Kategori: Okula Yardımcı

Herhangi bir konuda bir insanın tanıklığına dayanarak bilgi edinme durumunu, bilginin güvenirliği açısından değerlendiriniz.

 

Bilgi, gerçeği ve hakikati bilme durumudur ve insanın bilgi edinme ve araştırma anayasal bir haktır. Bilgisiz insan neyi yanlış yaptığını bilmez ve birçok hata yapar. Bu yanlışlardan dönmek veya bir daha yanlışa düşmemek için bilgili olmak gerekir. Bilgi, doğru bir eylemin yani ahlaki bir davranışın temelini oluşturur.

 

Pratik hayata baktığımızda insanların ihtiyaçlarını karşılayan bilgiler daha değerli kabul edilmiştir. Bu değeri belirleyen ihtiyaç, hayati olabildiği gibi ekonomik veya kişiselde olabilir. Bir kişi için değerli olan bir bilgi bir başkası için değersiz olabilir. Bu nedenle insanların bilgi edinmelerini kolaylaştırmak için, gazete, televizyon, dergiler ve günümüzde en çok kullanılan internet ortamındaki bilgiler hep insanların ihtiyaçlarına göre belirlenmektedir.

 

Ancak bu kadar çok bilgi kaynağı varken bu bilgilerin güvenilirliği de ayrı bir öneme sahiptir. Merak edilen ve araştırılan bilgilerin zaman kaybetmeden doğru bilgiye ulaşmak için bilginin güvenilir olması şarttır. Bu konu üzerinde filozoflarda doğru bilgiye ulaşma yöntemlerini kendi görüşleri açısından değerlendirmişlerdir. Filozoflara göre doğru bilgiye ulaşma yöntemleri arasında, bilirkişiler, hakem heyetleri, devlet siteleri ve uzman görüşlerinin önemli olduğu vurgulanmıştır.

 

Tüm bu açıklamalarımıza göre bir kişinin tanıklığına dayalı olarak bilgi edinme durumunu değerlendirecek olursak; öncelikle bu kişinin bilgi vereceği alanda uzman olup olmadığa bakmak gerekir. Yoksa sadece kendi gözlemiyle bize doğru bilgi vermesi mümkün değildir.

Sosyal medyada karşılaşılan bilgilerin güvenirliğini ve değerini belirleyebilecek ölçütler nelerdir?

 

İnternetin hayatımızın her alanına nüfuz ettiği şu günlerde sosyal medyada paylaşılan bilgilerin güvenirliği ve kesinliği de tartışma konusu olmuştur. Özellikle birçok sosyal paylaşım platformlarında gün geçmiyor ki yalan haberlerle karşılaşmayalım. Artık insanlar araştırma yapmak yerine önlerine çıkan tüm bilgileri sorgulamadan kabul edebilmekte. Bu da yanlış bilgilenme ve yanlış yönlendirmelere neden olmakta.

 

İnsanların bu kadar hazırcılığa alışması ve internet sitelerinde uzman olmayan kişiler tarafından yayınlanan bilgiler bilgi kirliliğini hat safhaya gelmesine neden olmuştur. Her geçen gün artan bilimsel çalışmalar ve yapılan araştırmalar neticesinde sosyal medya kullanımının birçok kişi tarafından yanlış yapıldığı tespit edilmiştir.

 

Bilgiye bu kadar çabuk ulaşabileceğimiz bir çağda yaşadığımız halde neden doğru bilgi edinemiyoruz? Araştırdığımız bilgilerin güvenirliğine nasıl inanacağız? Bunca bilginin değeri nasıl bilenecek? Gibi birçok soru aklınıza gelebilir. Bu sorulara cevap vermeden önce şunu belirtmek gerekiyor. Sosyal medyada paylaşılan tüm bilgilerin doğru olduğu düşüncenizi öncelikle bir kenara atmalısınız. Eğer sosyal medya üzerinden bilgi edinmek istiyorsanız haber kaynağına, verilen bilginin hangi kaynaktan alındığına, konunun uzmanı tarafından yazılıp yazılmadığına ve paylaşılan bilgilerin resmi veya kurumsal web site kaynaklı olmalarına dikkat etmek gerekiyor. Eğer tüm saydıklarımız doğrultusunda bilgi aldıysanız güvenilir bilgi edinmiş olursunuz. Bunun dışında sorgulamadan ve araştırmadan elde ettiğiniz bilgilerin size hiçbir faydası olmayacağı gibi tahmin edemeyeceğiniz zararları da dokunabilir.

İnsanın özgürlük olduğu görüşüne nasıl ulaşılmıştır?

Özgürlük, Ahlak felsefesinin konuları arasında tartışılmış ve değerlendirilmiş bir kavramdır. “İnsan eylem ve davranışlarında ne kadar özgürdür?” sorusu ahlak felsefesi tarafından incelenmiş ve yanıt aranmıştır. Özgürlük kavramı sorumluluk ile birlikte daha çok değerlendirilmiş ancak özgürlüğün kesin bir tanımı ne yazık ki yapılamamıştır. Şöyle ki; özgürlük kime göre veya neye göre özgürlük diye düşünecek olursa herkes farklı cevap verecektir. Çünkü birine göre özgürlük olan şey başka biri için özgürlük olarak kabul edilmeye bilir. Bu nedenle felsefeciler de bu konuyu ahlak felsefesi alanında incelemiş ve farklı görüşler ortaya atmışlardır.

 

Bu sorunun cevabını net olarak verebilmek biraz güç. Ancak Sartre’nin “Varlık ve Hiçlik” kitabında belirtiği özgürlük kavramına şöyle bir bakacak olursak; Sartre, insanı her an varoluşunun özünü oluşturan ve özgür bir bilinç olarak tanımlayarak mutlak özgürlüğü sorumluluk fikriyle bağdaştırır. Sartre’nin bu düşünceleri tartışma konusu da olmuştur. Sartre’ye göre özgürlük; insanın kendine karşı duruşu ve insanın kalbindeki insan olma gerçeğine göre zorlayan aslında “hiçliktir.” Yani özgürlük bir varlık değil aslında insanın kendi öz varlığı ve onun var olma hiçliğidir.

 

Genel anlamda özgürlük düşüncesinin insanlar arasında anılmaya ve istenmeye başladığı dönemler tam olarak Aydınlanma Çağı’dır diyebiliriz. Rönesans’ında etkisi insanların daha özgür ve daha rahat bir hayat yaşam istemelerini tetikleyerek toplum arasında yayılmıştır.

Bilim felsefesi bir bilim alanı mıdır? Nedenini yazınız

Çağlar boyunca bilim ve teknoloji alanındaki gelişmeler birçok insan gibi felsefecilerinde dikkatini çekerek bu konu hakkında görüşler ortaya atılmıştır. Filozoflar gelişen bilimi daha çok sistemli bir şekilde sorgulamışlar ve daha önce sorulmayan veya yanıt alınamamış bazı sorular hakkında fikir yürütmüşlerdir. Bu tür görüşlerin ardından felsefenin temel bir disiplini olan bilim felsefesinin doğmasına neden olmuştur.

 

Bilim felsefesi ile bilim çoğu zaman karıştırılan bir kavram olarak karşımıza çıkar. Çünkü her iki disiplinde bilime konu olan şeyler hakkında görüş bildirmektedir. Ancak daha detaylı bir şekilde incelediğimizde bu iki kavramın aslında farklı oldukları ve konu itibariyle aynı görünseler bile yöntem açısından farklılıkların olduğunu görürüz.

 

Bilim felsefesinin konusu bilime dair her şey olsa da daha çok bilimi sorgulayan bir yanı vardır. Bilim felsefesi genel olarak bilimin doğasını, işleyişini, yapısını ve daha özel olarak da onun kavram ve ilkelerini sorgulayan bir felsefedir. Oysa bilim, doğadaki olayları gözlem ve deney yoluyla inceleyip bulgularla işlediği konuları açıklamaya çalışır. Felsefe ise deneye hiç başvurmaz sadece eldeki verileri sorgulayıp doğru veya yanlış olduklarını sorduğu sorularla yanıt aramaya çalışır.

 

Bilim insanları, yaptıkları deney ve gözlemler neticesinde sistemli olarak açıklamalarda bulunur. İşte bilim ve bilim felsefesini ayıran nokta buradadır. Çünkü bilim felsefesi, bilim insanlarının yapmış olduğu tüm bu çalışmaların insanlar üzerindeki olumlu veya olumsuz etkilerini sorgulayan bir disiplindir. Yani bilim felsefesi yeni bir bilgi kesinlikle vermez ve var olan bilgileri sadece sorgulayarak “neden, niçin, nasıl” gibi sorular sorarak yanı arar. Bu nedenle bilim felsefesine bilim denemez.

Ahlak kurallarına neden ihtiyaç duyulur? Açıklayınız.

 

İnsan tek başına yaşayan bir varlık değildir ve hayatta kalabilmesi için toplumla birlikte yaşaması gerekir. Topluluk içinde yaşamak ve düzenin devam edebilmesi içinde belli başlı bazı kurallara uyulması dünya hayatının daha huzurlu geçmesi için önemlidir. Bu kurallardan en önemlilerinden biri de “ahlak kurallarıdır.”

 

Ahlak, genel olarak insanın çevresindeki insanlara hatta canlı cansız tüm varlıklara ve doğayla olan ilişkilerinde belli bir kural ve ilkeler doğrultusunda davranmasıdır. İnsanlara ve bir başka varlığa karşı tüm tutum ve davranışlar bir ahlaki boyut taşır ve insan istediği gibi başı boş bir şekilde davranamaz. Ahlakın tüm dinler açısından da önemi büyüktür. Ayıca toplulukların huzurlu bir hayat yaşamalarına olanak sağlayan hukuk kurallarının içinde ahlaki kurallar önem arz eder.

 

Geçmişten günümüze baktığımızda tüm toplumlarda belli ahlak kurallarının olduğunu görürüz. Ahlaki sorumlulukların olmadığı hiçbir toplumdan söz etmekte mümkün değildir. Yani insanların ve toplumların aralarındaki ilişikliyi düzenleyen bazı ilke ve kurallar düzenlenmeden o toplumda iyilik ve güzellik anlayışının olması mümkün değildir.

 

Örneğin, yalan söylemek, hırsızlık yapmak ve adam öldürmek gibi kötü eylemler, dinen, hukuken ve ahlaken kesinlikle doğru olarak kabul edilmez ve belli kurallar eşliğinde cezalandırılır.  Bu nedenle insanların huzur içinde güvenli ve mutlu olabilmeleri için hem yazılı hem de genel ahlak kurallarına uymaları gerekir. Bu nedenle belli başlıklar altında özgürlük, sorumluluk, iyilik, güzellik ve mutluluk gibi kavramlar tüm devlet politikalarında çeşitli yaslarla koruma altına alınmıştır.

 

Felsefe de ahlak ile ilgili birçok konu üzerinde tartışmış ve farklı düşünceler ve fikirler ortaya çıkmıştır. Felsefenin ahlak ile ilgili konularına Etik felsefesi bakmış ve filozoflar bu konu hakkında çeşitli fikirler üretmiştir.

Bilim, konusu itibarıyla felsefeden nasıl ayrılır?

Yakın Çağ’dan beri bilim ve teknoloji alanındaki gelişmelere bakıldığında birçok insan gibi filozoflarında dikkatini çekmiş ve bu konular hakkında görüşlerini dile getirmişlerdir. Filozoflar daha çok bilimi, sistemli bir şekilde sorgulama yoluna giderek felsefenin temel disiplinleri arasına giren “Bilim Felsefesi” ortaya çıkmıştır.

 

Bilim Felsefesi genel olarak bilimin yapısını, doğasını, kavramlarını, yöntemini ve işleyişini sorgulayan bir felsefe akımıdır. Ayrıca bilimin henüz cevap bulamadığı sorulara dair de farklı bakış açısıyla neden bu sorulara bilimin cevap veremediğine dair yanıtlar ister. Kısaca bilim felsefecileri, bilimsel kuramlar ve ilişkileri hakkında temel problemleri sorgulayarak kendi görüşlerini belirtirler.

 

Bilim ise, daha çok deney ve gözleme dayalı bir anlayış içindedir. Bu nedenle bilim insanları yaptıkları gözlemler doğrultusunda sistematik deney ve diğer araçlarla doğadaki olayları açıklamaya çalışırlar. Bilim için şu şekilde bir tanım yapsak daha doğru ve açıklayıcı olacaktır. Bilim, gözlem ve deneye dayalı fiziksel dünyanın işleyişini ve yapısını sistemli bir şekilde araştıran, inceleyen ve elde ettiği bulguları ortaya koyan bir bilgi etkinliğidir. Örnek verecek olursak; bir psikoloğun insan davranışlarını sistemli bir şekilde gözlemleyerek ve çeşitli testler yaparak sonuca varması veya bir biyoloğun elindeki verilerle hücre yapısını deneyler yaparak açıklaması gibi.

 

Burada dikkat edilmesi gereken nokta şudur: Her ne kadar konusu itibariyle birbirine benzeyen bilim ve bilim felsefesinin ayrıldığı temel nokta; bilim felsefesinin bilim olamayışıdır. Çünkü bilim felsefesi doğadaki olaylara dair yeni bilgiler vermez sadece bilimin insanlar üzerindeki etkisini ve bilimin yapısını konu edinerek sorular sorar. Hâlbuki bilim, birçok deneyle ve bilimsel araştırmalarla ele aldığı konuyu sistemli bir şekilde açıklayarak insanoğlunun yararına sunar.

İnsan faktörü bilim ve hayat ilişkisini nasıl etkiler?

İnsanlar, bilimsel gelişmeler ve bu gelişmelerin etkileri konusunda düşünmüş ve konuyla alakalı farklı iki görüş ortaya çıkmıştır. Bir gurup bilimin faydalı olduğu yönünde fikir bildirirken diğer bir gurup ise bilimsel gelişmelerin insanlığa birçok zararının dokunduğunu öne sürmüştür.

 

İnsanoğlu sürekli yeni bilgi ve gelişmelerinde peşinde koşmakta, yeni buluşlar icat etme gayretiyle her dönem farklı teoriler üretmektedir. Bilimsel bilginin geldiği noktada ayrıca şu söylenebilir; insanlar için bir dönem değerli ve kıymetli olan bir bilgi, başka bir dönemde değersiz olarak kabul edilebilmekte. Bunun en büyük nedenlerinde biri ise, gelişen teknolojik gelişimlere ve yapılan bilimsel araştırmalardır.

 

Son dönemlerde yapılan bilimsel araştırmalar sayesinde sağlıktan, eğitime, ekonomiden tüm bilişim teknolojilerine kadar her alanda insanoğlu çığır açacak buluşlar gerçekleştirmiştir. Bulunan her yeni bilgi insanın hayatını kolaylaştıracak nitelikte olduğu için insanoğlu bilimden asla kaçamaz.

 

Bilimin inşalara zararlı olduğunu ileri süren görüş aslında bazı konularda haklıdır. Her ne kadar bilimin gelişimiyle birlikte inşaların konforlu hayat şartlarına kavuşmuş olsalar da edinilen bilgilerin savaşlara, iç karışıklıklara ve sağlığı tehdit ettiği de bir gerçektir. Bu nedenle bilimi tamamen kötülemek veya bilimi çok üstlere çıkarmak yanlış olacaktır. Objektif bir bakış açısıyla olaya baktığımızda kullanılacak bilimsel yöntem ve gelişimlerin insanların hayatını olumlu mu olumsuz mu etkileyeceğine bakılması önemlidir.