Kategori: Sağlık

Fazla yemenin zararları nelerdir?

 

Aşırı beslenmede, mide büyük miktarda gıdaya uyum sağlamak için normal büyüklüğünün ötesinde genişler. Genişletilmiş mide, diğer organlara karşı, sizi rahatsız eder. Bu rahatsızlık yorgun, halsiz veya uykulu hissetmek şeklinde olabilir. Kıyafetleriniz de daralma hissedebilirsiniz. Çok fazla yemek yemek, organlarınızın daha fazla çalışmasını gerektirir. Yiyecekleri parçalamak için ekstra hormonlar ve enzimler salgılarlar. Yiyecekleri parçalamak için, mide hidroklorik asit üretir. Aşırı ısınırsanız, bu asit mide yanmasıyla sonuçlanabilir. Pizza ve hamburger gibi yağda kızarmış ya da yağlı çok fazla yemek tüketmek sizi mide ekşimesine daha duyarlı hale getirebilir.

 

Karnınız da ayrıca gaz üretebilir ve sizi rahatsız edici bir hisle bırakabilir. Bu ekstra kalorileri yakmaya çalışırken metabolizmanız hızlanabilir. Sıcak, terli hissedebilir ve hatta baş dönmesi hissi yaşayabilirsiniz. Yemek yendiğinde vücudunuz enerji için tükettiğiniz besinlerin kalorileri kullanır. Geri kalanlar yağ olarak depolanır. Yaktığınızdan daha fazla kalori tüketmek aşırı kilolu veya obez olunmasına neden olabilir. Bu, kanser ve diğer kronik sağlık sorunlar için riskinizi artırır, Aşırı beslenmede özellikle sağlıksız yiyecekler tüketiliyorsa sindirim sisteminize daha feci zararlara neden olabilir. Sindirim enzimleri sadece sınırlı miktarda mevcuttur, yediğiniz yiyecek miktarı artarsa, daha uzun süre sindirim sisteminiz çalışır. Sık sık yemek yerseniz, sindirim süreci oldukça yavaşlamaya başlayacaktır, bu da yediğiniz yiyeceğin daha uzun bir süre midede kalacağı ve yağa dönüşme ihtimalinin daha yüksek olabileceği anlamına gelir. Aşırı yeme, uykunuzu etkileyebilir. Uyku döngülerinizi kontrol eden sirkadiyen saatiniz, uyku ve açlık hormon düzeylerinin gün boyunca yükselmesine ve düşmesine neden olur. Aşırı beslenme bu ritmi bozabilir ve gece boyunca uyumak için zorlaşır.

Bir sporcu için beslenmenin önemi nedir?

 

İyi beslenmek her insan için önemli olsa da sporcular ve spor ile uğraşanlar için bu oldukça büyük önem taşır. Yapılan spor hiçbir zaman tek başına yeterli olmayacaktır.  Vücut yapısında alınan karbonhidrat, yağ ve proteinin belli düzeylerde olması gerekir. Özellikle yapılan spor ile değişen bu kalori oranları spor yapan ve bu işte profesyonel şekilde uğraşanlar için özellik ile hesaplanır. Vücut indeksine bakılarak ve vücuttaki su yağ karbonhidrat protein mineral vitamin gibi organik ve inorganik maddelerin oranları ölçülür. Kişinin diyetisyen veya koçunun bu eğitimi almış insanların onun için hazırladığı diyete uymaları beklenir. Bu yeme listesi ve alışkanlığı oluşturulurken kişinin günlük yapacağı hareketler ve harcayacağı enerji hesaplanır. Ve kişinin kendini zorlamadan doğru besini doğru zamanlama ile almasıyla vücut kas yapısını bozmadan kilo alımı olmadan kuvvetlendirilir.

 

Kişinin spor yaparak terlemesinden dolayı kaybedilen su ve minerallerin geri alınması için su içme miktarının ve hidrasyanun arttırılması gerekir. Gerekli sebze ve meylerin kullanılması ile mineral ve vitamin alınımı da kontrol altına alınacaktır. Spor yapan kişilere genellikle protein tüketimi önerilir. Kas ve kas grupların için ve yeterli enerji alımı sağlanması için protein alımı önemlidir. Yağ ise alınması gerçekten önemli olan ama diyetisyene veya spor koçuna danışarak yenmesi gereken organik maddeler arasındadır.

Dişçiler, dişlerin ön ya da arkalarından çok öğütücü yüzeylerinde daha fazla çürük olduğunu gözlemlemişlerdir. Çürükler niçin dişlerin öğütücü yüzeylerinde daha çok bulunmaktadır?

 

Ağız ve diş yapısını ele aldığımız da dişlerin yapı ve görevleri ile ele almalıyız. Ön ve arka dişlerden ziyade önde bulunan dişlerin yapısı ve görevi önemlidir. Dişlerin yüzeyleri de çürüklerin oluştuğu yerler arasındadırlar. Dişlerin ön yüzeyine yemek çok temas etmemesine rağmen dişlerin arka yüzeyi daha çok yemekle temas etmektedir. Çürüklerin oluşumu dişler arasında kalan yemek artıklarından dolayı meydana gelir. Yemek artıklarının dişler arasında kalmasından çoğalan bakteriler ağızda daha fazla yer kaplamaya başlayacaktır. Bu çürükler genellikle çukurlu girintili, öğütücü görev yapan dişlerde meydana gelmektedir. Buna sebep olarak kesici ve azı dişlerin yapısının öğütücü dişlerden farklı olduğunu gösterebiliriz. Kesici ve azı dişleri ön ve arka taraflarının temizliği daha kolay ve ulaşılabilirken, diğer dişlerin örneğin öğütücü dişlerin temizlenmesi daha zordur.

 

Aynı zamanda yemeklerin kesici ve azı dişler ile temas süresi öğütücü dişlere göre daha azdır. Öğütücü dişler yediğiniz bir besini öğütmek için çok fazla kullanılırken bir besini kesici dişler ile ısırma daha az yapılan bir çiğneme işlemidir.

Özellikle küçük çocuklar ve yaşlı insanların gribe karşı aşılanmaları önerilmektedir. Aşağıya bu öneri ile ilgili bir neden yazınız.

 

Her insanın bağışıklık sistemi kendine has özelliklere sahiptir. Kimisi çok çabuk hastalıklara yakalanırken bir başkası yılda bir kere hasta olabilir. Bağışık sistemi herkes için farklı olsa da belli yaş grupları ve çevreye göre değişenleri mevcuttur. Bunu açıklayacak olursak aynı kişinin çocukluk gençlik ve yaşlılık halindeki bağışıklık sistemi hemen hemen aynı etkenlere sahipken yaş aralığı ve çevre etkenleri ile hasta olmaya yatkınlıkları farklılık gösterecek. Küçük çocuk ve yaşlılar için ortak olan ise kendini dış etmenlere karşı fazlaca koruyamama durumdur. Çocuklarda bağışıklık sistemi yeni yeni oluşurken aile bakımına muhtaç şekilde tehlikeleri bilmeden sağlık problemlerinden kaçarlar. Yine de çevreyi tanımaya çalışan çocuk yetişkinlere oranla daha çabuk hasta olacaktır. Yaşlılarda ise yine bakıma ihtiyaç duyup tehlikeleri bilip bu tehlikelerden kaçacak gücün ve vücut yapısının olmaması nedeniyle hasta olmaya daha yatkın hale gelirler.

 

Çocuklarda bağışıklık sisteminin tam oluşmamasından yaşlılarda ise bağışıklık sisteminin azalmasından dolayı gribe karşı aşılanmaları önerilir. Böylece bu kişilerin vücut yapısı daha güçlü hale gelecek ve hastalıklara yakalanma oranı daha çok düşecektir. Özellikle kış aylarında gelen soğuğun etkisi ile birlikte çevrede oluşan grip salgınlarından etkilenmemek için yapılabilinmektedir. Eczanelerde bile bulunabilen bu aşılar hasta olduktan sonra yapılmaz ve tedavi olarak kullanılmaz. Aşı vücudun savunma mekanizmasının kuvvetlenmesine olanak sağlayan mikroplarla savaşan bir yapıdır. Hasta olmamanızı engeller.

Zararlı alışkanlıkların sağlık üzerindeki olumsuz etkileri nelerdir?

 

Hayatımızda rutin yaptığımız birçok davranış bulunur bunlar arasında yararlı ve zararlı alışkanlarda yer alır. Hayatımızı düzene sokmak amacıyla edindiğimiz yararlı alışkanlıkların aksine zararlı alışkanlıklar bizler için hayatımızda baş edemediğimiz sorunlara neden olur. Bu sorunların başında sağlık sorunları önemli bir yer tutar. Alışkanlıkların türüne göre değişiklik gösteren birçok sağlık sorunu kişinin ölümüne kadar uzanan bir rutinle tekrar edilerek her gün kişinin daha çok kötüleşmesine neden olur. Öncelikle zararlı alışkanlıklara göre sağlık sorunları değişiklik gösterebilir. En çok bilinen zararlı alışkanlıkların sağlık üzerindeki etkilerini inceleyelim.

 

Sigara alışkanlığının sağlık üzerine olumsuz etkileri:

• Damarlarda daralma
• Kalp krizi riski artması
• Solunum yolu rahatsızlıkları
• Akciğer ağız yutak ve benzeri kanser türlerinin oluşum riskinin artması
• Cilt rahatsızlıkları
• Ağız, diş ve dişeti rahatsızlıkları

 

Alkol alışkanlığının sağlık üzerindeki olumsuz etkileri

• Metabolizmada yavaşlama
• Hızlı yaşlanma, çökme
• Hareket kontrolünde eksiklik yaşama
• Uyku problemleri yaşama
• Muhakeme yeteneğinde azalma
• Elde vücutta titreme
• Merkezi sinir sistemi hastalıkları
• Çoğu kansere yakalanma riski
• Karaciğer de büyüme
• Kötü kokuya sebebiyet verme
• Hepatit ve siroz hastalığına
• Ülsere
• Kişilik problemleri yaşama
• Kalp yetmezliğine
• Kronik tansiyon
• Sık sık hafıza kaybı yaşama

 

Uyuşturucu alışkanlığının sağlık üzerindeki olumsuz etkileri

• Zehirlenme
• Ani ölüm
• Dişlerde dökülme
• Cildin hızlı yaşlanması lekelenmesi
• Gözlerde şaşılık görememe
• Karaciğer ve böbrek rahatsızlıkları
• Kanser başlangıçları
• Sindirim sistemi rahatsızlıkları
• Kansızlık kan zehirlenmesi ve kalbin çalışma hızında değişiklik göstermesi

İlk yardımcı olay yeri değerlendirmesini niçin yapar?

 

İlk yardım yapan kişi ilk yardım yapmadan önce çevrenin güvenliğinden emin olmalıdır. Çevrede kendi ve başkalarının can güvenliğini tehlikeye atmadan hareket etmeli ve olay yerinde oluşabilecek diğer kazalardan korunmak için önlem almalıdır. İlk yardım yapan kişinin önce kendi sağlığını güvence altına alması gerekiyor. Birine ilk yardım yapılacağı zaman ortamın uygun olması çevrede bulunan araba, gaz, patlayıcı madde gibi risk faktörlerin kaldırılması gerekir. Bu hem ilk yardım yapılacak kişi için hem çevrede bulunan kişilerin can sağlığı için önem taşıyan bir değerlendirmedir. Araba kazalarında araba motorunun açık olup olmadığı, gaz zehirlenmelerinde evin içinin havalandırılması veya hastanın dışarı çıkarılması gibi kaza olan yerden hastanın daha güvenli bir yere taşınması gibi önemli davranışlarda bulunmak gerekir. Bu tür hareketler ilk yardımın önemli bir parçasını oluşturmaktadır.

 

Başka bir şekilde ise ilk yardımcı olay yeri değerlendirmesini hastanın durumunu öğrenmek için yapar. Örneğin hasta baygın bilinçsiz vaziyette bir kutu ilacın yanında bulunuyorsa o ilaç kutusu acil salık ekibine iletilmeli bu kişinin tedavi sürecine ya da bulundurduğu hastalıklar hakkında bilgi sahibi olunmasına imkan sağlayacaktır. Diğer yandan:

 

• Kaza alanında tekrar kaza oluşumunu engellemek için
• Kazazede sayısı ve yaralanma türlerini hızlıca belirleyebilmek için
• Kaza yerindeki deliller hakkında bilgi sahibi olmak.
• Olay yerinde kullanılabilecek eşya ve medikal malzeme bulabilmek için

 

Olay yeri değerlendirilmesi yapılır.

Stres insanda ne gibi olumsuzluklara sebep olur?

 

İşyerinde sınavlarda sorumlulukların altından kalkarken her zaman bir stresin gölgesindeyizdir. Stresin fazlası sağlıksızken belli bir düzeyi adrenalin salgılayıp hızlı düşünmemizi hızlı hareket etmemizi sağlar bu da kötü bir durumdan hemen çıkabilmemizin için yapılmış bir vücut sistemidir. Stres ile ilgili en tehlikeli olan kişinin bütün sistemine etki edebilecek bir yönünün olmasıdır. Başta bağışıklık sistemi olmak üzere vücudu yavaş yavaş hastalıklara boğabilir.  Stres insanda şu gibi olumsuzluklara neden olur;

 

Mental belirtiler

• Hafıza sorunları
• Odaklanma problemleri
• Kötü kararlar verme
• Sadece olumsuz düşünmek
• Endişeli veya yarış halinde olma
• Sürekli endişe verici

 

Duygusal belirtiler

• Depresyon veya genel mutsuzluk
• Anksiyete
• Ruh halinde ani değişim, sinirlilik veya öfke
• Bunalmış hissetmek
• Yalnızlık ve izolasyon
• Diğer zihinsel veya duygusal sağlık sorunları

 

Davranışsal belirtiler

• Daha fazla veya daha az yemek yemek
• Çok fazla ya da çok uyuyor olmak
• Başkalarından çekinmek
• Dinlenmek için alkol, sigara veya uyuşturucu kullanma
• Sinir alışkanlıkları (örneğin, tırnak yeme, bacak sallama)

 

Fiziksel belirtiler

• Ağrı ve sızılar
• İshal veya kabızlık
• Mide bulantısı, baş dönmesi
• Göğüs ağrısı, hızlı kalp atışı
• Cinsel istekte azalma
• Sık soğuk algınlığı veya grip olma

Obeziteye neden olan risk faktörleri nelerdir?

 

Obeziteye neden olan birçok etmen bulunur. Bunlar kişinin yaşam tarzından genetik bilgisine, yeme alışkanlıklarından yaşadığı problemlere, dini inancına kadar daha birçok etmen sıralanabilir. Kişinin yaş aralığı cinsiyeti yaşadığı ülke ve çalıştığı iş kişinin hareket etme sıklığının azalmasına metabolizmasının yavaşlamasına ve yeme alışkanlıklarının değişmesine sebebiyet verebilir bu da obeziteye yol açabilir. Kişinin sosyal ve kültürel açıdan nasıl olduğu bile bu faktörleri etkileyecek ve evli lan ve olmayan kişiler arasında bile obezite risk faktörleri sayısı değişiklik gösterecektir. Hormonal sistemin çalışmasında rahatsızlık meydana gelmesi ilaç kullanımı ve psikolojik problemler yine risk faktörünü arttırmaktadır.

 

• Genetik faktörler: Ailenizden gelen metabolizma hızı ve kilo almanıza neden olan yağların depolanma sıklığı bu faktöre örnek verilebilir.
• Hareketsizlik: kişinin hareketten uzak olması ve spor yapmaması belli fiziki aktivitelerden kaçması obezite için bir risk teşkil eder. Sağlıklı bir bireyin fiziki aktivitelerde bulunması gerektiği unutmayın.
• Diyet: kişinin bir uzman tarafından olmadan kendi başına uyguladığı diyetlerdir. Bu diyetler sizin kilo almanıza neden olabilir. Eğer bir diyet listesi istiyorsanız önce diyetisyene başvurup vücut indeksinizi ölçtürmelisiniz ona göre diyetisyen size uygun olan öznel bir liste verecektir.
• Kullanılan ilaçlar: özellikle psikolojik rahatsızlık ilaçları başta bazı ilaçlar aşırı kilo alımına ve iştah arttırmaya neden olabilir.
• Çalışılan yer: eğer işiniz masa başı ve çok hareket gerektirmeyen bir işse obezite risk faktörleri arasında bulunduğunuzu unutmayın.
• Sosyal ve ekonomik durum, yaş, gebelik, sigarayı aniden bırakma, aile yaşam tarzı, uyku eksikliği sayılabilecek diğer etmenlerdir.

Sağlıklı yaşam için kişisel temizliğin gerekliliğini açıklayınız?

 

Kişinin sağlıklı yaşam için belli hijyen kurallarına uyması gerekir. Bu sağlıklı bir vücudunun temel özelliklerinden biridir. Kişisel temizlik bireyin başta kendisi olmak üzere çevre için de temiz bir birey olmasına katkıda sağlar. Aynı zamanda kişisel temizliğine dikkat etmeyen bireylerde çeşitli hastalıklar ve bulaşıcı mikroplar meydana gelebilir.  Ağız bakımı, vücut temizliği ve benzeri yerlerin temizliğine özen gösterilmelidir. Kişisel temizlik yaparken kullanılan temizlik ürünlerinin kişiye özgü olması gerekir.

 

 

• Kullanılan diş fırçası, iç çamaşırı, havlu, terlik gibi malzemeler kişiye ait olmalı ve kimse ile paylaşmamalı.
• Temizlik ürünlerinin belli süreler içerisinde değiştirilmesi gerektiğini unutmamalıyız.
• Kullandığımız havlu iç çamaşırı ve kıyafetlerimizi belli aralıklar ile yıkamalıyız.
• Tarak ve diş fırçası gibi kişinin kendi vücut ph’ı ve yapısı ile kullanmıştır başkası kullandığında bakteri oluşumu, hastalık meydana gelebilir.
• Yaz günlerinde her gün duş alarak ter ve kokudan oluşan bakterilerden kurtulabilirsiniz.
• Saçların ve tırnakların her zaman temiz olmasına dikkat edin.
• El ve ayakların düzenli yıkanması ve özellikle ayaklarda koku oluşumunu ve mantar gibi hastalıkları önlemek amaçlı her gün temiz çorap giymeye dikkat edilmeli.

Gıda zehirlenmelerinde ilk yardım uygulamalarını anlatınız.

 

Her yıl, rapor edilmeyen vakaları içermeyen 500.000’den fazla gıda zehirlenmesi vakası bulunmaktadır. Salmonella en ölümcül gıda zehirlenmesidir.

 

Belirtileri

Semptomlar enfeksiyondan yaklaşık 5- 72 saat sonra gelişebilir. Bulantı ve kusma meydana gelebilir, kişinin geçmiş günlerde ne yediğini hatırlaması, zehirlenme durumunun teşhis edilmesine yardımcı olabilir. Sebzeler, meyveler, kabuklu yemişler ve meyve çekirdekleri az pişmiş et ürünleri ve alerjik reaksiyon gösterilen besinler genellikle gıda zehirlenmesine sebebiyet verir. Aşağıdaki belirtilerden herhangi birine dikkat edin:

 

• İshal
• Karın krampları
• Kusma

 

Yukarıdaki semptomlar mevcut ise panik yapmayın. Norovirüs (ishal ve kusma olan hastalık) gibi enfeksiyonların gıda zehirlenmesi ile ilgisi olmadığını ve birkaç gün içinde bu rahatsızlıkların geçeceğini unutmayın.

 

 

Ne yapmak gerekiyor –  Gıda zehirlenmesi

• Bu semptomlardan herhangi birini fark ederseniz, kişiye uzanıp dinlenmesini söyleyin.
• Hasta olduklarında kullanmaları için yanlarında bulunduracakları sürahi ya da büyük şişe su verin.
• Sadece düzenli küçük yudumlar halinde su içecek olsalar bile bu vücut için çok iyi olacaktır, kişiyi olabildiğince fazla su içmeye teşvik edin. İshal varsa; ishal ile atılan suyun geri alınması için su içmeleri daha da önemlidir. Tuzlu patates muz gibi besinler tüketmeliler, kaybettikleri tuz ve diğer minerallerin yerinin doldurulması için önemlidir.

 

Eğer kusma ve ishal 3 gündür devam ederse 112’yi arayarak yardım isteyin veya doktorunuza danışın.