Kategori: Türkçe

Mevlânâ’nın düşünceleri ile bütün insanlığı kucaklamasının nedenleri neler olabilir?

4. asırda, Anadolu’nun en önde gelen sofilerinden olan Mevlana, aynı zamanda Mevleviliğin de öncüsüdür. Mevlana, hocası olan Şems-i Tebrizi ile tanışmadı ile birlikte hayatının değiştiğini ifade etmektedir.

Hoşgörünün en önemli sembollerinden biri olan Mevlâna, bu özelliği ile yüzyıllar boyunca adı ile yaşamaya devam etmiştir.

“Ne olursan ol yine gel” olarak ifade ettiği tüm dünyaca ünlü olan sözü, sahip olduğu derin hoşgörüsü ve tüm insanlığı kucaklayışının en manidar örneğidir. Bu büyük insanın düşünceleri ile tüm insanlığı kucaklamasının en temel nedeni sahip olduğu derin hoşgörü ve insanlar arasında en ufak noktada bile ayrım yapmayışıdır.

Mevlana’ya göre tüm insanalar hataları, doğruları, yanlışları, geçmişi ve geleceği ile bir bütündür ve ona göre yapılan her hata, pişman olup af dilenmesi halinde insanlar arasında hiçbir şekilde ayrım söz konusu olmadan Allah tarafından affedilecektir. Dolayısıyla “Ne olursan ol yine gel” sözü tam anlamı ile bunu ifade etmektedir. Dilerseniz bu mısrayı tam olarak bir inceleyelim.

“Gel, ne olursan ol yine gel,

İster kâfir, ister mecusi, ister puta tapan ol yine gel.

Bizim dergâhımız ümitsizlik dergâhı değildir;

Yüz kere tövbeni bozmuş olsan da yine gel.”

İşte büyük düşünür Mevlâna’nın yüzyıllar boyunca dillere destan olan mısraları bu şekilde. İnsanlık var olana dek unutulmayacak olan bu mısralar ile unutulmayacak olan Mevlana, tüm insanları tek bir çatıda kucaklıyor.

Türkistan’ın Farab şehrinde dünyaya gelmiş olan Farabi, ismini de bu şehirden almıştır. Farabi, yine kendi gibi dünyaca ünlü düşünürler olan Aristo, Zenon ve Platon’u tüm detaylarına varana dek okumuş ve yorumlamıştır.

Yaşamı boyunca felsefe, matematik, fizik ve musiki alanları ile ilgilenen Farabi, bilimi; fizik, matematik ve metafizik olmak üzere 3 farklı gruba ayırmıştır. Yapmış olduğu bu sınıflandırmayı Avrupalı bilim adamları ancak 13. asırda kabul etmişlerdir.

Son derece önemli bir bilim adamı olan Farabi, sesin titreşimlerle yayıldığını ve aynı zamanda da havanın iletken bir özelliğe sahip olduğunu yazan ilk kişidir. Rasyonalist bir bakış açısına sahip olup; erdemin temelinde bilginin var olduğunu savunmuştur. Tüm bunların yanı sıra cevher, zaman ve boşluk üzerine derinlemesine tezler ortaya koymuştur.

Ortaya koymuş olduğu yapıtları sayesinde Farabi, günümüzde dahi “Doğunun Aristoteles’i” olarak bilinmektedir.

“Hiçbir şey yoktan var olmaz ve hiçbir şey vardan yok olmaz.” sözü ile materyalizmi özetlemiş olan ünlü kimyacı Lavoisier bu sözünü söylemeden tam 7 yüzyıl önce Farabi; “Hiçbir şey kendiliğinden var olmaz, eğer olsaydı car olmazdı.” demiştir.

Son derece önemli bir eseri olan “Kitabu’l-vahid ve’l Vahde” adlı kitabı halen dilimize çevrilmemiş olup Farabi bu eserinde epistemoloji, ontoloji ve mantığa ilişkin pek çok düşüncesini bir arada toplamıştır. Aynı zamanda bu eserinde “bir” ve “çok” kavramlarını da ele almıştır.

Halı ve kilimin Anadolu kültüründeki yeri ve önemiyle ilgili yaptığınız araştırmalardan edindiğiniz bilgileri arkadaşlarınıza anlatınız.

Ana yurdu Orta Asya olan Türk kültürünün en önemli özelliklerinden biri de göçebe bir yaşam tarzına sahip olmalarıdır. Farklı yerlere göç eden Türk toplulukları, eşyalarını da beraberlerinde götürmüşlerdir. Tüm bunlardan dolayı da halı ve kilim, Tür tarihinde son derece önemli ve özel bir yere sahiptir.

Yerlere serilmek suretiyle kullanılmakta olan halı ve kilimler yaşam alanının en önemli eşyalarından bir tanesidir. Daha eski dönemlerde de toprağın nem ve kokusunu önlemek ve aynı zamanda böcekleri çadırlardan uzak tutmak amacı ile yerlere kilimler serilirdi. Kilimler hafif olmalarından ötürü at ya da deve gibi binek hayvanlarının üzerinde rahatlıkla taşınmaları mümkündü. Tüm bu özelliklerinin yanı sıra, kilimler yaşam alanını güzelleştirme gibi önemli etkiye de sahiptirler. Eski Türk kültüründe yalnızca zemine değil aynı zamanda duvarlara da halı serme geleneği mevcuttu. Söz konusu bu gelenek hem ailenin statüsünü ortaya koymakta hem de estetik zevki ön plana çıkarırdı.

İpek yoluna hakim olan Türkler, bu duruma bağlı olarak dokuma ve kumaş malzemeleri ile oldukça içli dışlıydılar. Kadınlar, giyeceklerini, halı ve kilimlerini çevrelerinden örnek almış oldukları böcek, kuş, bitki, kelebek, hayvan modellerinden esin alarak dokurlardı.

Günümüzde ise halı ve kilimler çok zengin renk ve desen çeşitleri ile evlerimizi süslüyor. Estetik açıdan evlerimize büyük bir zenginlik getiren minderler, geçmişten bu yana kültürümüzün vazgeçilmez unsurları arasında yer alıyor.

Bir kilim dokuyacak olsaydınız hangi renk ve desenleri kullanmak isterdiniz? Nedenleriyle birlikte anlatınız.

Halılara kıyasla daha ince bir dokumaya sahip olan kilimler, bu özellikleri dolayısıyla daha ziyade ahşap parke ve aynı zamanda ısı yalıtımı sağlayan zeminlerde kullanılmaktadır. Anadolu kültüründen gelen kilimler, günümüzde de modern dekorasyonun bir parçası haline gelmiş ve çeşitli renk ve desenlerle evlerimizin farklı alanlarında yerini almıştır.

Şayet bir kilim dokuyacak olsaydım tercih edeceğim kilim; bu alacalı bir desenle birlikte hardal ve gri renklere sahip bir model olurdu. Günümüzde, mobilyalarda çok fazla tercih edilen ve oldukça popüler bir hale gelmiş olan hardal tonu, sizce de salonunuzda son derece şık durmaz mı?

Özellikle son dönemlerde çokça tercih edilen yeşil renk koltuk takımları ile harika bir uyum sağlanabilecek hardal renk kilimlerle mükemmel bir kombinasyon sağlanacaktır. Böylece salonumuz son derece sıcak ve şık bir hava kazanacak ve aynı zamanda da son derece modern bir görünüme kavuşacaktır.

Bunun dışında kilim renk ve deseni seçiminde dikkat edilmesi gereken husus kilimin tek renk mi yoksa desenli mi seçilmesi gerektiği ile ilgilidir. Şayet odanızda yer alan mobilya döşemeleri ve minderler desenli bir yapıya sahipse tek renk kilim tercih edilmesi isabetli olacaktır. Bunun tam aksine şayet mobilya ve döşemeler tek renk ağırlıklı ise kilimin desenli olması uygun olacaktır. Desenli kilim tercihinde de; kilimin üzerindeki en baskın rengin mobilya döşemelerindeki renkte olması daha uyumlu bir bütünlük sağlayacaktır.