Kategori: Okula Yardımcı

Osmanlı Beyliği kurulduğu ilk dönemlerde uç beyliği olarak Anadoludaki kargaşadan uzak bir şekilde fetihler yaparak sınırlarını büyütmeye başladı. Zamanla Osmanlı Beyliği devlet haline gelirken Anadoludaki beylikler arasındaki çatışmalar hala devam ediyor idi. Osmanlının bu sorunu çözmesi ve Anadoluda siyasi birliği sağlaması gerekiyordu.

Osmanlı Devleti, Anadolu’da Türk siyasi birliğini sağlamak için hangi adımları atmıştır?

Vassallık Dönemi

Osmanlı Devleti Batı Anadoludaki beylikleri vassallık beyliği adı altında himayesine almış ve böylece o beyliklerin güvenliğini sağlamıştır.

Yıldırım Beyazıd Dönemi

Bu dönemde bazı beylikler direk olarak Osmanlıya bağlanmış eski beyler , beylikten çıkarılmıştır.

Beyliklerin Taht Sorunlarını Çözmüşlerdir

Beylik mücadelelerinde Osmanlı, kendi istediği adayları desteklemiştir. Bu şekilde kendi adayları bey olunca da siyasi olarak düzeni sağlamıştır.

Eski Türklerde Olduğu Gibi Siyasi Evlilikler Yapılmıştır

Bir zamanlar Türklerin Çinliler ile yaptığı gibi siyasi evlilikler yapılmıştır. Ama bu sefer Türkler kendi aralarında yapmışlardır. Bunun neticesinde Kütahya , Emet, Simav ve Tavşanlı çeyiz olarak verilmiştir.

Sancakbeyi Atama

Ele geçirilen bazı beyliklerin başına sancakbeyi göndererek orada siyasal otorite  kurmuş ve halk huzurunu sağlamıştır.

İskan politikasının kelime anlamı “beşeri yerleşim” dir. Osmanlıda Orhan Bey döneminde uygulamaya konmaya başlamıştır. İlk dönemlerde bazı dervişler tarafından yürütülen iskan çalışmaları daha sonra kurulan vakıflar aracılığıyla yapılmaya başlanmıştır.

Osmanlı Devleti, uygulamış olduğu iskân politikasıyla neleri hedeflemiştir?

Fethedilen Bölgeleri Türkleştirmek

Fethettiği bölgelerin tam anlamıyla bir Türk yurdu olması için yaşayan nüfusunda Türklerden oluşması gerekiyordu. Bu yüzden iskan politikalarıyla fethedilen yerlere Anadoludan Türkler yerleştirilmiş ve bu şekilde Türkleştirme sağlanmıştır. Seçtiği aileleri ise çatışma yaşayanlardan seçmiş böylece bölgede iç huzuruda sağlamışlardı.

Fetih Hareketlerinin Sürekliliğini Sağlamak

Osmanlının yüzü her zaman Batıya dönük olmuştur. Bu durumda fethettiği yerlerden daha da ileriye gidebilmek için yine iskan politikasına başvurmuştur. Böylece fethettiği yerlere yerleştirilen Türkler daha sonra tekrar fetihlere devam edebilecekti.

Anadoludaki Konargöçer Türkleri Yerleşik Hayata Adapte Etmek

Fethedilen yerlere öncelikli olarak konargöçer Türkmen aileleri yerleştirmişler böylece hem Türkmenleri yerleşik hayata geçirmişler hem de iskan politikasını gerçekleştirmişlerdi. Bu yerleştirmelerde askerlerin geçebileceği yol veyahut ticaret yolu gibi önemli yerler varsa iskan politikası öncelikli olarak buralara uygulanırdı.

Gaza, İslam dinini korumak veya yaymak amacıyla Müslüman olmayanlara karşı yapılan kutsal savaşa verilen isimdir. Bu savaşlara katılan askerlere gazi ünvanı verilir. Bu savaşlarda  savaştan sonra ele geçirilen her türlü mala da ganimet denir. Osmanlı Beyliği de kurulduğu dönemlerde gazaya dayalı fetih politikası uygulamış ve yönünü batıya çevirmiştir.

Gazaya dayalı fetih politikasının, Osmanlı Beyliği’nin Rumeli’deki ilerleyişine etkileri nelerdir?

Diğer Beylikler Arasında İsmini Duyurmuştur

Osmanlı Beyliği Rumelideki ilerleyişini hızla sürdürürken Anadoludaki diğer beyliklerin takdirini kazanmış ve ismi hızlı bir şekilde yayılmaya başlamıştı. Bu durum yeni göç eden Türkmenlerinde buraya Osmanlı Beyliğine katılmasını sağlamış ve beylik bu şekilde daha hızlı büyümüştür.

Gaza Fetihleri ile Tüm Yönünü Batıya Çevirmiştir

Gaza fetihleriyle birlikte sınırlarını yavaş yavaş büyüten Osmanlı Beyliği fetihlerden kazandığı ganimetlerle ve topladığı askeri güçle birlikte tüm gücünü Batıya yöneltmiştir.

Ahilerin,  Şeyhlerin ve Erenlerin Desteği

Gaza ile fetih politikası Beylikteki ahi ve şeyhlerin takdirini kazanmış ve onlardan destek görmüştür. Buda fetihe giden askerler için önemli bir olaydır.

Ertuğrul Gazi 1281 yılında öldüğünde küçük oğlu Osman Bey kayıların başına geçti. Daha sonra 1299 yılında Osman Bey Söğütte Osmanlı Beyliğini kurdu. Osmanlı Beyliğide Bizans sınırındaki uç beyliklerden bir tanesiydi. Bunun getirdiği bazı avantajlar vardı.

Osmanlı Beyliği’nin kurulduğu coğrafya, beyliğe ne gibi avantajlar sağlamıştır?

Uç Beyliği Olması Sebebiyle Kargaşadan Uzaktı

O dönemler karışık olan iç Anadoluda olan beylikler birbirleri ile mücadele halindeydiler. Diğer taraftan Moğol saldırılarıyla uğraşmak zorunda kalıyorlardı. Osmanlı Beyliğinin bu durumdan uzak olması yönünü batıya çevirmesini ve kuracağı devletin temellerini atmasını sağladı.

Bizansa Komşu Olması

Bizansa ve ticaret yollarına yakın olması sebebiylede ekonomik olarak feraha kavuşmuşlardır. Kendilerini engelleyebilecek bir dış tehdit olmaması sebebiylede ticaretlerini rahatça yapabiliyorlardı.

Konumları Gereği Fetihlere Açık Olma

Osmanlı Beyliğinin Anadoludaki iç savaş ve kargaşadan uzak olması , kendilerini tehdit edebilecek herhangi bir unsur olmaması ve cihad anlayışının getirdiği gaza isteğiyle birlikte yeni yerleri fethetmeye başladılar. Komşusu olan Batı ülkelerinde ise ordu olarak güçsüz devletler bulunduğu için buraları fethedip topraklarına katmak kolay oldu.

Selahaddin Eyyubi(tam adı Selahaddin Yusuf bin Eyyub) 12. yüzyılda yaşamış Mısır ve Suriye’nin sultanlığını yapmıştır.Aynı zamanda  Eyyübi Hanedanlığının kurucusudur.

Selahaddin Eyyubi’nin Türk İslam tarihindeki önemi nedir?

Kudüs’ü Alması

2 Ekim 1187 tarihinde yapılan Hıttın Muharebesi ile birlikte Haçlı Kuuvetleriyle savaşarak yaklaşık 1 asırdır Hristiyan hakimiyetinde olan Kudüs’ü geri almıştır. Kudüs’ün geri alınması müslümanlar için ve tabii Türkler için kutsal şehir olması sebebiyle çok önemli bir moral kaynağı olmuştur.

Haçlı Seferlerini Etkisiz Hale Getirmesi

Haçlı Seferlerinin Anadolu ayağıyla Türkler mücadele verirken Kudüs, Mısır ve Suriye ayağıyla Selahattin Eyyübi ve ordusu mücadele etmiş ve Haçlı ordusunu geri püskürtmüştür. Haçlı ordusunun püskürtülmesi hem yeni devlet kurmakta olan Türkler hem de İslam dünyasının eski gücüne ve otoritesine kavuşması anlamında çok önemlidir.

İslam Adına Sayısız Hizmet Yapmıştır

Selahattin Eyyübi yanında İslam alimlerini hiçbir zaman ayırmamıştır. Mısır sultanı olduktan sonra 4 farklı mezhebe göre medreseler yaptırmış böylece farklı mezheplerden müslümanların birlik içinde olmalarını sağlamıştır. Aynı zamanda birçok camiyi restore ettirmiştir. Mescidi Aksa bunlardan bir tanesidir.

Anadoluda Türk beylikleri 12. yüzyıldan itibaren kurulmaya başlamıştır. Erzurum ve civarında Ebu Kasım tarafından kurulan Saltukoğulları, Erzincan civarında Mengücek Gazi tarafından kurulan Mengücekoğulları, Sivasta  Gazi Ahmet Bey tarafından kurulan Danişmendoğulları ve İzmirde Çaka Bey tarafından kurulan ilk Türk donanmasına sahip Çaka Beyliği verilebilcek ilk türk beylikleri örneklerinin başında gelir. Bu beylikler 12. yüzyılda hızla çoğalmıştır. Buna duruma etki eden bazı sebepler vardır.

Anadolu’da, ilk Türk beyliklerinin kurulmasına etki eden gelişmeler nelerdir?

Moğol İstilaları

Moğol istilalarından bıkan halk Anadoluya göçmeye başlamış ve farklı şehirlerde beylikler kurmuşlardır.

Malazgirt Savaşı Sonrası Alparslanın Kılıç Hakkı Tanıması

1048 te yapılan Pasinler Savaşı sonrası Bizansın gücü kırılmış 1071 Malazgirt Savaşı sonrası Anadolu Türk vatanı olmuştur. Malazgirt Savaşı sonrası Sultan Alparslan muharebe komutanlarına kılıç hakkı vermiş, savaştıkları yerde beylik kurabilmelerine imkan tanımıştır. Bu duru Anadoludaki beylik sayısını hızla artırmıştır.

Selçuklu Devletinin Siyasi ve Askeri Olarak Zayıflaması

Selçuklu otoritesinin zayıflamasıyla birlikte beyliklere ayrılmaya başlamıştır.Bu dönemde Anadoludaki beyliklerin sayısı artmıştır.

Moğol İstilaları tarihteki en vahşi katliamların yapıldığı istilalardan bir tanesidir. 12. ve 13. yüzyılda baş gösteren bu istilalar bir çok milleti göçe zorlamıştır. Selçuklu Devletininde bu istilalarda yetersiz kalması sebebiyle Anadoluya büyük bir göç başlamıştır. Bu durum Anadolunun demografik yapısında büyük değişime yol açmıştır.

Moğol İstilası’nın Anadolu’nun demografik değişimine etkileri nelerdir?

Anadolu Büyük Oranda Türkleşmiştir

Moğol istilalarından dolayı göç etmek zorunda kalan Türkler güvenli liman olarak Anadoluyu görmüşlerdir.  Moğollara karşı etkisiz kalan Selçuklu idareciler ya da Moğol yanlısı Selçuklu yöneticiler sebebiyle Moğol saldırılarına ve yağmacılara Türkmenler isyan etmişlerdir. Bunun sonucunda binlerce Türkmen katledilmiştir. Daha sonra devlet tarafından Türkmen boyları Anadolunun farklı yerlerine yerleştirilmiştir.

Uç Beyliklerinin Kurulması

Moğol istilalarından kaçmak için en güvenilir yer Batı Anadolu olmuştur. Bu durum buradaki beyliklerin artmasına sebep olmuştur. Batı Anadoludaki bu beyliklerine genel olarak uç beyliği denir. Bu beylikler göç eden Türkmenleri himayesine alarak hem beyliklerini büyütmüşler hem de orada Türk yaşam tarzıyla yeni bir yaşam kurmuşlardır.

Anadolu topraklarında tarihten bugüne birçok şair, alim, mutasavvıf ve halk düşünürü yetişmiştir. Bazıları vardır ki yüzyıllar geçsede hala etkisi o dönemki gibi devam etmekte olup düşüncüleri günümüze ışık tutmaktadır. Mevlana Celaleddin Rumi,  Hacı Bektaşi Veli, Yunus Emre bu büyük değerlerimizdendir.Bu 3 değeririmizi de 13. yy. da Anadolu topraklarında yaşamlarını sürdürmüş , eserlerini burada kaleme almışlardır.

Mevlânâ Celâleddin-i Rûmî, Hacı Bektâş-ı Velî ve Yunus Emre gibi âlimlerin fikirlerinin günümüzde de etkili olmasının nedenleri nelerdir?

İslamı Kaynak Olarak Almaları

Bu alimlerin kalıcı olmalarının en büyük sebebi zaten yüzyıllardır İslam ile yoğrulan bu coğrafyada, eserlerini İslam’dan ilham alarak kaleme almış olalarıdır. Yaşadıkları dönemde doğum sancıları çeken Osmanlı Devletininde ihtiyacı olan şey tam olarak budur.Yaşamları ve hayat görüşleride Kurana ve Peygambere dayandığı için yüzyıllar geçsede bu iki şeyin müslümanlar için değişmeyeceği gerçeği bu alimleride zamana karşı yenilmez yapmıştır.

Birden Fazla Sıfatı Taşımaları

Alim olmaları yanında şair,düşünür,mutasavvıf olmaları da bunun sebeplerinden biridir.Aynı zamanda hepsi bir tarikata yada düşünceye fikir babalığı yapmışlardır.Bektaşilik Mevlevilik bunun örnekleridir.

Kullandıkları Üslup

Hepsinin kullandıkları şairane üslup o zamanki halk tarafından da anlaşılır bulunmuştur.Örneğin Yunus Emrenin yaklaşık 800 yıl önce kaleme aldığı eserleri bugün okuduğumuzda büyük bir bölümünü anlıyor olmamız bunun çok açık bir örneğidir.

Türkiye Selçuklu Devleti döneminde dini hareketler ile halkın bütünlüğü sağlanmış ve bu manevi buhran ile birlikte siyasi anlamda da katkıları olmuştur.

Türkiye Selçuklu Devleti dönemindeki dinî hareketlerin, siyasi ve sosyal yapıya etkileri nelerdir?

Anadolu Halkı İslamlaşmıştır

Dini hareketlerin en büyük sonucu elbette Anadolu halkının büyük çoğunluğunun müslüman olmasıdır. Müslüman olmayanlar Batıya yani Bizansa göç etmişlerdir. Bu şekilde demografik yapıda büyük oranda değişmiştir.

Siyasi Olarak Zayıf Olunan Dönemde Halk Manevi Değerlere Sığınmıştır

Özellikle İç Anadoluda siyasi kargaşaların ve beylik kavgalarının olduğu zamanlarda halk manevi değerlerine sığınmış böylece toplumsal huzur ve barış sağlanmıştı.

Tekke ve Zaviyelerden Nitelikli İnsanların Çıkması

Tekkelerde küçük yaştan itibaren yetişen Müslüman çocuklar topluma eğitimli bireyler olarak kazandırılmıştır. Onun dışında kurulan vakıflarda fakir halka yardım edilmiş sosyal bir devlet anlayışı benimsenmiştir.

Cihad Anlayışının Getirdiği Gaza İsteği

Müslümanlıkta önemi büyük olan Cihadın getirdiği gaza isteğiyle birlikte müslümanlar yeni fetihler peşinde koşmuşlardır. Bu şekilde halkın ufku açılmış ve yeni fetihlerle ganimetlerini artırmışlardır.

Konar-göçerliği yarı yerleşik yarı göçer olarak tanımlayabiliriz.Tarihte Osmanlı öncesi Türk kabileleri bunun en büyük örneğidir.Çoğunluklu hayvancılıkla uğraşan ve mevsimsel olarak yer değiştiren bu kabilelerin, yerleşik olmadıklarından dolayı bir devlet düzeni ve teşkilatlanması yoktur.Bunun da beraberinde getirdiği birtakım sorunlar vardır.

Konar-göçer yaşam tarzının devlet teşkilatlanmasında yol açtığı sorunlar nelerdir?

Merkezi Bir Teşkilatlanma Olmaz

Sürekli göç eden veya hayvancılığa bağlı olarak mevsimsel olarak yer değiştiren bir toplumun merkezi bir sisteminin olması elbette düşünülemez.Bu durumdada devlet kalıcı bir yapıya sahip olamaz.

Devlette Kurumsallık Olmaz

Sürekli haraket halinde olan bir toplum için kurumsal bir devlet yapısı söz konusu değildir.Yalnızca lider odaklı bir sistem olabilir.Türk obaları buna örnek teşkil eder.Kurumsal olmayan bir devlet yapısında kanunlar da olamaz.Halkın yönetilişi törelere göre olur.

Devlet İlişkilerindeki Sıkıntılar

Konar-göçer yaşam tarzı diğer devletlerle olan ikili ilişkileride zora sokmuştur.Merkezi bir devlet teşkilatlanmasının ve çeşitli kurumların olmaması , başka bir devlet elçisinin geldiğinde muhattab olacağı kişiyi zor bulması bunun en açık örneğidir.