Yazar: hakan

Hijyen nedir? Hijyen amacıyla en sık kullanılan maddelere örnek veriniz.

Bir ortamda bakteri, virüs veya kir olmamasına hijyen adı verilmektedir. Özellikle gıda alanında hijyen en çok önem verilmesi gereken bir konudur. Yiyecek veya içeceklerde bulunan bakteri, virüs gibi organeller insan sağlığını tehlikeye atarak hasta olmasına sebep olmaktadır. Bir ortamın hijyenik olabilmesi için sürekli olarak bazı kimyasal maddeler ile temizlenmesi gerekir. Bu kimyasal maddeler içeriği dolayısıyla organellerin yok olmasını sağlar. Bu tür maddeler tuz ruhu, çamaşır suyu ve sabunlardır. Şimdi bu kimyasal maddelerin içeriği ve görevleri hakkında detaylı bilgi verelim.

Tuz ruhu: Simya döneminde Cabir Bin Hayyan tarafından bulunan tuz ruhu sabit oda sıcaklığı ve basınçta gaz halinde bulunan bir kimyasal maddedir. Hidrojen ve klor elementlerinin bir araya gelmeyi oluşur ve HCl formülüyle gösterilir. Bu madde günümüzde PVC başta olmak üzere birçok alanda kullanılır. Yapısı bakımından oldukça kuvvetli bir asit olduğundan vücut ile teması halinde büyük tahribatlar verebilir. Bu özelliğinden dolayı hijyen alanında oldukça sık kullanılmaktadır.

Çamaşır Suyu: Mikropları öldürme özelliğiyle daha çok ön plana çıkan bu kimyasal madde günümüzde her türlü kirin temizlenmesinde kullanılmaktadır. Sararmış renkte olan kıyafetleri bembeyaz ve yeniymiş gibi yapma özelliğine de sahiptir. Mikrop üzerinde oldukça etkisi bulunan çamaşır suyu, firek mikrop zarlarına nüfus ederek mikropları etkisiz hale getirir. Faydalarının yanında oldukça zehirli bir yapıya sahiptir ve asla tuz ruhu ile karıştırılmamalıdır.

Sabun: Sodyum hidroksit adı verilen maddenin hayvansal veya bitkisel yapıdaki yağlı bir madde ile etkileşiminden sabun elde edilir. Ayırma yoluyla yağlı maddeleri su içerisinde yok etme özelliğine sahiptir. Eski çağlarda çok fazla çeşide sahip olmayan bu madde günümüzde birçok çeşide sahiptir. Hijyenik sabun adı verilen ürünler içerisinde bulunan kimyasal madde ile virüs ve mikrobu yok etme özelliğine sahip olur.

Kir nedir? Nasıl temizleneceğini kısaca açıklayınız.

Su ile etkileşime girdiğinde ortamdan uzaklaşamayan her türlü maddeye kir adı verilir. Bu kir herhangi bir madde üzerinde ulaşabileceği gibi insan vücudunda da oluşabilir. Bu kirler içerisinde kimyasal bulunan sabun, deterjan gibi ürünlerle kolaylıkla çıkarılabilir. Bu ürünlerin kimyasal formüllerinde suyu seven ve suyu sevmeyen olmak üzere iki farklı uç bulunmaktadır. Suyu sevmeyen kısım direk olarak kir adı verilen istemeyen maddeler ile etkileşime girerek bulunduğu ortamdan uzaklaşmasını sağlar. Suyu seven kısım ise direk olarak suya hücum ederek suyun madde üzerinde tutunmadan kaymasını sağlamaktadır.

Hem görünüş hem de sağlık bakımından zararlı olabilecek ve istenmeyen kir çeşitleri genel olarak 4 gruba ayrılır.

Oluşumuna göre kirler:

Bu tür kirler bulunduğu yüzeyde nasıl oluştuğuna göre sınıflandırılır. Bazı türleri kolay temizlenebilirken bazı türleri de kimyasal madde kullanılarak temizlenebilir.

• Gevşek kirler:

Her çeşit yüzeye yapışmayan kirlere gevşek kirler adı verilmektedir. Temizliği diğer kir çeşitlerine göre daha kolay olan bu tür kirler, toz alma ve kuru temizlik gibi işlemlerle zorlanmadan giderilebilir. Temizlemek için elektrikli süpürge ve mop kullanılabilir.

• Yapışkan kirler:

Temiz yüzeylere yapışmış ve çıkarılabilmesi için bazı işlemlerden geçecek olan her türlü maddelere verilen addır. Bu tür kirlerin temizlenmesi için kimyasal maddelere ihtiyaç duyulmaktadır.

Görünüşüne göre kirler:

Dışarıdan bakıldığında görünüşleri farklı olan kirler bu başlık altında farklı gruplara ayrılmaktadır. Toz, leke ve paslanma görünüşe göre kir çeşitleridir.

• Toz:

Havada serbest olarak dolaşan bu kir çeşidi ortamda bulunan her türlü yüzeye konarak kire sebep olmaktadır. Bu tip kirler temizlenmesi kolay olduğundan fazla bekletilmeden temizlenmelidir.

• Leke:

Bir yüzeye dökülen herhangi bir sıvının, boyanın veya suyun o yüzeyin rengini değiştirmesi sonucu ortaya çıkan kire leke adı verilir. Yapışkan kirler gibi kimyasal maddeler ile temizlenmelidir.

• Paslanma:

Metal maddelerin hava veya sıvı ile teması sonucunda oluşan kir türüdür. Uygun bir asit ile ovalayarak çıkarılabilir.

Su sertliği nedir? Açıklayınız.

Su döngüsü sonrası yeryüzüne düşen sular yer çekiminin etkisiyle yer altına sızar. Bu sızma sonucunda su içerisine tortular ve magnezyum, kalsiyum ve demir gibi iyonlar karışır. Karışım sonucu oluşan suya “sert su” adı verilmektedir. Bir suyun içerisinde bulunan kalsiyum ve magnezyum iyonları miktarı suyun sertliği oranını belirlemektedir. Az miktarda içeriyorsa “yumuşak su” olarak adlandırılır. Sert suyun ise bazı özellikleri mevcuttur. Bu özellikleri şu şekilde sıralayabiliriz.

• Sabunlar sert su içerisinde yumuşak sulara oranla daha az köpürmektedir. Bu duruma ise sabunun kesilmesi adı verilir. Evde kolayca yapabileceğimiz bu test ile sabunun köpürme miktarına bakarak evimize ulaşan suyun sertliğini anlayabiliriz.
• Evde kullanılan sular arıtılmadığı için sert bir yapıya sahiptir. Bu sert sular çamaşır makinesi, bulaşık makinesi gibi elektronik aletlerin zamanla borularının tıkanmasına yol açmaktadır. Bu gibi durumlardan kurtulmak için düzenli aralıklarla makinelerimizin iç yapısını kontrol ettirmeli ve makine içerisine temizleyici maddeler atarak boş şekilde çalıştırmalıyız.
• Lavabolarda ve küvetlerde bulunan kireçler çeşme suyunun sertliğinden kaynaklanmaktadır. İçerisinde bulunan kalsiyum ve magnezyum iyonları CO₃ iyonlarıyla birleşerek kireç adı verilen MgCO₃ ve CaCO₃ gibi maddeleri oluşturur. Bu maddeler evde kullanılan cihazların içerisinde birikerek kireç birikimine sebep olur ve bu elektronik cihazlara büyük ölçüde zarar vermektedir.
• Evlerimizde oluşan kireçler yapı bakımından bazik bir özellik taşıdığından; limon tuzu, sirke gibi asidik özellikler taşıyan maddeler kullanılarak bu kireçlerden kolaylıkla kurtulabiliriz.
• Direk olarak asidik özellik taşıyan maddeler elektronik aletlere zarar vereceğinden kireçten kurtulmak için bu maddelerin sulu çözeltileri kullanılabilir.

Yukarıda görüldüğü gibi evdeki elektronik cihazlara dahi zarar verebilen sert sular insan vücudunda da böbrek taşı vs. oluşumuna sebep olmaktadır. Bu yüzden içme suyu olarak kullanılacak suların yumuşak olmasına özen göstermeliyiz.

Su tasarrufunun başlıca faydaları nelerdir? Açıklayınız.

Dünya üzerinde %2,5 oranında bulunan tatlı suların yalnızca yarısı içilebilir durumdadır. Bu yüzden kaynaklarımızın kıymetini bilmeli ve bilinçli bir şekilde su tüketimi yapmalıyız. Bilinçsiz şekilde harcanan sular kaynakların azalmasını sebep olmakta ve canlıların yaşamını tehlikeye sokmaktadır. Evde kendimizin yapacağı ve etrafımızdaki insanlara önereceğimiz çeşitli yöntemlerle su tasarrufu yapabilir ve Dünya’yı daha yaşanabilir biz gezegen haline getirebiliriz. Su tasarrufu yapmanın faydaları ise şunlardır:

• Az miktarda yer alan su kaynaklarının kısa zamanda tükenmesinin önüne geçebilir ve başta insanlar olmak üzere birçok canlının geleceğini garanti altına alabiliriz. Bildiğiniz üzere su her canlı için büyük bir öneme sahiptir. Yeryüzünde suyun yok olması bütün canlı hayatının sona ermesi anlamına gelmektedir.
• Evde yapacağımız su tasarrufu ile birlikte elektrik tasarrufu da sağlayabilir, aile bütçesine büyük oranda fayda sağlayabiliriz. Örnek olarak, çamaşır ve bulaşık makinesini tam doldurarak çalıştırdığımızda su tasarrufunun yanında elektrik tasarrufu da sağlayabiliriz. Bu sayede elektrik kullanımını da azaltarak boş yere harcanan enerjiyi tekrardan topluma kazandırabiliriz.
• Dünya’yı giderek yaklaşan küresel ısınma tehlikesinden az da olsa koruyabiliriz. Dünya üzerinde yer alan suların azalması sebebiyle su kaynaklarının az olduğu bölgelerde yaşayan canlılar kuraklık tehlikesiyle karşılaşmaktadır. Örneğin Afrika gibi su kaynaklarının yetersiz olduğu bölgelerde kuraklık yaşandığından birçok canlının nesli tükenmeye başlamıştır. Suları tasarruflu kullanmak bu canlıların yaşamlarını kurtarabiliriz.
• Tasarruf yapmak her yaşta insan için erdemli bir davranış olarak bilinmektedir. Sadece su tasarrufu ile başlayacak bu alışkanlık tüm alanlarda insanın bilinçli harcamasını sağlayacak ve ekonomisine büyük katkı sağlayacaktır.

Globalleşen Dünya üzerinde insanları alışveriş ve israf merakı sardığından gezegenimiz gün geçtikçe daha yaşanmaz bir hal almaya başlamıştır. Bunun için başta su ve elektrik olmak üzere tüm enerji kaynaklarını tasarruflu kullanarak Dünya’yı yok olma tehlikesinden kurtarabiliriz.

Su tasarrufu için neler yapılabilir? Açıklayınız.

Gelen su faturalarının yüksek olmasından şikayetçi olduğunuz durumlarda kendi imkanlarınızla evde su tasarrufu yaparak bunu yarıya indirebilirsiniz. Hem de yapacağınız bu yöntemler asla size zora sokmayacaktır. Yapmanız gereken en önemli şey bu konuda daha dikkatli ve bilinçli davranmaktır. Peki evde uygulayacağımız bu yöntemler nelerdir? Gelin bu yöntemleri beraber inceleyelim.

• Mutfak ve banyoda kullanmış olduğunuz armatür ve su başlıklarını daha tasarruf sağlayan yeni modeller ile değiştirerek fazladan akan suyu engelleyebilir, büyük ölçüde su tasarrufu sağlayabilirsiniz.
• Sifon musluklarınızın sızdırma yapıp yapmadığını düzenli aralıklarla kontrol ettirebilirsiniz. Bu sızdırmalar damla şeklinde dahi olsa faturanızın yüksek gelmesine sebep olabilir. Klozetlerde bulunan sifon rezervuarlarına koyacağınız renkli koku gidericiler su sızıntısını kolaylıkla farketmenizi sağlayacaktır.
• Duşta geçirdiğiniz vakitleri azaltarak boşa akan suyu engelleyerek önemli ölçüde su tasarrufu sağlayabilirsiniz.
• Traş olurken ya da dişlerinizi fırçalarken suyu kesinlikle açık bırakmamaya özen gösterin. Musluğu yalnızca diş fırçanızı temizlemek, ağzınızı çalkalamak ve traş bıçağınızı yıkamak amacıyla açmalısınız. Traş olurken küçük bir kaba sıcak su koyarak bıçağınızı burada temizlerseniz, daha fazla su tasarrufu sağlayabilirsiniz.
• Sebze ve meyveleri bir kaba koyacağınız su içerisinde yıkayabilirsiniz. Akan suda yıkamak hem daha az temizlenmesine yol açacak hem de gereksiz yere su harcanmasına sebep olacaktır. Yeşillikleri yıkarken bu suyun içerisine bir miktar sirke ilave ederek daha temiz olmasını sağlayabilirsiniz.
• Bulaşıkları makineye koymadan önce bir fırça yardımıyla çıkması zor olan lekelerden arındırarak daha az su kullanılmasını sağlayabilirsiniz. Makineyi çalıştırmadan önce tamamen dolmasına özen gösterin. Bu sayede büyük ölçüde su tasarrufu sağlayabilirsiniz.

Yukarıda listelenen yöntemleri uyguladığınızda faturalarınızın ne kadar azaldığını farkedecek ve ne kadar doğru bir şey yaptığınızı gözlerinizle göreceksiniz.

Şu an Dünya’yı kurtarmak için bir şansınız olsaydı  Toplumun diğer üyelerine su tasarrufu ile ilgili önerileriniz neler olabilir?

Dünya üzerinde her geçen gün su kaynakları azalmaktadır. Bu durumun en büyük sebeplerinden birisi bilinçsiz olarak yapılan su israfıdır. Hem kendimiz hem de toplum tarafından kolayca uygulanacak birkaç yöntem ile su tasarrufu sağlayabilir ve kaynakların yok olmasını engelleyebiliriz. Su birçok canlı hayatı için büyük bir öneme sahiptir ve su kayanaklarının yok olması canlıların da yok olması anlamına gelmektedir. Uygulayabileceğimiz bu yöntemlerden başlıcaları şunlardır:

• Günümüzde teknoloji ve ekonominin gelişmesi ile birlikte neredeyse her evde bir adet araç bulunmaktadır. Araçlarımızı yıkarken hortumdan akan suyun yerine kova içerisinde yer alan suyu kullanarak yaklaşık olarak onda bir oranında suyun israf edilmesini engelleyebiliriz.
• Çeşme sularının fazla arıtılmaması sebebiyle kullanılan arıtma cihazları bir bardak su elde etmek için yaklaşık 1,5 litre su harcamaktadır. Bu cihazlarda biriken suları ev temizliğinde kullanarak suyun israf edilmesinin önüne geçebiliriz.
• Bahçe sulama işlemlerini güneşin olmadığı saatleri tercih ederek yaparsak, akan suyun buharlaşmasını engelleyerek bitkilere daha çok ulaşmasını sağlayabiliriz. Bu sayede bitkilerin daha çok su almasını sağlayabilir aynı zamanda da sudan tasarruf edebiliriz.
• Elde yıkanan bulaşıklarda makineye göre 10 kat daha fazla su harcanmaktadır. Bu israfın önüne geçebilmek için bulaşıklarımızı makinede ve tam doluyken yıkamayı tercih edebiliriz.
• Diş fırçalarken, traş olurken veya el yüz yıkarken boşa akan suyu çeşmeyi kapatarak engelleyebiliriz. Bu sayede hem ev ekonomisine katkı sağlayabilir hem de suyun israfını engelleyebiliriz.

Bulaşık makinesi gibi suyla çalışen diğer aletlerden birisi de çamaşır makinesidir. Makinemizi çalıştırırken tam doldurmak yaklaşık %50 oranında su tasarrufu sağlamaktadır.

Su kaynaklarının korunması için neler yapılabilir? Açıklayınız.

Suyun Dünya üzerinde yer alan canlılar için yeri ve önemi büyüktür. Öncelikle her canlının yaşaması için su tüketmesi kesinlikle gerekmektedir. İnsan üzerinden örnek vermek gerekirse; yemek yemeden haftalarca dayanabilen insan su içmeden yalnızca 3 gün kadar yaşayabilir.

Su doğada hazır olarak halde bulunmaktadır. Güneş ve yerçekimi sayesinde yeryüzünde bulunan sular sürekli olarak bir döngü halinde tekrar yeryüzüne düşmektedir. Güneş ışınları sayesinde ısınan su buhara dönüşerek atmosferin yüksek kesimlerinde tekrar yoğunlaşarak sıvı hale geçer. Yüksek kesimlerde hava sıcaklığının düşük olması sebebiyle buz haline dönüşür. Hava sıcaklığına bağlı olarak kar veya yağmur olarak tekrar yeryüzüne düşerek suyun hiçbir zaman kaybolmamasını sağlamaktadır.

İnsanoğlu gündelik hayatında suyu tasarruf etmeden kullandığı için su kaynakları günden güne azalmaktadır. Bireysel veya toplumsal olarak uygulayacağımız birkaç yöntem ile su kaynaklarının yok olmasına engel olabiliriz. Bu yöntemlerden bazıları şunlardır:

• Her insan suyun önemi hakkında yeteri kadar bilgiye sahip olmalı ve suyun israfından kaçınmalıdır. Örnek olarak evimizde bulaşık yıkarken elde yıkanması halinde makineye göre kat kat daha fazla su harcanmaktadır. Bunun önüne geçmek için bulaşıkları makinede yıkamaya özen göstermeliyiz. Meyve sebze gibi ürünleri yıkarken akan suyun yerine içi dolu bir kapta yıkamayı tercih etmeliyiz. Diş fırçalarken, traş olurken veya duş alırken suyu kullanmadığımız zamanlarda kapatarak hem ev ekonomisine hem de su kaynaklarının korunmasına destek olabiliriz.
• Su kaynaklarını korumanın bir diğer yolu ise kirletmemektedir. Her gün etrafa atılan binlerce atık pil içerisinde bulunan ağır metaller yüzünden kirlenmektedir. Bunun haricinde atıklarımızı deniz, göl ve nehirlere atmak yerine çöp kovalarına atmalıyız. Büyük firmalar tarafından sanayi atıkları her gün su kaynaklarına atılmaktadır. Bu gibi olaylara şahit olduğunuzda yetkili yerlere durumu bildirerek su kaynaklarının korunmasını sağlayabilirsiniz.