Kategori: Okula Yardımcı

Kanser oluşumu kişinin hücrelerinin orantısınız ve gereksiz şekilde hücre çekirdeğinin kontrolü dışına aşırı bölünmesi ile oluşan ölümcül olabilecek bir rahatsızlıktır. Radyasyon ise bir ışındır ve elektromanyetik dalgalar halinde yayılır insan vücudunu etkileyebilen ve insan vücudunun bu ışına fazla miktarda maruz kalması durumunda hastalık yapabilecek kadar güçlü bir ışındır. Tıp alanlarında sağlık için kullanılabilmelerine rağmen dikkatli şekilde kullanılmaları gerekir.

Hemen hemen kullanılan her elektronik cihaz az da olsa radyasyon yaymaktadır ve radyasyon belli miktarlarda alınmaya başladığında canlıların tümüne zarar verebilir. Bitkilere hayvanlara toprağa ve havaya ve biz insanlara. Radyasyonun yaptığı en yaygın hastalık kanserdir ve ekolojik dengeyi bozan bu ışın vücudumuzu ve biyolojik dengemizi de bozarak kanser olmamıza sebebiyet verir. Kalıtsal hastalıklar kromozomların oluşumunu etkileyerek olabileceği gibi hücrelerin kontrol dışı hareket etmelerine sebebiyet verebilir.

Çekirdek ve çekirdekçik yapısının bozulması radyasyona maruz kalınmış yer içinde fazlaca hücre bölünmesi olmasını ve bölgede kitle oluşumu yapmasına sebebiyet verir. Hücrelerin bölünmesinin durdurulması ile vücutta sağlıklı çalışan hücrelerinde bölünmesinin duracağı kişinin ölüm riskini arttırır.

Kısaca radyasyon alınımın sonucu kanser ile sonuçlanma ihtimali çok fazladır. Kanser olunmasa bile kalıtsal hastalıklar ve genetik bozukluklar yaşanır. Nesilden nesile devam edecek ola bu genetik hasarların bir tedavi yöntemi günümüz de bulunmamaktadır. Bu nedenle olabildiğince radyasyondan uzak durmalıyız.

Kişi ve toplum sağlığını etkileyen etmenler arasında birçok etmen bulunur. Çevresel etmenler de bunların arasında bulunur. Kişinin sağlıklı olması yalnız vücudunun işleyişine ve biyolojik sistemine bağlı değildir. Sağlık bir bütündür ve uygun şartların hepsi bir araya getirildiğinde sağlıklı bir birey oluşur. Kişinin yaşadığı ve hayatını devam ettirdiği çalıştığı veya eğitim gördüğü yerler çevresel koşullar içerisinde yer alır. Çevresel koşulların sağlıklı bir insan için uygun olması gerekir. Aksi takdirde sağlıklı biri sağlığını kaybedebilir sağlığı zaten kötü olan biri daha da kötüleşebilir.

Yaşanılan ülkenin ekonomisinin kişi ve toplum sağlığını fazlaca etkilediği bilinmekte ekonomik durumu kötü ve gelişmemiş olan bir ülkede sağlık koşulları ve gerekli besin alınımın karşılanmaması gibi durumlar kişinin ve toplumun sağlığını olumsuz etkileyecek etmenler arasında yer alır.

Toplu ölümler ve salgınlar meydana gelmeye başlayabilir. Salgının yayılmasını durduracak yeterli medikal ürün eksikliklerinden hastalıklar tedavi edilemez ve toplumda sağlıklı insan sayısı azalır duruma gelir.

Yaşanılan yerin uygun sıcaklıkta tutulması ve temizliğine dikkat edilmesi gerekmektedir. Toplu şekilde kalınan yerlerde yurtlarda, halka açık tuvaletlerde ve birlikte yaşanılan yerlerde başkalarına ait özel eşyalarını kullanmamak gerekir (makyaj malzemeleri, diş fırçası, tırnak makası, kaşık, çatal, iç çamaşırı, tarak gibi). Ve normalden olduğundan daha hijyenik bir ortam sağlanmaya çalışılır.

Kişinin hasta olmasını ve hastalık boyutunu birçok etmen değiştirebilir. Hastalıklar viral dediğimiz yani virüs kaynaklı hastalıklar ve bakteriyel hastalıklar olarak 2 alt etmende incelenebilir. Aynı zamanda bağışıklık sistemi dediğimiz (immün sistem) sistemin kuvvetli olmamasından kaynaklanan sebepler de bulunur. Bunlar genel olarak fiziksel etmenlerdir. Hastalık yalnız fiziksel değil ruhsal ve sosyal olabilmektedir. Bu nedenle hastalık yapacak çok etmen bulunur genel bilgiye göre sıralayacak olursak hastalık yapacak etmenler şu şekildedir:

• Bünyesel
• Çevresel
• Kimyasal
• Fiziksel
• Psikolojik

Sebepler olarak 5 ayrı temel etmen vardır.

Açıklayacak olursak eğer, bünyesel etmenler kalıtsal hastalıklardan meydana gelir metabolizma hızının yavaş veya hızlı olması gibi ailede olan ve kişiye aktarılan DNA üzerine işlenmiş olan rahatsızlıklardır.

Çevresel etkenler ise kişinin yaşadığı ortamı ve çevresindeki hijyen durumunun ne kadar iyi ve kötü olduğuna göre değişen durumlardır. Maddi durumun iyi olması beslenme durumu çevresel faktörler içerisine girmektedir.

Kimyasal etmenler arasında bilinçsizce veya yanlış kullanılan ilaçların ürünlerin bir süre sonra ortaya çıkardığı yan etkiler ve rahatsızlıklardır.

Fiziksel etmenler kişinin başına gelebilecek fiziki kazalardan oluşan veyahut doğuştan meydana gelen fiziksel yetersizliklerin yapısal bozuklukların oluşturduğu etmendir.

Psikolojik etmen kişinin duygu durumunun ruhsal benliğinin karmaşık bir hal alması durumudur. Sosyal hayatı ve psikolojik dengesi bozulan insanların genel sağlık durumlarının da bozulmaya eğimli bir biyolojik işleyişleri vardır.

Sağlık çalışanlarını, hastaları ve hukukçuları ilgilendiren bu konu birçok tartışmaya yol açmıştır. Hastanın belli sebepleri dahilinde tedaviyi reddetmesi kafalarda soru işareti bırakmaktadır.  Birden fazla değişik vaka ile karşı karşıya kalan doktorlar hastalar için en doğru tedaviyi ve teşhisi bulmak zorunda. Doktorun hastanın üzerinde yapacağı herhangi bir yanlış tedavi süreci doktorun lisansına el konulması ve hapis cezasına çarptırılmasına sebep olabilir.

Tabi ki doktor işi gereği elinden gelenin en iyisini yapmak için çabalayacaktır yalnız burada hastanın kararı doktora söz hakkı vermiyor. Doktor yapacağı tedaviyi düzgün bir şekilde anlattıktan sonra tedaviyi alıp almamak konusu tamamı ile hastanın kararı oluyor. Hukuksal olarak bu karar olmadan doktorun tedaviyi başlatması hatalı ve riskli bir durum teşhis eder vücut hastaya aittir ve vücudu hakkındaki tüm kararları hastanın baskı altında kalmadan karar vermesi gerekir.

Bu durumda hasta veya doktor haklı olabilir. Ne olursa olsun hastanın tedaviyi reddetme hakkı vardır ve hasta tedaviyi reddettikten sonra bütün sorumluluk hastaya aittir. Çünkü hasta tedaviyi ve onu iyileştirecek tedavi yöntemlerini istemeyerek doktoru devre dışı bırakmıştır ve doktorun yapabileceği bir şey yoktur. Hukuksal olarak da hastanın başına gelebilecek kötü durumlardan doktor sorumlu olmaz. Hastanelerde tedaviyi anlatan ve tedavinin yapılması veya yapılmaması için gerekli olan izin belgesi vardır. Ve bu izin belgesi hukuksal olarak hastanın tedaviyi reddettiğini gösterecektir.

Hasta mahremiyeti çok önemli bir konu olmak ile birlikte birçok kişinin bu konu üzerinde durması gerekir. Hasta ile doktor arasında olması gereken bir güven vardır ve doktor bu güveni sarsmadan hastayı tanı teşhis tedavi basamaklarından geçirmelidir. Hasta ve doktor arasındaki bu güven bağı ne diğer doktorlar ile nede hasta yakınları veyahut hemşire ya da sağlık personelleri ile paylaşılmamalıdır.

Hastanın mağduriyetini gidermek için olabildiğince mahremiyetine saygılı davranmak zorunda olan doktor öznel bilgileri tıbbi gereksinimler olmadan paylaşmak zorunda değildir. Hastayı rencide edici rahatsızlıkları elinden geldiğince üstü kapalı şekilde tedavi etmeye çalışmalıdır.

Fakat hasta tedavi olurken mahremiyetini doktorun dediği ölçüde göz ardı edebilmelidir tanı ve teşhissin tedavinin olabilmesi için doktorun çalışabileceği uygun ortam sağlanmalı. Doktora ve mesleğine saygı duyulmalı. Doktorda mahremiyetinizi gerekli ölçüde korumaya çalışacaktır.

Hukuksal olarak hastanın mahremiyet hakkı:

• Hastanın sağlık ve tıbbi durumu için değerlendirmelerin gizlilik içinde yürütülmesi
• Tanı ve teşhis ve tedavinin kısaca muayenenin makul gizlilik ortamında olması
• Eğer tıbbi olarak bir sakınca yoksa yanında bir yakınının bulunması
• Kişinin muayenesin de birinci dereceden ilgili olmayan kişilerin müdahale halinde odada bulunmaması.
• Hastalık ile olmadığı sürece hastanın ailevi ve özel hayatına müdahale edilmemesi durumu
• Hastanın sağlık harcamalarının ve kaynaklarının gizli tutulma durumu

Bu gibi durumlarda mahremiyetinizi koruyabilirsiniz. Ölüm gibi olaylarda da mahremiyet korunmak zorundadır.

GDO genetiği değiştirilmiş organizma demektir ve herhangi bir organizmadan alınan DNA’nın başka bir organizmaya aktarılması ile yapılan bir biyoteknolojik uygulamadır. DNA’dan aktarılmasının sebebi genetik bilginin orada yer almasıdır. GDO nun yararları ve zararları bulunmaktadır. Gelişen toplumda ise GDO kendini birçok yerde göstermektedir.

GDO yapmadaki asıl amaç ise ürünlerin daha kaliteli ve daha sağlıklı olmasını sağlamak. Basitçe anlatmak gerekirse iyi ve kaliteli ürünlerden alınan gen ve DNA örnekleri ile bütün ürünleri daha kaliteli hale getirmeyi amaçlıyor GDO. Çiftçiler içinde ürünlerinden aldıkları verim için kullanılıyor GDO. Verimli şekilde çokça ürün veren besinlerin genetiği kullanılarak daha fazla ürün elde edebiliyor çiftçiler ve toprağın her zaman canlı olup tarıma elverişli hale gelmesi daha kolay oluyor.

Ürünlerin (genelde meyve ve sebze) hastalıklara karşı olan direncini arttırıyor böylelikle olası bir don olayı veya ilaçlanma gibi olabilecek kaza durumlarına hazırlıklı olunuyor. Ürünlerin ve besinlerin tatlarında kalite artışı yapılabilir ve besin değerlerinde artış olması sağlanabilir hatta ürünün saklanma süresi uzatılabilir ve olgunlaşma zamanı değiştirilebilir duruma geliyor.

Sağlık alanı ve hayvansal ürünler içinde kullanılabilir bir uygulamadır. Sağlık alanında hastalıklar ile vücudumuzda mücadele eden organizmalara farklı dirençleri olan organizmaların DNA’sı eklenerek bağışıklık sistemine katkıda bulunabiliyor.Hayvansal ürünler için ineklerin süt verimini arttırmada balıkların daha direnç kazanmasına yardımcı oluyor.

Dünya sağlık Örgütü standart bir sağlık tanımı yapmaya karar verdi çünkü sağlık ve tıp bilgisi uluslararası bir konuydu.

Nasıl ki her insan biyolojik işleyiş ve yapısı olarak aynı organ ve organizmalardan meydana gelirse insanda aynı kriterler içinde sağlıklı veya hasta oluyordu. Her kıta ve ülke için tedavi yöntemleri küçük farklılık gösterse de sağlık bir bütün olmalıydı ve sağlığı oluşturan bütünler dünyadaki her insan için aynı olmalıydı. Yaşanılan kıtanın ve ülkenin farklı olması, çevre koşulları ve sağlık hizmetlerinin gelişimi, hastalıkların yerlere göre ve şartlara göre değişiklik gösterebildiğini anlamalarını sağladı.

Görevleri arasında sağlık ve tıp alanında her türlü bilgiyi elde etmek, önerilerde bulunmak ve yardımlar yapmak olduğu için sağlık alanında yapılması gereken tanımı en doğru şekilde yapmak görev olarak üstenildi. Bu yüzden çok genel ve standart olacak bir tanımlama yapılması gerektiğine karar verildi.

Çevreye yönelik koruyucu sağlık hizmetlerinin yetersiz olması günlük yaşamda ne gibi sorunlara yol açar? Arkadaşlarınızla bu konuda beyin fırtınası yapınız.

Çevreye yönelik koruyucu sağlık hizmetleri toplum sağlığını esas alarak hareket. Toplum sağlığı kişinin sağlığı için çalışmalar ve araştırmalar yapmakla yükümlüdürler. Uyguladıkları birçok sağlık hizmetleri vardır. Çevreye yönelik koruyucu sağlık hizmetleri öncelikle kişiye yönelik koruyucu sağlık hizmeti sunar.

Çevreye yönelik koruyucu hizmetler ise çevrede sağlık için tehdit oluşturabilecek biyolojik etkenleri fizyolojik etkenleri ve kimyasal etkenleri ortadan kaldırmakla görevlidir. Bu konuda özel eğitim almış kişiler sorumludur.

Hizmetler:

• Su kaynaklarının sağlanması ve kontrolü
• Katı atıkların kontrolü
• Tahripkâr canlılarla mücadele
• Besin arındırma
• Hava kirliliğinin kontrolü
• Gürültü kirliliğini kontrolü
• Radyolojik zararların kontrolü
• İş sağlığı ve güvenliği
• Besin denetimi
• Konut sağlığı ve kontrolü

Eksikliğinde oluşabilecek gündelik problemler

Çevresel koruyucu sağlık hizmetlerinde oluşan eksikler toplum ve kişi sağlığı için ölümcül sonuçlar doğurabilir. Toplu ölümlere sebebiyet verebilir ve salgın hastalıkların oluşması için ortam oluşturur. Ülkenin iş gücünde azalma ve sağlıklı besinlerin yetişememesi ve toprakların verimliliği kaybetmesi ile sonuçlanabilir. Kimyasal hastalıkların ortaya çıkması ve iyileşebilmek için uygun ortamın bulunamaması yani tedavi sürecinin ortadan kalkmasına sebep olacak şartlar altında yaşanmaya mecbur kalınabilir. Tüm toplumun sağlığını kaybetme riski oluşur barajlardan ve sulardan hastalık kapma, yetiştirilen meyve sebzelerden hastalık kapma, yenilen hayvanların beslendiği ürünler içtiği suların kirli olması sonucu hayvanların hastalıklı olması ve bir süre sonra yiyecek ve içeceğin kalmama durumu gibi ciddi olaylar ile karşılaşabiliriz.