı olabilecek acil bir tekniktir:

1. Manevra, boğulmakta olan kişinin ardında duran, boğulan kişinin belinin etrafında kollarını saran bir kişiyi içerir.
2. Manevrayı gerçekleştiren kişi daha sonra bir eliyle yumruk yapar ve kişinin göbeğinin üzerine hafifçe vurur.
3. Daha sonra bu yumruğu diğer elleriyle tutmalı ve beş hızlı itme ile kişinin karnına basmalıdır.
4. Nesnenin yerinden çıkmasına veya acil servislere varıncaya kadar bu beş abdominal itişi tekrarlamalı.

İlk yardımcı hasta/yaralıda ilk olarak nelere bakar?

 

İlk yardım yapacak kişi hastanın ya da yaralının acil durumunu göz önüne alarak hareket etmelidir.  Bazı durumlarda 112’yi anında aranamayabilir örneğin bir kişinin kalbi durduğunda veya bir kişi boğulduğunda, yardım çağırmadan önce tedaviye başlanmalıdır. Türkiye Cumhuriyeti’nde, acil tıbbi bakıma 112’yi arayarak erişilebilirsiniz. Arayıcı, sevk memuruna kişinin durumunun tam bir tanımını ve yaralanmanın veya hastalığın nasıl geliştiğini açıklamalıdır. Eğer birkaç kişi (ilk yardım bilen) mevcutsa, kısa zaman içinde uyumlu çalışmalıdırlar.

 

Tıbbi yardım çağırılmadan önce, ilk yardımcı şunları sağlamalıdır:

• Kardiyopulmoner resüsitasyon (CPR)
• Boğulmayı rahatlatmak için manevralar (örneğin, Heimlich manevrası olarak da adlandırılan abdominal itme hareketi)

 

En acil tedavi sırasının kimde olduğunu belirlemek zor olabilir, çünkü acı çeken biri, nefes alamayan veya komada olan ve bu nedenle de sessiz kalan kazazedeler bulunabilir. Zorlu nefes alma ve masif kanama hayatı tehdit ediyor, ancak ne kadar acı verici olursa olsun, kırık bir el ya da ayak neredeyse her zaman tedaviyi bekleyebilir. Yaralı kişiler tıbbi bilgi iletemedikleri için, kafaları karışmış veya bilinçsiz ya da durumlarının ciddiyeti nedeniyle konuşamayabilirler bu yüzden bilgi başka yollarla elde edilmelidir. Örneğin, boş bir şişe hapın yakınında bilinçsiz bir kişi bulunursa, şişe acil sağlık personeline verilmelidir. Bir kişinin nasıl yaralandığı ve diğer kişilerden, aile üyelerinden veya olay yerindekilerden gelen bilgilerin toplamı, kişinin tedavisi için gerekli olabilir. Bu adımlar atıldıktan sonra, bir battaniye temini ve kişinin sakin ve sıcak tutulması gibi güvence ve basit önlemler rahatlık sağlayabilir.

Herhangi bir kaza anında yapılacak ilk yardım temel uygulamaları nelerdir? Açıklayınız.

 

Adım 1: Potansiyel tehlikeleri tanımlayın ve azaltın

Kazaya sebep olan tehlike, kazazedenin yanı sıra yakınlardaki diğer insanlar ve hatta ilk müdahaleyi yapan kişiye karşı da bir tehlike oluşturabilir. Bu nedenle, ilk yardım uygulamasına başlamadan önce bölgenin güvenli olduğundan emin olmanız gerekir.

 

2. Adım: Yardım çağırın

Yardım çağırırsanız sonuçların pozitif olması çok daha olasıdır. Bu, bir kişinin ilk yardım yaparken, diğer bir kişi de trafiği durdurabilir ve acil servisleri arayabilir.

 

3. Adım: Bilinç Kontrolü

Kazazeden ile yüksek sesle ve net bir şekilde konuşarak bilincini kontrol edin. Yanıt alamıyorsanız, omuzlarını hafifçe sarsın ya da kulak memesini sıkın. Şiddetli bir bedensel yaralanma şüphesi varsa, kulak memesi sıkmak (çimdik) en güvenli seçenek olabilir.

 

Eğer hala bir cevap alamıyorsanız, 4. adıma geçin. Eğer birden fazla kazazede ile uğraşıyorsanız, tepkisiz görünenler öncelikli olmalıdır.

 

4. Adım: Kazazedenin hava yolunu kontrol edin

Kazazedenin duyarlı olması halinde, hava yollarının temizlenmesine yardımcı olabilirsiniz, eğer değilse, havayolunun açık olmasını sağlayan bir konuma yerleştirmeniz gerekecektir.

Bunu yapmak için, elinizi alnına yavaşça yerleştirin ve ağızlarını doğal olarak açılması için başını geriye doğru eğin.  Spinal yaralanma şüphesi varsa, başlarını geriye eğmekten kaçının. Bunun yerine, hava yollarını temizlemek için çenesini dikkatlice kaldırmalı ve iki elinizi kullanmalısınız.

 

Adım 5: Kazazedenin nefes aldığını kontrol edin

Hava yolu engellenmediğinde, aşağıdaki yöntemlerden birini kullanarak kazazedenin normal şekilde nefes alıp almadığını kontrol etmeniz gerekir:

• Kazazedeyi nefes alıp alamayacağınızı görmek için göğüslerini ve ağzını dinleyin.
• Göğüs normal yükselip yükselmediğini görmek için izleyin
• Yanağını yapağının ağzının yanına yerleştirerek nefeslerin alındığını hissedin

 

6. Adım: Kazazedenin dolaşımını kontrol edin

Parmaklarınızla veya giysinizle baskı uygulayarak durdurmanız gereken herhangi bir büyük kanamayı tanımlamalısınız. Kanama olan bir uzuv ise, kan akışını azaltmak için kalp seviyesinin üzerine çıkar. Ayrıca, 112’nin çağrıldığından emin olun ve kazazedenin şok geçirmesini önlemek için, kanamanın bittiğini bilerek insanların panik yapmasını sağlayabilirsiniz.