Ay: Ekim 2018

Mantarlar çok geniş bir sınıftır. Canlılar aleminde sürekli tartışma konusu olan bu sınıf, hayvansal ya da bitkisel tartışmaları hala devam etmektedir. Bu süreçte yapılan bilgiler ışığında ayrılmış ve mantarlar ayrı bir şekilde incelenmektedir.

Genellikle mantar ailesi, nemli toprakları sever. Loş ışıktan memnun olmalarından dolayı da genelde ağaç köklerinin güneş görmeyen kısımlarını tercih etmektedir. Bulunduğu çevrede kokusu ile bile tanınmaktadır. Kendine spesifik kokuları bulunur. Bu yüzden doğal bir ortamda gezerken burada mantar var diyebilirsiniz. Ancak her mantar yenmez buna da dikkat etmelisiniz.

Mantarlar oldukça lezzetli besin kaynağı oluşturmaktadır. Özellikle de şapkalı mantarlar adı verilen aile de bir kısım mantarlar yenmektedir. Tadı oldukça lezzetlidir ve birçok besin elementi içermektedir. Şapkalı mantarların yaşam ve üreme biçimlerine bakıldığında eşeyli ve eşeysiz üreme gözlenir. Bu adaptasyonun bir çeşidi olmaktadır. Bulundukları çeşit ve yere göre gerekli durumlarda değişkenlik göstermektedir.

Canlılar alemi için oldukça büyük önemi olan mantarlar, doğadaki dönüşümlerde görev yapmaktadır. Bu dönüşümler, ölülerin toprağa karışması, ağaçların kuruduktan sonra toprakla birleşmesi neticesinde toprakta organik madde miktarının artmasının sağlanması gibi faydalı etkiler içermektedir. Mantarlar toprağın verimini ve kalitesini büyük ölçüde etkilemektedir. Besin değerinin yüksek olmasından kaynaklı olarak, birçok vitamin ve mineralin ilaç haline gelmesini sağlar. Mantarlar, iyileştirme özelliği olan ve tedavi edici eskileri eski zamanlardan beri kullanılan bir sınıftır.

Embriyo, zigottan oluşmaktadır. Zigot ise spermin yumurtayı döllenmesi olarak bilinmektedir. Bu basamakların hepsinin devamlılığına, gelişim süreci adı verilir. Bu süreçte gelişim devam eder ve Embriyonik süreç doğum ile sonlanır.

Embriyonik gelişim süreci:
– Segmentasyon
– Gastrulasyon
– Farklılaşma ve organogenez olarak bilinir. Hepsi gelişim sürecince embriyoda gerçekleşen aşamalar bütünüdür. Segmentasyon evresinde zigot sürekli olarak mitoz bölünde geçirir. Bu bölünmeler ile hücre sayısını arttırır. Ancak bu hücreler büyüme gerçekleşmez. Ardından hücre bölünmesi yavaşlar ve bu sürecin sonunda oluşan hücreye blastomer adı verilir. Zigotun bu durumu, ilk defa yaşadığı andır.
Gastrulasyon evresinde, bu evrede oluşan hücrelerin katmanları isimlendirilir. Endoderm ve eksoderm olarak gözlenen bu çıkıntılar, devamlılığı neticesinde mezoderm adı verilen dokuyu oluşturur. Bu durum arada kalan dokunun gastrosöl olarak adlandırılmasını sağlamaktadır. Yassı solucanlardan itibaren tüm canlılarda mezoderm tabakası bulunur. Bu özellikten dolayı birbirlerinden ayrılırlar.
Organogenez, bu sürece kadar oluşan tüm hücrelerin farklılaşması ve dokuları oluşturması gerçekleşir. Oluşan dokular, organları oluşturur ve vücudun farklı bölümler gelişir. Vücutta meydana gelen bu oluşumlar anne karnında gerçekleşir. Bu süreçte embriyoyu koruyan bir zar bulunmaktadır. Dış etkenlerden koruyarak zarar gelmesini önler. Gaz alışverişi ve besin geçişi için de kullanılan plasenta adı verilen memelilere özgü yapılarda bulunmaktadır.

Doğal sınıflandırma, canlıların belirli bir yere ait olduğunu göstergesidir. Bu durum hangi canlı hangi aileden, bunun anlaşılmasını sağlar. Canlılar sınıflandırılırken belirli kriterler baz alınmaktadır. Bu kriterlere detaylı olarak bakıldığında, hayatın kolaylık sağlaması amaçlanmaktadır.

Doğal sınıflandırma yapılırken dikkat edilmesi gereken hususlar, canlıların hangi özelliklerinden faydalanılarak yapıldığıdır. Çünkü bu özelliklere bağlı kalınması, farklılık yaratmaktadır. Bu durum oldukça önemli bir durumdur ve bilim insanları bunun bilincinde olarak sınıflandırma yaparlar. Bununla birlikte gelişim gösteren taksonomi bilimi gelişimden çok farklılıklarla ilgilenir. Çünkü farklılıklar canlıyı esas kılan ayrıntılardır. Sınıflandırma birçok şekilde yapılmaktadır. Aristo’ya göre yapılan sınıflandırmada, bitkiler basit otlar çalılar şeklinde hayvanlar ise yaşam biçimlerine göre sınıflandırılmıştır. Oldukça basit gerçekleşen bu sınıflandırma sadece görsele dayanılarak yapılmıştır. Yaşam ortamları gözlenen doğal sınıflandırmanın ilk temsilcisi Aristo olmaktadır.

Bunun dışında gün geçtikçe bilgiler güncellenmekte ve asıl sınıflandırmanın aslında genelden ziyade özelde olduğu bilinmektedir. Sınıflandırma yapılırken:
– Homolog yapı
– Analog yapı
– Protein dizi benzerliği
– Fizyolojik (işleyiş, görüntü) benzerlik
– Boşaltım atıklarının benzerliği gibi konular üzerinde ağırlıklı olarak durulmaktadır. Bunlar arasında bağlantı kurulması oldukça nemli bir durumdur ve sınıflandırmanın temelini oluşturur. Sınıflandırma yapılırken kabadan ince detaya doğru gidildikçe en fazla benzerlik dna, protein gibi daha küçük yapılı moleküllerin benzerliğine dayanmaktadır. Embriyonik gelişim sürecine bakıldığında, son yapılan çalışmalara göre farklı akrabalık dereceleri de bulunmuştur.

Doğal sınıflandırma, canlıların bulundukları ortam, yaşayış şekilleri gibi kaba detaylarından ziyade derinlemesine incelenmesi anlamına gelmektedir. Detayların bu derece olması da sınıflandırmayı değiştiren etkenlerdir. Sınıflandırma iki farklı şekilde yapılır ve bunlardan biri doğal sınıflandırma bir diğer ise yapay sınıflandırmadır.

Yapay sınıflandırma da bu bahsedilen özelliklere dikkat edilmez. İnsanların ortak özelliklerinin bulunması birbirleri ile akraba olması anlamına gelmediği gibi canlılar arasındaki bu benzerlikte aynı aileye ait olduklarını göstermez. Ancak bazı ince detaylar vardır ki bu detayların olması gereklidir. Canlıların sınıflandırılması mevcut olan bilginin doğru ifadesini sağlar. Canlıları sınıflandırırken sadece işleyiş değil aynı zamanda öğrenme ve tanıma da gelişir. İnsanlarda olduğu gibi, kimlik verilmesi bir kişinin ne olduğu gösterir. Aynı durum hayvanlarda da mevcuttur.

Geçerli ve kabul görülen filogenetik sınıflandırma, esasları ile hayatımızda yer etmektedir. Hazırlanan kitaplar, yazılan makaleler ve bunun gibi birçok şey, filogenetik sınıflandırma ile bağdaşmaktadır. Sadece analog organların kriter olarak alınması, yapay sınıflandırma içerisine girmektedir. Ancak doğal sınıflandırma da bu konu daha detaylı incelenmektedir. Sınıflandırma yapılırken uygulanan ilkeler, kurallar ve adlandırmalar oldukça önemlidir. Bu iki sınıflandırma çeşidinde olan mevcut farklılıktan kaynaklı olarak, devam eden bu süreç ortak bir dil ve birime ihtiyaç duymaz. Gelişi güzel şekilde devam eden bu sınıflandırma sürecine, doğal sınıflandırma dahil edilmez.

Canlılar hücrelerden meydana gelmektedir. Hücreler ise vücudun en küçük yapıtaşlarındandır. Bu yapıların bir araya gelmesi ise dokular, dokuların bir araya gelmesi ile organlar, organların bir araya gelmesi ile sistemler, sistemlerin bir araya gelmesi ile organizma oluşmaktadır. Organizma oldukça kompleks bir yapıdır. Bu yapının da enerji ihtiyacı bu ölçüde oldukça fazladır.

Atp, hücrelerin temel enerji ihtiyaçlarının karşılanmasını sağlamaktadır. Bu enerji ihtiyacının karşılanması, yaşamın devamlılığı için çok önemlidir. Yaşam süresince hücrelerimiz sürekli atp üretir ve bu atp molekülü sürekli birbirine dönüşerek etkinlik gösterir. Atp nin özelliklerin bakacak olursa:
– Yapısında C, H, O atomu bulundurur.
– Hücre içinde kullanılan bir moleküldür.
– Atp nin gerekli durumlarda parçalanmasına hidroliz denir ve su açığa çıkar.
– Atp molekülü, hücreler arası geçiş yapamaz. Her hücre kendi atp sini üretir.
– Atp molekülü gerekli durumlarda kullanılır ve sonrasında ihtiyaç halinde yeniden sentezlenir.

Atp molekülünün sentezine, Fosforilasyon denmektedir. Fosforilasyon enerji kaynaklarını elde etmesine göre 4 e ayrılır:
– Substrat düzeyinde fosforilasyon
– Oksidatif Fosforilasyon
– Fotosentetik Fosforilasyon
– Kemosentetik Fosforilasyon

Defosforilasyon, ATP molekülünden bir fosfat gurubunun kopartılması anlamına gelmektedir.  Bu molekül gerekli durumlarda kullanılmaktadır. Atp molekülünden fosfatın çıkarılması, farklı isimlendirilmesine neden olmaktadır.

Canlılar belli bir kural ve düzene göre sınıflandırılmaktadır. Canlılar için yapılan bu sınıflandırmalar, değişik özelliklere bağlı olmaktadır. Canlılar alemi çok büyük bir sınıftır ve bu sınıfın rahatça incelenmesi oldukça önemlidir. Ampirik sınıflandırma da dış görünüş ve morfolojiye bakarak bir sınıflandırma gerçekleşir. Bu sınıflandırmanın esası organların dışarıdan almış olduğu işlevlerdir.

İki tür organ tanımı karşımıza çıkmaktadır. Bu organ tanımlarına bakacak olursak:
Analog Organ: Kökenleri farklı olup, işlevi aynı olan organlara denilir. Örneğin, serçe kanadı ile yarasa kanadı. Bu iki organ birbirinin aynı işlevini yerine getirse de organların ve sistemleri farklı hayvan üzerindedir. Bu yüzden de analog organ olarak anılmaktadır.

Homolog Organ: Kökenleri aynı ancak görevleri farklı olan organlardır. Bu organların işleyişi de filogenetik adı verilen sınıflandırmaya tabidir. Burada bilinen, protein dizilimi, yapı ve morfoloji, Embriyonik gelişim gibi faktörler bulunmaktadır. Örnek olarak, balık yüzgeci ile insan kolu homolog organa verilecek örneklerden biridir. Bu durumda yapısal ve morfolojik farklılıklar da çok dikkat edilir.

Filogenetik ve ampirik sınıflandırma birbirinden farklı yapılan sınıflandırmalardır. Birinde analog organ hâkim olurken diğerinde homolog organın işleyişi hakimdir. Bu yüzden bu organın yapı ve fonksiyonları sınıflandırma sistemi ile doğrudan bağlantılıdır. Doğal olarak gerçekleşen sınıflandırmalar da en fazla kabul gören çeşittir.

Okulunuzda gerçekleştirilen Cumhuriyet Bayramı kutlamalarını anlatınız.

Cumhuriyet Bayramı günü okulun bahçesinde toplanırız. O gün hepimiz çok coşkulu oluruz. İlk başta arkadaşlarımızdan iki kişi programı sunar ve bir dakikalık saygı duruşunun ardından İstiklal Marşını söyleriz. Konuşmaya günün anlam ve önemini anlatmak için okul müdürü, müdür yardımcısı yada edebiyat öğretmenlerinden biri yada bir kaçı çıkar. Sonra bazı arkadaşlarımız kürsüye çıkıp şiirler ve yazılar okur.

Kürsü konuşmaları ve şiirleri bittikten sonra ise bir koro çıkıp şarkı, marş söyler. Toplu gösteriler başlar. Koronun ardından halk oyunları ekibi sahneye çıkıp dans eder. En son ise sandalye kapmaca, çuvalla koşma, yumurta taşıma gibi oyunlar oynarız. Böylelikle 29 Ekim Cumhuriyet Bayramını kutlamış oluruz.