Yazar: hakan

Yerleşik ve Konar – Göçer Toplumlar Arasındaki İlişkileri Belirleyen Unsurlar Nelerdir?

İnsanlar dünya üzerindeki yaşantılarına ilk olarak konar-göçer topluluklar olarak başlamışlardır. Çünkü ya avcılık veya toplayıcılık yaparak geçimlerini sağlıyorlar, ya da besledikleri hayvanları sürekli olarak otlaklarda gezdirerek hayatlarını devam ettirebiliyordu. Bu sebeplerle sık sık yerleşim bölgelerini değiştiren, tarımsal faaliyetlerle geçimlerini sağlamayan yani toprağa bağlı kalmayıp hayvan yetiştiriciliği ve ticaretiyle meşgul olan topluluklardır.

Ancak zaman ilerledikçe yaşanan ilerlemeler ve tarımsal faaliyetlerin keşfi ile birlikte insanlar yerleşik yaşam tarzını benimsemeğe başlamışlardır. Yerleşik yaşama uyum sağlamış olan toplumlar, kendi devletlerini kurmuş ve din, dil, renk ve ırk gibi belli özellikleri millet olmak için ön plana çıkartan, düzeni ve belli coğrafi sınırları olan toplumlardır.

Farklı Toplumların Yakınlaşması veya Aralarındaki İlişkileri Etkileyen Unsurlar

Fakat konar-göçerlik her ne kadar insanlar yerleşik hayata geçseler de ortadan kaybolmamıştır.  Bu nedenle yerleşik ve konar-göçer toplumlar arasında tarih boyunca siyasi, kültürel, ticari ve sosyal ilişkiler olmak üzere çatışmaları ve savaşları da kapsayan münasebetler gelişmiştir.

Bu iki grup insan topluluğu arasındaki ilişkileri belirleyen etkenler ise çeşitlilik göstermektedir. Bu etkenler şunlardır;

• Sosyal ihtiyaçlar, eğitim ve öğretim gereksinimleri,
• Ticari ilişkiler ile gıda alışverişi,
• Zamanla kız alıp verme ile başlayan akrabalık ilişkileri,
• Dini inanç ve kullanılan ortak dil gibi benzer kültür birliktelikleri,
• Sınır aşımı ve ticaret yolları üzerinde gerçekleşen hâkimiyet kavgaları ekseninde savaş ve çatışmalar.

“Ülkenin Temeli Vergidir, Bu Da Adaletle Yükselir, Zulümle Değil.” Sasani Hükümdarı Erdeşir Babekan’ın Bu Sözü Günümüz İçin De Geçerli Midir, Neden?

Sâsâni İmparatorluğu, şuan İran İslam Cumhuriyeti olarak bildiğimiz coğrafi bölgede M.Ö. 226 ila M. S. 641 tarihleri arasında hüküm sürmüş bir devlettir. Bu devleti oluşturan toplumsal yapı ise kastlara ayrılmıştı.

Erdeşir Babekan ise kutsal padişah manasına gelmekle birlikte Sâsâni İmparatorluğu’nun kurucusu olan kişiyi yani Erdeşir-i evveli, bu lakabı kullanan diğer hükümdarlardan ayırmak amacıyla kullanmışlardır. Erdeşir Babekan,  M. S. 226 ila 240 seneleri arasında yaşamış ve rivayetlere göre destansı bir nitelik kazanmıştır.

Vergi ve Sosyal Adalet İlişkisi

Devletlerin ve hükümetlerin var olma amaçları, onları meydana getiren toplumlara yani insanlara güvenlik, sağlık, eğitim ve bayındırlık gibi hizmetler götürmektedir. Bu hizmetlerin temelini ise halkın üretim ve ticaret gibi faaliyetlerinden kazandıkları gelirlerin belli bir kısmını bu hizmetlerin görülmesi için devletlere vermeleri yani vergi ödemeleri gelmektedir.

Ancak devletler tarafından toplan bu vergilerin ödenmesi esnasında zengin ve fakir arasındaki ödeme gücü gözetilmeden, özellikle de ödeme gücü yetersiz olanlardan zorla vergi toplanması zulüm olarak değerlendirilmektedir. Bu nedenle halk arasında huzursuzluk ve isyan çıkmaması için vergi uygulamaların adil ve hakka uygun olup olmaması kontrol edilmelidir. Bu durum devletlerin yaşam süresini de belirleyen en temel unsurların başında gelmektedir.

Türker’in ilk ana yurdu neresidir? Günümüzde Türkiye Cumhuriyeti’nin bu bölgelerde yaptığı kültürel çalışmalar nelerdir?

Türklerin tarih sahnesine çıkmaya ilk yer yani ana yurtları Orta Asya bölgesidir. Orta Asya bölgesi dağlarla çevrilmiştir. Ötüken, Saygan ve Altay dağları bu bölgede yer alan ve en çok bilinen dağlarıdır. Bunun dışında geniş ve düz arazilere ve plato adı verilen yüksek topraklara sahiptir. Ayrıca Orta Asya’da çöller ve geniş bozkırlar da bulunmaktadır. Bu bölgenin iklim koşulları ise sert ve karasaldır. Bu bölgenin yazları kurak ve sıcak, kışları ise soğuk geçmektedir.

Türkiye’nin Orta Asya’da Bulunan Türk Devlerinde Yürüttüğü Faaliyetler Nelerdir?

Orta Asya bölgesinde kurulmuş olan devletler ve bu devletleri kurmuş olan halklar arasında günümüz Türkiye devletini oluşturan Türk halkı din, dil, gelenek gibi pek çok kültürel olguyu paylaşmaktadır. Bu bağı daha da kuvvetlendirmek ve geliştirmek amacıyla çeşitli projeler ve programlar uygulanmaktadır. Başlıca faaliyetler şunlardır;

• Kardeş şehir projeleri gerçekleştirilmesi
• Eğitim amacıyla öğrenci değişimi yapılması
• Türkçe konuşan ülkelerin bir araya gelerek belirli aralıklarla gerçekleştikleri etkinlikler
• Ticari birliktelik faaliyet anlaşmalarının yapılması
• Çeşitli bölgelerde okul inşa edilmesi ve Türk hocaların bu okullara gönderilmesi,
• Çeşitli düzeylerde devlet ve işadamları tarafından gerçekleştirilen üst düzey ziyaretler,
• Türk kültür ve mirasını korumak ve geliştirmek amacıyla teşkilatlar kurulması.

Ticari Mekânların Ticaretin Gelişmesine Etkileri Nelerdir?

İlk insanlar tarafından oluşturulan toplumlar, ancak kendi gereksinimlerini karşılayabilecek miktarda üretim yapabiliyorlardı. Bu sebeple İlkçağlarda ticaretin tam anlamıyla gelişmediği söylenebilir. Fakat zamanla ilerledikçe insan nüfusunun artması ve daha verimli imalat yöntem ve aletlerinin gelişmesiyle birlikte üret de artmıştır. İhtiyaç duyulandan fazla yapılan üretim ürünlerin ise başka ürünlerle takas edilmesi veya bedeli ödenmek şartıyla el değiştirmesi yani satılması sağlanmaya çalışılmıştır. Bu faaliyetler de günümüzde bildiğimiz anlamdaki alışverişi yani ticareti meydana getirmiştir.

Ticaret Yolların Varış Noktaları Ticari Mekânlar

Ortaçağ’da ticaret ancak sınırlı sayıda ve sadece belirli merkezlerde yapılabilmiştir. Nitekim bu merkezlere ulaşabilmek amacıyla kullanılan en önemli yollar da Baharat, Kral ve İpek yolları olmuştur. Daha sonraları ise sadece bu rotalarla sınırlı olan ticaret yollarının keşfedilmesi maksadıyla çıkılan deniz seyahatler coğrafi keşiflerle de birleşerek ticaret faaliyetlerin gelişmesini sağlamıştır. Sanayi devriminin yaşanmasıyla birlikte ise bambaşka bir çağ başlamıştır.

Ticari mekânların gelişme evreleri de tıpkı ticari faaliyetlerin gelişim şeklini takip etmiştir. Bu nedenle kurulmaya başladıkları ilk günlerden günümüze kadar farklı yapı ve gayelerle inşa edilmiş ve zamanla değişerek varlıklarını muhafaza etmişlerdir. Ticari mekânların kurulmasının ticaret üzerindeki etkileri ise şunlardır;

• Öncelikli olarak bir ticari mekânın kurulması ticari aktörleri harekete geçirecek bir unsurdu
• Ticaret yapılması üretim yapan kişilerin ihtiyaç duyduklarından fazla ürettikleri ürünleri satarak zenginleşebildikleri mekânlardır,
• Ticari mekânlar ticari faaliyetlerin sürdürülebilir olmasını sağlamakta ve alıcı ile satıcıyı bir araya getirmektedirler,
• Bu mekânların nerede oldukları genel olarak bilindiği için ticaret çabuk ve kolay yapılabilmektedir,
• Ayrıca ticari mekânlar belli bir zenginliği de beraberinde getirdiği için eğitim, sağlık ve ulaşım imkânlarının da gelişimine katkı sağlamaktadır.

Tarihî Ticaret Yolları Yeniden Canlandırılabilir Mi, Neden?

Her geçen gün teknolojinin iletişim ve ulaşım olanaklarının geliştiği bir dönemde eskiden çok rağbet edilen, büyük hâkimiyet savaşlarının verildiği tarihi ticaret yolları da bu duruma paralel olarak önemlerini kaybetmeye başlamıştır.

Eski devirlerde ticaret bu tarihi ticaret rotaları üzerinde atlar, develer, kervanlar ve deniz yolu ile gemiler aracılığıyla yapılırken coğrafi keşifler ve Süveyş kanalı gibi büyük yatırımların yapıldığı projeler yavaş yavaş klasik dönemlerin ticaret yollarının önemini azaltmıştır.

Nitekim sanayi devrimi sonrası buharlı makinaların icadı ve petrolün bir enerji kaynağı ve yakıt olarak kullanabileceğinin keşfi ise ulaşım yöntemlerinde devrimsel dönüşümlere neden olmuştur.

Ticaret Yolundan Turizm Rotasına Dönüşüm 

Günümüzde artık ticaret yapan firmalar çok farklı yöntem ve yollar ile bu faaliyetlerini daha az zaman, kaynak ve iş gücü kullanarak gerçekleştirebiliyorlar. Kargo uçakları, hızlı trenler ve devasa yük gemileri ticaret amacıyla yük taşımacılığı yapmakta kullanılmaktadır.

Ancak son zamanlarda gelişim süreci yaşan 3D yazılar ise gelecekte bunun bile ortadan kalmasına ve insanların ihtiyaç duydukları ürünleri evlerindeki yazılar vasıtasıyla edebileceği bir döneme işaret etmektedir.

Durum böyleyken eski zamanlarda ticaret için kullanılan yolların tekrar canlandırılmasının düşük bir olasılığı olmakla birlikte, bu ticaret yollarının daha çok turistlik amaçlarla kullanımını özendirmek ve bu yönde çalışmalar yürütmek, bu rotaların tekrar canlanmasını sağlayabilir.