Ay: Ekim 2018

Siyaset, toplum hayatının nasıl organize edileceğini belirleyen en temel etkenlerden bir tanesidir. Siyaset esasen sadece bir mecliste sürdürülmesi gereken ve daha sonra tamamen unutulması gereken bir eylem olarak kabul edilemez. Siyaset, toplum içerisinde iki insanın birbiri ile konuştuğu, konuşmadan iletişim kurduğu, karşılaştığı, ya da dolaylı olarak birbirinden etkilendiği her ortamda vardır.  Siyaset insanlar arasındaki ilişkilerin temel biçimini belirler. Örneğin bir ülkede siyasetçilerin birbiri ile iletişimlerinden ya da problemleri çözüş biçimlerinden o ülkedeki insanların da birbiri ile iletişimlerini nasıl gerçekleştirdiğini anlayabilirsiniz. Çünkü siyasetçiler toplumun farklı noktalarındaki farklı görüşleri temsil ederler. Bundan dolayı da her bir siyasetçi farklı bir görüş topluluğunun kendisini sahiplenmesi ve kendisinden örnek alması durumu ile karşı karşıyadır. Siyasetçilerin birbiri ile olan ilişkileri ve birbirlerinin görüşlerine karşı çıkma tarzları, aynı zamanda bu siyasetçilerin temsil ettikleri kişilerin birbirlerinin görüşlerine karşı çıkma tarzlarını belirleyecektir. Siyasetin toplum hayatında aynı zamanda özgürlükler noktasında da ciddi etkisi vardır. Örneğin daha liberal olarak yönetilen bir toplumda bireyleşme konusunda tolerans oranı yüksektir. Gelenekselleşmiş kültürlerde ise bu oranın daha düşük ve kişisel ilişkilerin daha toplumsal düzeyde değerlendiriliyor olma olasılığı yüksektir. Kısacası bir mecliste alınan kararlar mecliste kalan ve bir tüzük oluşturan cansız kararlar değil, tersine son derece canlı ve yaşayan, insanları yakından etkileyen kararlardır.

İnsanlar yüzyıllardır belli anlamlandırma sistemleri inşa etmişler ve bu anlamlandırma sistemleri üzerinden yaşadıkları dünyayı çözümlemeye ve dünyada kendilerini güvende hissetmeye çalışmışlardır. Mental olarak gelişme potansiyeli oldukça  yüksek olan insanlar çevrelerinde olan biteni anlamlandırma ihtiyacını diğer türlere göre çok daha fazla duymaktadır. Bundan dolayı da ilkel dünyada da, şimdi de ölümün varlığı ile baş edebilmek üzerine bir formül geliştirmek insanlar için son derece yararlı olmuştur.

Kuşkusuz dinin en özel yanı, insanın gündelik hayatta baş etme konusunda kesinlikle başarısız olduğu ölüm olgusu ile mükemmel bir şekilde baş etmesidir. Öleceğini bilen tek canlılar olan insanlar için, sonunda öleceği bir dünyada yaratıcı ve üretken olarak yaşamak çok zor. Fakat din motifi, yaptıklarımızın tamamının ölümden sonra da bir şeyler ifade edeceğini telkin eder. Bu da yaşama daha sıkı tutunabilmeyi ve motive olmuş bir şekilde yaşamdan anlamlar çıkarmayı sağlar. Din aynı zamanda ilk zamanlarda sadece ölüm ile baş etmek konusunda değil, bilinmeyen dünyadaki olup bitenlere sebepler bulma üzerinden de şekillenmiştir. Örneğin gök gürlemesini Tanrıların insanlığa kızması olarak yorumlayan ilk insanlardan bu yana, bir şeyin istediği gibi olmamasını ‘’kader buymuş’’ ya da ‘’Tanrı’nın yazdığı buymuş’’ gibi düşünen insanlar da vardır. Bunların tamamı aynı mentalitenin farklı örnekleridirler. Din insana kendini son derece konforlu hissettirir.

Ahlak, felsefenin en tartışmalı olarak kabul edilen kavramlarından bir tanesidir. Yüz yıllarca filozoflar ahlaki ölçülerin ne olması gerektiğine ve neye göre almasın gerektiğine dair çok sayıda fikir belirtmişler ve hatta bazı ahlak sistemleri kurmak için çabalamışlardır. Ahlak konusu bundan dolayı sadece gündelik yaşam pratiği içerisinde olan insanlar için değil aynı zamanda aşkın düşünceler içerisinde olan filozoflar ve düşünürler için de önemlidir.

Ahlaklı olan insanın tanımını yaparken güncel değerlerin dışında, zamansız ve evrensel değerlerin üzerinde durmak gerekir. Öyle bir ahlak tanımı yapılmalıdır ki bundan 500 yıl sonra da, bundan 500 yıl önce de, şimdi de geçerli olsun ya da olma potansiyeline sahip olsun. İşte böyle bir ahlak anlayışının şekillenmesinin eklemek de doğal olarak oldukça zor. Yine de ahlak üzerine düşünüldüğünde ünlü filozofların genel olarak belirttiği şey hep benlik ahlakı olmuştur. Kişi, varlığı ile dünyada yer edinmesinin temelini oluşturan kendine değer vermeli ve kendine karşı davranışlarına özen göstermelidir. Bir diğer ahlak kuralı da özgürlükler üzerinde şekillenir. Temel ahlak kuralları hem kendi özgürlüğünüze hem  de başkalarının özgürlüğüne engel olabilecek eylem ya da eylem tasarılarında bulunmamak üzerinde de şekillenir. Doğrucu olmak, özellikle bazı Doğu filozoflarının temel ahlak kuralları arasında yer alır. Dobralığı temel alan bu filozoflar yalan söylemenin ya da doğruyu söylememenin ahlaksızlık olduğunu dile getirirler.

Bilimsel çalışmalar teknolojinin gelişmesi ile birlikte her geçen gün biraz daha artıyor. Bunun sebebi üzerine düşünüldüğünde ise hem ihtiyaçlar hem de insanlığın genel olarak keşfetmeye ve inşa etmeye duyduğu merak ortaya çıkıyor. Evet, insanlar yüzyıllar boyunca bir hastalığı tedavi etmek için, yaşamı kendi türüne daha pratik ve kolay bir hale getirmek için çeşitli bilimsel çalışmalar yaptı ve hatta bu bilimsel çalışmalar ışığında yepyeni icatlar türetti. Fakat bilimsel çalışmalar bu pragmatik deneylerin ötesinde felsefi ve insani bir tutkuyu da tatmin etmesi ile biliniyor. İnsanın içinde bastıramadığı, ne olursa olsun yeri geldiğinde ateşlenen mükemmel bir bilme ve hakim olma tutkusu var. Bir ağacın moleküllerinden gökyüzündeki yıldızların şekillerine kadar her şeyi bilmek istiyoruz. Ancak bilirsek dünya içerisinde kendimizi güvende hissedebiliriz. Örneğin ancak ve ancak neden yağmur yağdığını ve hangi durumlarda yağmur yağmayacağını bilirsek yağmurun yağmasından korkmayacak ve dünya içerisinde kendimizi güvende hissedeceğiz. Dolayısıyla dünyada olup bitenlerin farkına varmak biz bilinçli hayvanlar olan insanlar için oldukça önemli. İşte bilimsel çalışmaların hizmet ettiği en büyük amaç da tam olarak bu. Bilimsel çalışmalar yaşadığımızı dünyayı ve yaşadığımız beden ile zihni daha iyi anlamamız için yapılan çalışmaların tamamıdır. Bu da yaşamımız içerisindeki belirsizliklerden kurtulmamızı sağlıyor.

Bilgi, hem pratik hem de teorik yaşam içerisinde kavrama ve anlama oranını yüksek miktarda arttırdığından dolayı son derece değerli ve önemli bir kaynak olarak tanımlanabilir. Bu kaynak sayesinde elimizde tuttuğumuz bardağın, içimize çektiğimiz havanın tam olarak ne olduğunu hisseder ve buna göre bir kavrayışlar haritası geliştiririz. Geliştirdiğimiz bu kavrayışlar haritasında adlandırmadığımız her bir kavram ise bizim yaşamın daha içinde olmamızı, yaşam ile daha çok bütünleşmemizi, ve yaşamdaki her bir değişkeni daha sağlıklı anlamlandırmamızı sağlar. Peki, bu ne anlama gelir? Bu, şu anlama gelir: bilgi sahibi olmak her zaman fikir sahibi olmak anlamına gelmiyor ama yaşam hakkında aktif fikir sahibi olabilmemiz için bilgi sahibi olmaktan başka çaremiz yok. Bir fikrin temelini ve pratiğini inşa etmeye çalışırken yaşam içerisinde o fikrin çalışmasını sağlamak zorundayız. Bu da ancak yeterli bir donanım ile mümkün. Bir temel bilgi düzeyine ulaştıktan sonra genel olarak kendi çabalarımız ile yeni doğrular keşfetmek de zor değil. Fakat temel bir bilgiye sahip olmuş şekilde bu sürece başlamak oldukça kritik.

Bilgi ilk çağlardan beri insan için önemli. Yani aslında tamamen felsefi bir olgu da değil. Bilgi yüzyıllar boyunca dinozorların değil, insanların hayatta kalmış olmasını sağlayan evrimsel bir silah aynı zamanda. Bilgi medeni insanın da yırtıcı insanın da en güçlü silahıdır.

Ontoloji, felsefenin varlık ile ilgilenen en temel alanı. Varlık sorularının ise en büyük ve en tartışmalı kısmı kuşkusuz ‘’Varlık var mıdır?’’ kısmıdır. Yüzyıllarca yaşaya idealistler, materyalistler, düalistler ve daha niceleri, varlık var mıdır sorusuna birbirinden oldukça farklı cevaplar verdiler. Varlık var mıdır sorusunun bir devamı ise eğer varsa bunu nasıl algılayabiliriz sorusu olduğundan dolayı, asında varlık var mıdır, kolayca cevaplanabilecek bir soru değildir. Devamında bir evrensel ya da yersel sistem kurulmasını gerektirir. Peki, bir şeye var demenin koşulları neler olabilir? Bu konu hakkında farklı felsefe akımlarının farklı görüşleri var. Bu görüşler birbiri ile zıt pek çok önerme dile getiriyor.

• Bir şeye var diyebilmemiz için o şeyi 5 duyu organından biri ya da birkaçı ile algılayabilmemiz yeterlidir. Bu o şeyin kesinlikle var olduğunu, ve var olduğunu bize gösterdiğini anlatır.
• Bir şeyin var olduğuna inanabilmemiz için duyu organlarına güvenmek oldukça yanlıştır. Çünkü duyu oranları illüzyona uğratılabilir ya da manipüle edilebilir. Bundan dolayı varlığın zihinsel grafiğini çizerek onu zihinsel önermelerle doğrulamaya çalışmak gerekiyor. Örneğin ‘’şu varsa şu an şu da olmalı’’ gibi ilişkiler kurmak, varlığı nedensellik ilişkisi içinde doğrulamak anlamına gelir.
• Varlığa var demenin herhangi bir koşulu yoktur. Asla bir varlığın gerçekten var olup olmadığından emin olamayız. Emin olabileceğimiz tek şey, hiçbir şeyden emin olamayışımızdır.