Yazar: hakan

Dünya alemine baktığımız zaman her şeyin Allah tarafından yaratıldığını görürüz. Özellikle her canlının yaratılış gayesi farklı olduğu için, Allah(c.c) tüm canlıların da Dünya aleminde seçimlerinde iyiyi, doğruyu, güzeli, kötülüğü gibi tercih kavramlarını kendi belirlediğini görmekteyiz. Çünkü insanoğlunun geçmiş yaşamından bu yana geçen zamanı süzgeçten geçirdiğimizde Allah’ın yarattığı her canlının seçimlerinde özgürlük olduğunu fakat bu özgür seçimlerini sonucunda ise katlanacağı olumlu ya da olumsuz ödüllendirmelerin olduğunu görmekteyiz. Dolayısıyla iyi olmanın getireceği avantajın yanında kötü olmanında da getireceği dezavantajlar vardır. Yani bir tür ödül-ceza yöntemi.

Her şeyin Allah tarafından yaratıldığına inanan bir insan içinde kötülük problemi ile başa çıkarken kullanacağı yöntem oldukça basittir aslında. Allah(c.c) kanunları bellidir ve insanoğlunun daha iyi yaşam süreci geçirmesi için iyi ve kötü olan durumlar açıkça beyan edilmiş. Oysa insanoğlu zaman zaman Dünya’nın çetrefilli yaşamına ayak uyduramadığı,  hırsı, intikamı, ihtirasları, bencilliği, kindarlığı gibi daha sayamadığımız birçok kötülük kavramının ağına düşmektedir. Dolayısıyla eğer ki her şey Allah yaratığı ise bir robot misali insanların her hareketini kontrol ediyor olsaydı, o zaman yaratılmamızın bir gayesi olmazdı. Bundan dolayı seçimler insanoğlunun elinde ve kötülük ile başa çıkmanın en büyük çaresi ise Allah’ın kulundan beklentilerini yerine getirme gayreti içinde olmaktır.

Bu yüzyıllarda İslam coğrafyasında felsefi düşünceler altın çağını yaşamıştır. Felsefinin temeli oluşturacak bazı düşünceler sayesinde İslam coğrafyasının felsefeye bakış açısına farklı bir temel atılmıştır. Bunun ilk nedeni ise tabi ki kendinden önceki dönemlerde yapılan farklı dillerdeki düşüncelerin Arapça’ya çevirisiyle gerçekleşmiştir. Medeniyetlerdeki çeviri faaliyetleri sayesinde görüşleri anlama olanağı doğmuş ve bu dönemde de İslam felsefesine katkı sağlamıştır.

Bu yüzyılda çeviriler yapıldıkça kültürel düşüncelerde değişmiştir. Özellikle bilgi evleri kurularak bu düşünceler tek tek irdelenmiş, farklı bölgelerdeki kurulan okullar sayesinde Yunan felsefi düşünceleri ile tanışma olanağı sağlanmış. Bununla beraber savaşlarla, ticaretlerle, fethedilen yerlerin kültürlerinde ortaya çıkmış eserler tek tek ele alınıp, çevrilmiştir. Bu eserlerin çevirilmesinde de halifelerin de etkisi büyüktür. Abbasi halifelerin isteği doğrultusunda farklı dillerdeki eserler Arapça’ya çevrilmiş, hatta Yunan filozofların birçok eserleri çeviriler sayesinde anlaşılmış, bu düşünceler İslam filozoflarına temel oluşturacak bazı düşünceleri ortaya çıkarmıştır. Dolayısıyla İslam coğrafyasındaki felsefi akımlar git gide gelişerek, felsefeyi merkez haline getirmeyi başarmışlar.

MS 2. yüzyıl-MS 15. yüzyıl felsefesinin en önemli problemlerinden biri olan inanç ile akıl arası ilişkiyi “Anlamak için inanıyorum” sözünden hareketle özgün felsefi bir deneme yazınız.

“Anlamak için inanıyorum” yargısı özellikle MS.2 ve MS15yy. damga vurmuş yargılardan biridir. Hristiyan felsefesinde yaygın olarak yer almış olan bu görüş, inancın ne denli önemli olduğunu göstermektedir. Özellikle bu dönemde düşünce çağına katkısı olan ünlü düşünürler Anselmus, Aquinolu Thomas ve Ockhamlı William’dır. Onlar daha çok akıldan ziyade inancın üstünlüğü kavramı üzerinde yoğunlaşmışlardır. Dolayısıyla Hristiyan dininin getirdiği bazı inanışlardan dolayı düşünce bakış açıları akıl-inanç çerçevesinde şekillenmiştir. İnancın akıldan daha üstün olduğu düşüncesi yaygındır. Daha sonra ise bazı filozoflar, inancın temellerini aklı kullanarak açıklama yoluna başvurmuşlar.

“Anlamak için inanıyorum” düşüncesini Tertullian, ortaya çıkarmıştır. Ona göre insan aklı her şeyi kavrama ve anlamada yetersiz kalmaktadır. Yetersiz kalan akıl, olayları anlamak için inanmak zorundadır. Bu düşünceye onları iten en önemli sebeplerden birisi, o dönemin Hristiyan dinine olan bağlılıklarıdır.Yani tüm düşünce çerçeveleri inanç doğrultusunda hareket edip, şekillenmektedir. Dolayısıyla onlara göre bir olayın, düşüncenin, fikrin anlaşılması için inanmak gerektiğini düşünüyorlar.

MS 2-MS 15. yüzyıl felsefesini MÖ 6-MS 2. yüzyıl felsefesinden ayıran temel farklar nelerdir? Açıklayınız.

MÖ 6 yy. ve MS 2.yy’lardan yapılan felsefi akımlar ile MS2-MS15 yy’da felsefi düşünceler birbirinden oldukça farklıdır. Bu iki yüzyılları birbirinden tamamen ayıran belirli düşünceler vardır. Bunların başında şunlar gelir:

MÖ 6 yy ile MS 2yy’da filozoflar tamamen doğa olayları, insanın kendini anlaması, bilgi ve varlık üzerinde daha çok durmaktadır. Genel olarak doğa felsefesi ile uğraştıkları için onlar için ilk problemin kaynağı ise varlık olmaktadır. Varlığın ilk nedenini bulma çabası içine girmiş olan bu yüzyıldaki filozoflar ayrıca bilgi ve değer problemleri ile de ilgilenmişlerdir. Onlara göre evrenin kaynağı, insanın yaşamının amacı nedir gibi soruları akla dayandırarak açıklamaya çalışmışlardır.

MS 2-MS 15 yüzyıl felsefelerinde ise yukarıdaki yüzyıllara oranla çok farklı felsefi düşüncede temel farklılıklar vardır. Bu yüzyılda filozoflar felsefi düşünceleri daha çok dini temel alarak ele almışlar. Rasyonel bir bakış açısı olan bu düşüncelerde, Tanrı temelli bir felsefeden oluşmaktadır. Çünkü bu dönem filozoflarının birçoğu din adamı olmasından ötürü, yapılan felsefi düşüncelerin temeli de dine dayandırılmıştır.