Kategori: Felsefe

Filozof ile sanatçı arasındaki benzerlikleri örnekleyerek açıklayınız.

Sanatçı ile filozof arasında birçok benzerlik bulunmaktadır. Bunlardan en belirgini ise, hayata doğaya, olaylara, evrene ve yaşanılan her ana sadece kendi düşüncelerinin ön plana çıkarılmasıdır. Sanatçı ve filozof başkalarından etkilenmez ve kendi duygu ve düşüncelerini çekinmeden ortaya atar. Hatta bunu çoğu zaman içlerindeki bastıramadıkları yoğun duygularla yaparlar.

 

Filozof ve sanatçıların sorgulayıcı ve şu anda olmayan ama ileride olabilecek olayların varsayımlarını şimdiden görmeleri de aralarındaki benzerliklerden biri olarak söylenebilir. Sanatçı, doğayı, evreni ve insanı kendi ruh dünyasının derinliklerindeki hislerle sanat eserine yansıtır, filozofta yine aynı şekilde, doğayı, evreni ve insanı sorgulayarak, daha önce sorulmamış soruları sorarak veya sorulmuş ama sorulara yanıt alınamamış sorular üzerinde durur.

 

Kısaca diyebilir ki; sanatçı ve filozof özgür ruhlu insanlardır. Görüşlerini ve inandıkları her şeyi kimseden çekinmeden kendi doğruları üzerinden asla taviz vermeden savunan ve savunmaya devam iki kişidir.

Sanatçının hayat görüşü bize uymasa bile eserini ön yargısız olarak beğenebilir miyiz? Tartışınız.

 

Sanat birçok etkinlilerin dışında çok hızlı değişebilen bir alandır. Şimdiye kadar meydana gelmiş sanat akımları da bunun en iyi göstergelerinden biridir. Sanatçılar, değişik dönemlerde farklı tarzlarda eserler vermişler ve sanatlarını farklı boyutlara taşımışlardır. Bir sanat eseri genellikle sanatçının duygu ve düşüncesini, hayat görüşünü, hayatı ve evreni kendi bakış açısından değerlendirdiği izleri taşımaktadır. Böylece sanatçının inanç ve hayalleri de sanat eseri üzerinde bir form kazanır.

 

Sanat eseri, esere yönelen kişilerce başka başka anlamlar kazanır ve esere olan bakış açısı kişiden kişiye değişikli gösterir. Sanat eseri aslında sanatçı ile ürün arasında bir köprü görevini yerine getirmektedir.

 

Yapılan tüm sanat eserleri ve hala devam eden sanatsal faaliyetlere baktığımızda bir sanat eserini değerlendirmek için onu yapan sanatçının hayat görüşüne bakmak tamamen yanlış olacaktır. Bu bazı durumlarda geçerli olsa da genel baktığımızda sanat eseri belli bir emek verilerek yapılmış ürünlerdir. Eğer kendi güzellik algımızla beğeneceğimiz bu sanat eserini sanatçının kişisel görüşleri bizi asla etkilememelidir. Bu sanata ve sanatçıya verilebilecek en büyük değerlerden biridir.

Kimsenin olmadığı ıssız bir adada tek bir kişi tarafından sanat yapılabilir mi? Tartışınız.

 

Sanat, kişinin iç dünyasını ve çevresinde gördüğü her şeyden etkilenerek gördüğü güzellikleri dışa vurma işidir. Her sanat eseri önce sanatçının kendi ruhuna hitap eder daha sonra insanlara ulaştığında ortaya konulan esere başka anlamlar katılır. Bu nedenle bir sanat eseri ne kadar çok kişi tarafından beğenilirse değeri de o derece yükselmiş olarak görülebilir. Bu bir anlamda doğru olsa da güzelliği ölçütleri arasında sayılamayacağı için bir anlamda da geçerli değildir.

 

Kimsenin olmadığı bir adada tek başına bir kişi elbette sanat yapabilir. Ancak bu sanat başka kişilere ulaşamadığı için hep aynı değerde kalır. Çünkü bir sanat eserinin farklı şekillerde yorumlanması neticesinde sanatçı daha farklı ve daha güzel sanat eserleri yaratabilmektedir.

 

Yılardır tartışılan ve farklı görüşlerin savunulduğu şu söz günümüzde hala geçerliliğini sürdürmektedir. “Sanat sanat için mi yapılır? Yoksa Sanat toplum için midir?” Bu sorulara her dönem farklı cevap verilmiştir ve verilmeye de devam edecek sanırım.

Çok dinlenen bir şarkı sanat eseri olarak sayılabilir mi? Güzelliğin ölçütü çok kişinin takdir etmesi olarak kabul edilebilir mi? Açıklayınız.

 

Güzel’e yönelik farklı tanımlar olmakla birlikte herkesin uzlaştığı bazı ölçütler vardır. “Güzel” yargısı daha çok sanat eseri, düşünce veya nesneler için kullanır. Bir şeyin güzel olması demek; göze, kulağa hoş gelmesi, insanda farklı duygular uyandırması, zevk ve heyecan vermesi gibi farklı ölçütler içinde değerlendirilir.  Ancak bu ölçütler kişiden kişiye, kültürden kültüre değiştiği için insanların ortak yargıda buluşamayacağı yönünde görüşler hakimdir. Aksini söyleyen kişiden kişiye değişmeyen ortak estetik yargıların olduğunu savunan görüşlerde vardır. Fakat bir kişin taktir etmesi bence güzelliği ölçütü değildir.

 

Sanattaki güzellik konusu felsefede “estetik” olarak tanımlanarak açıklanmaya çalışılır ve sanat felsefesi güzellik konusunda farklı görüşler bildirir. Bir sanat eserin baktığımızda, kirşlerin kendi görüş ve beğenilerine göre eserin değeri ve güzelliği ortaya çıkmaktadır. Ancak bir resim birine çok güzel görünebildiği gibi, başka biri için hiçbir şey ifade etmez. Yine aynı şekilde bir şarkı çok dinlenebilir ve çok beğenebilir ama bazı kişiler de bu şarkıyı hiç dinlemek istemez.

 

Genel olarak baktığımızda çoğu kişi tarafından beğenilmese bile gerçekten sanatsal bir eser niteliği taşıyorsa evet çok dinlenen bir şarkı sanat eseri olarak kabul edilebilir. Ancak her çok dinlenen şarkıyı sanat eseri olarak değerlendirmekte yanlış olacaktır.

Sanatsal bir ürün fayda sağlar mı? Fayda sağlarsa sanatsal niteliğini yitirmiş olur mu? Yorumlayınız.

 

Sanat, insanın güzellik karşısında duyduğu hayranlığı ve heyecanı farklı teknikler kullanarak dışa vurumdur. İlk çağdan itibaren özellikle resim sanatının insanlar tarafından önemsediği görülür. Eski mağara duvarlarındaki hayvan ve diğer çizimler de bunun en güzel göstergesidir.

 

Sanatçı, yarattığı sanat eserini kendi bakış açısıyla ve o anki ruh haliyle tasarlayarak ortaya çıkarır. Sanatçı, sanat eserini yaparken sadece kendi iç dünyasını ve sanat eserini oluştururken kendi beğenilerini ortaya koyar. Bu tür bir sanat “güzel sanatlar” olarak nitelendirilir ve bu tür sanatsal faaliyetlerde insanlara faydalı olup olmayacağı pek düşünülmez. Örneğin, doğadaki tüm güzellikleri canlandıran bir resim veya kendi yaşanmışlıkların sözlere dökülerek bir şarkının oluşması gibi. Bu türün sanatsal ürünlerin ilk hedefi insanları fayda sağlamak olmasa da yine de bu sanat eserleri insanların entelektüel bakış açılarına hitap eder.

 

Birde “yararlı sanatlar” dediğimiz sanat türü vardır. Özellikle ülkemizde geçmiş yıllarda daha fazla üretilen bu sanat eserleri; kilim dokuma, ağaç oyma, bakırcılık, demircilik, gümüş, kılıç vb. savunma aletlerinin adeta bir sanat eseri niteliği taşıyan bu yapıtlar insanların faydası için tasarlanmış sanat eserleri arasında sayılabilir. Her ne kadar üzerlerindeki ince nüanslar ve şaheser işlemler olsa da geçmişte insanların bazı ihtiyaçlarını karşılamıştır. Aslında bu tür eserlerle uğraşan kişilere daha çok “zanaatkar” denilse de yaptıkları eserlere baktığımızda aslında bir sanat eseri olduğunu görürüz.

 

Bu nedenle bence birçok sanat esri inşalara fayda sağlamaktadır. Bu faydayı sağlarken de sanat eseri olması niteliğini kaybetmez.

Herhangi bir konuda bir insanın tanıklığına dayanarak bilgi edinme durumunu, bilginin güvenirliği açısından değerlendiriniz.

 

Bilgi, gerçeği ve hakikati bilme durumudur ve insanın bilgi edinme ve araştırma anayasal bir haktır. Bilgisiz insan neyi yanlış yaptığını bilmez ve birçok hata yapar. Bu yanlışlardan dönmek veya bir daha yanlışa düşmemek için bilgili olmak gerekir. Bilgi, doğru bir eylemin yani ahlaki bir davranışın temelini oluşturur.

 

Pratik hayata baktığımızda insanların ihtiyaçlarını karşılayan bilgiler daha değerli kabul edilmiştir. Bu değeri belirleyen ihtiyaç, hayati olabildiği gibi ekonomik veya kişiselde olabilir. Bir kişi için değerli olan bir bilgi bir başkası için değersiz olabilir. Bu nedenle insanların bilgi edinmelerini kolaylaştırmak için, gazete, televizyon, dergiler ve günümüzde en çok kullanılan internet ortamındaki bilgiler hep insanların ihtiyaçlarına göre belirlenmektedir.

 

Ancak bu kadar çok bilgi kaynağı varken bu bilgilerin güvenilirliği de ayrı bir öneme sahiptir. Merak edilen ve araştırılan bilgilerin zaman kaybetmeden doğru bilgiye ulaşmak için bilginin güvenilir olması şarttır. Bu konu üzerinde filozoflarda doğru bilgiye ulaşma yöntemlerini kendi görüşleri açısından değerlendirmişlerdir. Filozoflara göre doğru bilgiye ulaşma yöntemleri arasında, bilirkişiler, hakem heyetleri, devlet siteleri ve uzman görüşlerinin önemli olduğu vurgulanmıştır.

 

Tüm bu açıklamalarımıza göre bir kişinin tanıklığına dayalı olarak bilgi edinme durumunu değerlendirecek olursak; öncelikle bu kişinin bilgi vereceği alanda uzman olup olmadığa bakmak gerekir. Yoksa sadece kendi gözlemiyle bize doğru bilgi vermesi mümkün değildir.

Sosyal medyada karşılaşılan bilgilerin güvenirliğini ve değerini belirleyebilecek ölçütler nelerdir?

 

İnternetin hayatımızın her alanına nüfuz ettiği şu günlerde sosyal medyada paylaşılan bilgilerin güvenirliği ve kesinliği de tartışma konusu olmuştur. Özellikle birçok sosyal paylaşım platformlarında gün geçmiyor ki yalan haberlerle karşılaşmayalım. Artık insanlar araştırma yapmak yerine önlerine çıkan tüm bilgileri sorgulamadan kabul edebilmekte. Bu da yanlış bilgilenme ve yanlış yönlendirmelere neden olmakta.

 

İnsanların bu kadar hazırcılığa alışması ve internet sitelerinde uzman olmayan kişiler tarafından yayınlanan bilgiler bilgi kirliliğini hat safhaya gelmesine neden olmuştur. Her geçen gün artan bilimsel çalışmalar ve yapılan araştırmalar neticesinde sosyal medya kullanımının birçok kişi tarafından yanlış yapıldığı tespit edilmiştir.

 

Bilgiye bu kadar çabuk ulaşabileceğimiz bir çağda yaşadığımız halde neden doğru bilgi edinemiyoruz? Araştırdığımız bilgilerin güvenirliğine nasıl inanacağız? Bunca bilginin değeri nasıl bilenecek? Gibi birçok soru aklınıza gelebilir. Bu sorulara cevap vermeden önce şunu belirtmek gerekiyor. Sosyal medyada paylaşılan tüm bilgilerin doğru olduğu düşüncenizi öncelikle bir kenara atmalısınız. Eğer sosyal medya üzerinden bilgi edinmek istiyorsanız haber kaynağına, verilen bilginin hangi kaynaktan alındığına, konunun uzmanı tarafından yazılıp yazılmadığına ve paylaşılan bilgilerin resmi veya kurumsal web site kaynaklı olmalarına dikkat etmek gerekiyor. Eğer tüm saydıklarımız doğrultusunda bilgi aldıysanız güvenilir bilgi edinmiş olursunuz. Bunun dışında sorgulamadan ve araştırmadan elde ettiğiniz bilgilerin size hiçbir faydası olmayacağı gibi tahmin edemeyeceğiniz zararları da dokunabilir.

İnsanın özgürlük olduğu görüşüne nasıl ulaşılmıştır?

Özgürlük, Ahlak felsefesinin konuları arasında tartışılmış ve değerlendirilmiş bir kavramdır. “İnsan eylem ve davranışlarında ne kadar özgürdür?” sorusu ahlak felsefesi tarafından incelenmiş ve yanıt aranmıştır. Özgürlük kavramı sorumluluk ile birlikte daha çok değerlendirilmiş ancak özgürlüğün kesin bir tanımı ne yazık ki yapılamamıştır. Şöyle ki; özgürlük kime göre veya neye göre özgürlük diye düşünecek olursa herkes farklı cevap verecektir. Çünkü birine göre özgürlük olan şey başka biri için özgürlük olarak kabul edilmeye bilir. Bu nedenle felsefeciler de bu konuyu ahlak felsefesi alanında incelemiş ve farklı görüşler ortaya atmışlardır.

 

Bu sorunun cevabını net olarak verebilmek biraz güç. Ancak Sartre’nin “Varlık ve Hiçlik” kitabında belirtiği özgürlük kavramına şöyle bir bakacak olursak; Sartre, insanı her an varoluşunun özünü oluşturan ve özgür bir bilinç olarak tanımlayarak mutlak özgürlüğü sorumluluk fikriyle bağdaştırır. Sartre’nin bu düşünceleri tartışma konusu da olmuştur. Sartre’ye göre özgürlük; insanın kendine karşı duruşu ve insanın kalbindeki insan olma gerçeğine göre zorlayan aslında “hiçliktir.” Yani özgürlük bir varlık değil aslında insanın kendi öz varlığı ve onun var olma hiçliğidir.

 

Genel anlamda özgürlük düşüncesinin insanlar arasında anılmaya ve istenmeye başladığı dönemler tam olarak Aydınlanma Çağı’dır diyebiliriz. Rönesans’ında etkisi insanların daha özgür ve daha rahat bir hayat yaşam istemelerini tetikleyerek toplum arasında yayılmıştır.

Bilim felsefesi bir bilim alanı mıdır? Nedenini yazınız

Çağlar boyunca bilim ve teknoloji alanındaki gelişmeler birçok insan gibi felsefecilerinde dikkatini çekerek bu konu hakkında görüşler ortaya atılmıştır. Filozoflar gelişen bilimi daha çok sistemli bir şekilde sorgulamışlar ve daha önce sorulmayan veya yanıt alınamamış bazı sorular hakkında fikir yürütmüşlerdir. Bu tür görüşlerin ardından felsefenin temel bir disiplini olan bilim felsefesinin doğmasına neden olmuştur.

 

Bilim felsefesi ile bilim çoğu zaman karıştırılan bir kavram olarak karşımıza çıkar. Çünkü her iki disiplinde bilime konu olan şeyler hakkında görüş bildirmektedir. Ancak daha detaylı bir şekilde incelediğimizde bu iki kavramın aslında farklı oldukları ve konu itibariyle aynı görünseler bile yöntem açısından farklılıkların olduğunu görürüz.

 

Bilim felsefesinin konusu bilime dair her şey olsa da daha çok bilimi sorgulayan bir yanı vardır. Bilim felsefesi genel olarak bilimin doğasını, işleyişini, yapısını ve daha özel olarak da onun kavram ve ilkelerini sorgulayan bir felsefedir. Oysa bilim, doğadaki olayları gözlem ve deney yoluyla inceleyip bulgularla işlediği konuları açıklamaya çalışır. Felsefe ise deneye hiç başvurmaz sadece eldeki verileri sorgulayıp doğru veya yanlış olduklarını sorduğu sorularla yanıt aramaya çalışır.

 

Bilim insanları, yaptıkları deney ve gözlemler neticesinde sistemli olarak açıklamalarda bulunur. İşte bilim ve bilim felsefesini ayıran nokta buradadır. Çünkü bilim felsefesi, bilim insanlarının yapmış olduğu tüm bu çalışmaların insanlar üzerindeki olumlu veya olumsuz etkilerini sorgulayan bir disiplindir. Yani bilim felsefesi yeni bir bilgi kesinlikle vermez ve var olan bilgileri sadece sorgulayarak “neden, niçin, nasıl” gibi sorular sorarak yanı arar. Bu nedenle bilim felsefesine bilim denemez.

Ahlak kurallarına neden ihtiyaç duyulur? Açıklayınız.

 

İnsan tek başına yaşayan bir varlık değildir ve hayatta kalabilmesi için toplumla birlikte yaşaması gerekir. Topluluk içinde yaşamak ve düzenin devam edebilmesi içinde belli başlı bazı kurallara uyulması dünya hayatının daha huzurlu geçmesi için önemlidir. Bu kurallardan en önemlilerinden biri de “ahlak kurallarıdır.”

 

Ahlak, genel olarak insanın çevresindeki insanlara hatta canlı cansız tüm varlıklara ve doğayla olan ilişkilerinde belli bir kural ve ilkeler doğrultusunda davranmasıdır. İnsanlara ve bir başka varlığa karşı tüm tutum ve davranışlar bir ahlaki boyut taşır ve insan istediği gibi başı boş bir şekilde davranamaz. Ahlakın tüm dinler açısından da önemi büyüktür. Ayıca toplulukların huzurlu bir hayat yaşamalarına olanak sağlayan hukuk kurallarının içinde ahlaki kurallar önem arz eder.

 

Geçmişten günümüze baktığımızda tüm toplumlarda belli ahlak kurallarının olduğunu görürüz. Ahlaki sorumlulukların olmadığı hiçbir toplumdan söz etmekte mümkün değildir. Yani insanların ve toplumların aralarındaki ilişikliyi düzenleyen bazı ilke ve kurallar düzenlenmeden o toplumda iyilik ve güzellik anlayışının olması mümkün değildir.

 

Örneğin, yalan söylemek, hırsızlık yapmak ve adam öldürmek gibi kötü eylemler, dinen, hukuken ve ahlaken kesinlikle doğru olarak kabul edilmez ve belli kurallar eşliğinde cezalandırılır.  Bu nedenle insanların huzur içinde güvenli ve mutlu olabilmeleri için hem yazılı hem de genel ahlak kurallarına uymaları gerekir. Bu nedenle belli başlıklar altında özgürlük, sorumluluk, iyilik, güzellik ve mutluluk gibi kavramlar tüm devlet politikalarında çeşitli yaslarla koruma altına alınmıştır.

 

Felsefe de ahlak ile ilgili birçok konu üzerinde tartışmış ve farklı düşünceler ve fikirler ortaya çıkmıştır. Felsefenin ahlak ile ilgili konularına Etik felsefesi bakmış ve filozoflar bu konu hakkında çeşitli fikirler üretmiştir.