Kategori: Tarih

Napolyon’un ve Adolf Hitler’in Ordularının Yenilmesinde, Hangi Sosyal Bilimler Alanı Hakkında Yeterli Bilgiye Sahip Olmamaları Etkili Olmuştur?

Napolyon ve Adolf Hitler yaşadıkları dönemde giriştikleri savaşlar ile dünya tarihinde ciddi izler bırakmış kişilerdir. Bunlardan ilki olan Napolyon Fransız bir asker ve devlet adamıdır. İkincisi olan Adolf Hitler ise dünyanın yaşamış olduğu en büyük yıkım ve katliamlara sebep olan Alman siyasetçisidir. İki askeri liderinde savaşlarda kaybetmesinin en önemli sebeplerinden birisi coğrafya bilgisinin eksikliği idi. Çünkü sefere çıktığı ülkelerin iklim ve hava şartları hakkında kesin bir bilgiye sahip değillerdi. Ağır kış şartlarının olduğu bölgelere tedbirli gitmez iseniz askerini telef olur.

 

Coğrafya Biliminin Önemi

Napolyon ve Adolf Hitler’in kurmuş ve ordularına hedef olarak seçmiş oldukları ülkelerin başında Rusya gelmektedir. Nitekim 1812 senesinde Napolyon Bonapart’ın büyük Fransız ordusu Rusya seferine başlamış ve kısmen de başarılı olmuştur. Ancak Coğrafya bilimin ne derece önemli olduğunun farkında olmaması sebebiyle Moskova’ya kadar ilerlemesine rağmen, kışın yaşanılan iklim koşullarının son derece sert olduğu Rusya topraklarında çok sayıya asker kaybetmiş ve yenilgiyi kabul ederek geri çekilmek zorunda kalmıştır.

 

Napolyon Bonapart’ın yaşamış olduğu bu hezimetin benzerini Alman orduların başkomutanı ve ikinci dünya savaşının çıkmasına sebep olan Adolf Hitler de yaşamıştır. İkinci dünya savaşını başlattıktan sonra Polonya’yı, Çek Cumhuriyeti2ni ve Macaristan’ı kolaylıkla işgal eden Alman orduları yönlerini daha sonra doğuya yani Rusya’ya çevirmişlerdir. İlk başlarda belli bir mesafe ilerleme kat etmiş olmalarına rağmen işgal etmek istedikleri Rusya’nın coğrafi koşullarını ve iklim şartlarını dikkate almaksızın başmış oldukları hareketler Stalingrad şehrinin kuşatılması esnasında başlayan çetin kış ile noktalanmıştır. Yaşanılan büyük kayıplar ve kaybedilen çatışmalar nedeniyle Alman orduları geri çekilmek zorunda kalmıştır.

 

Malazgirt Savaşı’nda İslam Ülkelerinin Türk Askerlerini Desteklemelerinin Sebepleri Neler Olabilir?

Hz. Muhammed’in  (S.A.V.) vefatından sonra İslam âleminin içine düşmüş olduğu siyasi kargaşaların neden olduğu güç kayıpları ve Müslüman olmayan bölgelere İslam’ın götürülmesi yavaşlamaya başlamıştı.

Ancak Talas Savaşı sırasında Türklerin ve Müslümanların birbirleriyle yakınlaşmaları bu durumu değiştirmiştir. Özellikle dokuzuncu yüzyıldan sonra Türklerin İslamlaşma süreçleri hızlanmış ve Türkler İslam âleminin önemli aktörleri haline gelmiştir.

 

İslam Ülkelerinin Türk Askerlerini Desteklemelerinin Sebepleri

Her ne kadar İslam devletleri kuruluş ve sonraki süreçlerde kuvvetli bir hale gelmiş ve İslam’ı yaymak için Anadolu ve Avrupa yönünde çeşitli akınlar yapmış da olsalar Endülüs’ün fethi dışında ciddi bir zafer elde edememişlerdir.

Türkler ise İslamlaşma sürecinde yetenekli askerle olduklarını Tüm İslam âlemini kanıtlamış oldukları için 1071’de Malazgirt Savaşı gerçekleşene kadar İslam’ın kılıcı haline gelmişlerdir. Malazgirt Meydan muharebesi ise İslam dinin yayılması ve batı kaynaklı olarak İslam coğrafyasına gerçekleştirilen saldırıların kesilmesi açısından önemli bir mücadeledir.

 

Nitekim 1071 senesinde Malazgirt savaşının kazanılmasıyla İslam fetihlerinin hızlanması ve Anadolu’ya Müslüman Türklerin yerleşmesiyle Avrupa devletlerinin İslam bölgelerine yapabilecekleri saldırıların da önü alınmış olacaktı. Bu yüzden zaten kuvvet kaybetmiş olan diğer İslam devleti Türklerin girmiş oldukları bu mücadele esnasında Türklere destek olmuşlardır.

Bu savaş sonrası Anadolu tam anlamıyla İslam’ın yayılmasına açık bir fetih hedefi haline gelmiş ve bu coğrafyada pek çok Müslüman Türk beyliğinin yanı sıra İslam’ın sancaktarı haline gelen Selçuklu ve Osmanlı devletleri kurulmuştur.

İslamiyet’ten Önce Türkler Arasında Farklı Dinlerin ya da İnançların Yayılması Neyin Göstergesidir?

Türkler Orta Asya kökenli ve yerleşik hayata geçmeye başladıkları 1300’lü senelere kadar göçebe olarak yaşayan topluluktu. Göçebe hayat tarzını benimsedikleri için sürekli hareket halinde olmaları ve farklı coğrafyalara gitmeleri Türklerin çeşitli kültürler ve dini inançlarla tanışmalarını ve aralarında geliştirdikleri iyi ilişkiler sürekli olarak birbirleriyle etkileşim halinde olmalarına sebep olmuştur.

Bu durum da Türklerin karşılaştıkları her toplum veya dini inançtan belli oranda etkilenmelerine ve gelenek, adet ve törelerine uygunluğu nispetinde kültür ve inanç aktarımlarını mümkün kılmıştır. Bu sayede İslamiyet’ten önceki Türk toplulukları arasında çeşitli din ve inançlar da yayılmış ve yaşamıştır.

 

Türklerin Tarih Boyunca Sahip Olduğu Din ve İnançlar

Bunlardan ilki totemciliktir. Totemcilik Türklerin kutsal kabul ettiği ve en ilkel inanç şekli olarak kabul edilmektedir. Bu inanca göre Kurt, Kayın ağacı veya çeşitli putlar kutsaldı.

• İkincisi ise Ruhçuluk olarak da adlandırılan Animizm’dir. Bu inanca göre ruh ölümsüz ve kutsaldır ve doğaya ait kavramların ay, güneş, nehir gibi her birinin bir ruhu vardır.
• Üçüncüsü ise Şamanizm yani doğacılıktır. Bu inanca göre kâinat üç bölümden oluşmaktaydı. Bunlar Gök, yeryüzü ve yeraltıdır. Şamanist din adamlarına Kam denilmektedir
• Dördüncüsü ise Budizm’dir. Budizm ilk başlarda her şeyin akıl ve felsefe yolu ile idrak edilmeye çalışıldığı ve üstün bir yaratıcın varlığını kabul etmeyen bir anlayışken, sonraları Buda’yı tanrısallaştıran bir inanç sistemine dönüşmüştür.
• Beşincisi ise Manihaizm’dir. Bu inanca göre iyilik ve kötülük zıt kavramlardır. Madde ve ruh ayrımına dayanır. Kendini İsa, Buda ve Musa ile bir gören Mani adındaki biri tarafından ortaya atılmıştır.
• Türklerin sahip olduğu diğer dinler ise Yahudilik, Hristiyanlık ve son hak din olan İslamiyet’tir. Bunlar semavi dinlerdir.

Günümüz İçin Basit Gibi Görünen Ancak İnsanlık Tarihi İçin Büyük Bir Buluş Olan Tekerlek, İnsanlığa Hangi Alanlarda Katkı Sağlamıştır?

İnsanlık tarihinin en büyük buluşlarından biri olan tekerleğin icadı, insanoğlu tarafından ateşin keşfedilmesi ve kontrol altına alınmasından sonra gelen en önemli atılımlarından biridir. Ateşin keşfi nasıl ki insanlara daha temiz yiyecekler tüketmelerine olanak sağlamasının yanı sıra çeşitli madenleri işleyerek tarımda, hayvancılıkta, ticarette ve kendini savunmasında ihtiyaç duyduğu aletleri üretme imkânı sağladıysa, tekerleğin icadı da aynı işlevi yeri getirmiştir.

 

Tekerleğin İcadı ve Yaşanılan Gelişmeler

Tekerleğin insan hayatına girmesiyle beraber pek çok gelişme kaydedilmiştir. Bunların başında ulaşımın kolaylaşması gelmektedir. Zaten tekerleğin icadına kadar yük taşımakta kullanılan at gibi hayvanları evcilleştirmiş olan insanın işi tekerleğin icadı ile daha da kolaylaşmıştır. Bu hayvanlar ile sınırlı bir ulaşım imkânına sahipken tekerlek ile daha fazla yol gidebilmesi mümkün olmuştur.

 

Ayrıca daha önceleri ürettikleri ürünleri ticaret yapmak için pazara götürmek konusunda zorlanan insan tekerlekli taşıma araçlarını evcilleştirdikleri yük hayvanlarını kullanarak daha uzak noktalara ulaştırabilir hale gelmiştir. Bu da ticaretin gelişmesine yardımcı olmuştur.

Bunların yanı sıra belli mesafeleri kat etmekte zorlanan insan artık daha kolay bir şekilde hareket edebilir hale gelmiş bu da kültürlerin ve bilginin paylaşım hızını arttırmıştır. Bilginin paylaşıldıkça bir olgu olması insanlarım daha hızlı bir şekilde gelişmesini sağlamıştır.

Gazneliler ve Selçuklular Dönemi’nde Farklı Dillerin Kullanılmasının Nedenleri Neler Olabilir? Bu Durum Türkçenin Gelişimini Nasıl Etkilemiş Olabilir?

963 senesinde Sultan Alp Tekin tarafından Gazneli Devleti’nde de, 1037 tarihinde devlet haline gelen Selçuklularda da devletlerin resmi yazışma dili Farsçaydı. Nitekim Büyük Selçuklu, Anadolu Selçuklu ve Osmanlı devletlerinde de farsça resmi yazışma dili olarak kullanılmıştır.

Ancak Osmanlı’da bu gelenek belli bir müddet sonra terk edilmiştir. Osmanlı Devletinde Farsça dışında Arapça Türkçe dillerinin birbirilerinden etkilenmesi sonucu üçlü bir yapı hâkim olmuştur. Fakat jön Türk hareketiyle başlayan ve cumhuriyet dönemlerinde zirve noktaya ulaşan dilde Türkçeleştirme faaliyetleri bu karmaşık dil kullanımını belli oranda ortadan kaldırmıştır.

 

Türkler, Türk Dili ve Kültürel Etkileşim

Türkler her ne kadar çok iyi birer asker ve devlet kurucusu olsalar da, devletleşme süreci içerisinde bir devlette olması gereken tüm birimler kimi zaman eksik kalmıştır. Ayrıca göçebe bir kültürel yapıya sahip olan Türkler, yerleşik ve daha köklü kültürlere sahip kavimlerle etkileşime girdikleri vakit bu kavimlerin kültürlerinden etkilenmişler, dillerini, yaşam biçimlerini ve devlet yönetim şekillerini taklit etmek ve yorumlayarak kendi adet ve geleneklerine uyarlamaktan çekinmemişlerdir.

Nitekim hem Gazneli hem de Selçuklu devletleri zamanlarında baskın kültür olarak karşılarına Fars dili ve edebiyatından ve hatta devlet idaresinden etkilenmişler ve kültür ve gelenekleri devam ettirmişlerdir. Ancak ister beylik olsun ister devlet olsun Türkler kurdukları yapılarda Türkçeyi resmi dil olarak da kullanmışlardır. Bunların en bilindik örneğini ise başında Karamanoğlu Mehmed Bey’in bulunduğu Karamanoğulları beyliği oluşturmaktadır.

Arapça ve farsça gibi dillerin Türkler tarafından devlet yönetiminde kullanılması ise hem dil hem de edebiyat açısından Türk dilinin gelişmesine katkı sağlamış olmakla birlikte bu dillerin kuvvetli tesiri altına da girmiştir.

Devletlerin İpek Yolu Üzerindeki Şehirlere Hâkim Olmak İstemesinin Sebepleri Nelerdir?

Eski devirlerde ticaret ancak sınırlı sayıda ve sadece belirli merkezlerde yapılabilmiştir. Nitekim bu merkezlere ulaşabilmek amacıyla kullanılan en önemli yollar da Baharat, Kral ve İpek yolları olmuştur. Daha sonraları ise sadece bu rotalarla sınırlı olan ticaret yollarının dışında yenilerinin keşfedilmesi maksadıyla çıkılan deniz seyahatler coğrafi keşiflerle de birleşerek ticaret faaliyetlerin gelişmesini sağlamıştır.

Her geçen gün teknolojinin iletişim ve ulaşım olanaklarının geliştiği bir dönemde eskiden çok rağbet edilen, büyük hâkimiyet savaşlarının verildiği tarihi ticaret yolları da bu duruma paralel olarak önemlerini kaybetmeye başlamıştır.

 

Ticaret Yollarına Hâkim Olan Dünyaya Hâkim Olur

Devletlerin ticaret yollarını kontrol altına almak istemelerin arkasında yatan temel sebep, ticaret yolu ile çeşitli zenginlikler elde etmekte oluşlarıydı. Bu hâkimiyet savaşları neticesinde galip gelen taraf diğer devletlere karşı siyasi, iktisadi ve askeri üstünlüğünü kabul ettirmekte ve sadece bu yolun kullanılması ve ticaret merkezlerinde ticaret yapmaları için çeşitli isimler altında vergiler tahsil etmekteydi.

 

Bu üstünlük diğer devlere karşı siyasi bir üstünlük sağlamasının yanı sıra bu yollar sayesinde elde edilen gelirler, hâkim devletin ekonomik olarak daha da güçlenmesine ve askeri yapını geliştirmesine imkân sağalmaktaydı.

Ticaret yollarına sahip olan bir devlet tıpkı Osmanlı İmparatorluğu gibi dünyaya hâkim olabilecek bir güce sahip olmaktaydı. İşte bu nedenle tarih boyunca ticaret yollarına hâkim olabilmek için pek çok mücadele verilmiştir.

 

Demir İpek Yolu Projesi’nin Hayata Geçmesi Ülkemize Hangi Alanlarda Katkı Sağlayabilir?

İpek yolu, yüzlerce sene doğu ile batıyı birbirine bağlayan ve ticaret yapılmasını sağlayan bir ticaret rotasıdır. Ticaret demek zenginlik ve değişim anlamına geldiği için bu yolun geçtiği güzergâhlar her daim bir hâkimiyet mücadelesinin yaşandığı bölgeler olmuştur. Bu yolun kontrolünü elinde tutan bir bakıma ulusların da kaderini kontrol etme yeteneğine sahip hale gelmiştir. Bu da paylaşım ve hâkimiyet kavgalarına sebebiyet vermiştir.

 

Demir İpek Yolu Projesi

Demir İpek Yolu projesi yüzlerce yıl atlar, develer ve kervanlar ile yapılan, ancak teknolojinin ilerlemesi ve ulaşım imkânlarının artması ile gözden düşen İpek Yolunu tekrardan gündeme getirmek ve canlandırmak amacıyla tasarlanmıştır.

Bu proje ile İpek Yolunun rotası dâhilinde bulunan ülkelerin birbirleri ile demir yolları yani tren ulaşımı ile bağlanması ve tekrardan eski canlı günlerine ulaşması amaçlanmaktadır. Bu sayede hem doğu ve batı ülkeleri arasındaki ilişkilerin daha da yakınlaşması, hem de ticaretin hızlanması amaçlanmaktır.

 

Ancak ulaşım olanaklarının son derece gelişmiş olduğu büyük kapasiteli uçaklar ve gemiler ile kısa sürelerde ulaştırılmak istenilen şeylerin taşınmasını mümkün kılması demir ipek yolu projesinin ne denli etkili olabileceğini düşündürmektedir.

Her ne kadar bu projenin amacı ülkeler arasında yapılan ticareti canlandırmak olsa da asıl etkisini insanların daha önce gitmedikleri yerlere gitmelerini ve böylelikle tanımadıkları kültürleri öğrenmelerini sağlama noktasında göstereceği anlaşılmaktadır.

Çeşitli Sebeplerle Göç Etmek Zorunda Kalsaydınız Gideceğiniz Yerin Hangi Özelliklere Sahip Olmasını İsterdiniz?

İnsanlık tarihi bir bakıma göçler tarihiyle eş zamanlı olarak gelişim kaydetmiştir. Nitekim yaşanılan büyük savaşlar, çevre felaketleri, kıtlık, kuraklık veya insanların geçimlerini sağlamasına yetecek miktarda olanak bulunmaması, insanların yaşaya geldikleri yerleri terk ederek başka bölgelere gitmelerine sebebiyet verebilmektedir.

Bu durum geçmişte iklim koşulları, toprakların verimliği veya göç edilecek bölgelerin tepkisine bağlıyken günümüzde bu kriterler artık yeterli olamamaktadır.

 

Göç Etmek İstenilen Yerin Sahip Olması Gereken Özellikler

• İklim koşullarının nasıl olduğu ve uyum sağlanıp sağlanamayacağı
• Göç edilecek yer halkının farklı bir kültürden gelen insanlara bakış acısının nasıl olduğu
• Göç edilecek devletin göç edenlere ne gibi haklar sunduğu ve ayrımcılık yapıp yapmadığı.
• Demokratik yönetim esaslarına ne derece uyulduğu
• İnsan hak ve özgürlüklerinin uygulanıp uygulanmadığı
• Eğitim ve öğretim kalitesinin nasıl olduğu
• Kalkınma seviyesinin ne düzeyde olduğu
• Göç edilecek ülkenin adet ve kültürüne uyum sağlayıp sağlanamayacağı
• Farklı bir dini inanca sahip kişin kabul görüp görmediği
• Geçim sağlayabilecek yeterli iş imkânlarının bulunup bulunmadığı
• Yeterli derecede alt ve üst yapı imkânlarının olup olmadığı
• Sağlık hizmetlerinin ne düzeyde bulunduğu
• Göç edilmek istenilen ülkenin yaşadığı sorunları yaşayıp yaşamadığı gibi özellikler olmalıdır.

Bu etkenler bir insanın başka bir ülkeye göç etme konusunda dikkate alması ve iyi bir şekilde değerlendirmesi gereken konulardır.

Bilimsel Çalışmalarla İlgili Duyduğunuz En Son Gelişme Nedir?

Günümüzde bilim ve teknoloji o kadar hızlı ilerlemekte ve gelişmektedir ki, insanın bu hıza anlık olarak erişmesi, anlaması ve bu gelişmelere adapte olması o denli kolay olamamaktır. Nitekim uzay teknolojileri, 3D yazıcılar, yazılımlar, elektrikli otomobiller, robotik teknolojiler ve yapay zekâ çalışmaları son dönemde en popüler çalışmalardır.

 

Yapay Zekâ Neler Getirecek?

Yapay zekâ, insan tarafından geliştirilmiş ve insanlık tarihini kökünden değiştirecek bir buluş olacaktır. Nitekim bugüne kadar pek çok bilimkurgu roman, hikâye ve filmlerine esin kaynağı olması bile henüz gelişim evresinde olan yapay zekânın etkileri arasında sayılabilir.

İnsan eliyle yapılan bir yapay zekâ ünitesinin temel özelliği, tıpkı insan gibi öğrenebilen bir yapıya sahip olmasıdır. Öğrendiklerini uygulayan ve bunun için de dışarıdan herhangi bir müdahaleye ihtiyaç duymayan makinalardır.

 

Bu makinalar tıptan bahçıvanlığa, büyük sanayi komplekslerinde üretim yapmaktan insanlara ev işlerinde yardım etmeye kadar pek çok alanda kullanılabilecektir. Bu da üretim süreçlerinde insana olan ihtiyacı son derece azaltacaktır. Ancak durum insanoğlunun bir nevi dışlanması anlamına geliyorsa, insan geçimini nasıl sağlayacak soruları akla gelmektedir. Bu seviyelere ulaşılması halinde, vatandaşlık maaşı veya insanların günde bir veya iki saat çalıştıkları bir gelecek bizi beklemektedir diyebiliriz. Bu sayede bol ve boş zamana sahip olacak olan insanoğlu kültürel, sanatsal ve felsefi olarak kendini geliştirme imkânlarına daha fazla kavuşmuş olacak.

Anadolu’yu Yurt Edinme Açısından Malazgirt Savaşı İle Miryokefalon Savaşı Arasında Nasıl Bir İlişki Vardır?

Anadolu’ya yapılan Türk göçlerinin çok eski tarihlere dayanmasına rağmen bir yurt olarak görülmeye ve yeni bir fetih hedefi haline gelmesi ise Türklerin İslamiyet’i kabulü sonrasında meydana gelmiştir.

Nitekim Büyük Selçuklu hükümdarı Alparslan’ın başkomutanlığında diğer Türk beyleri ve İslam devletlerinin de desteği ile Malazgirt’te Bizans ordusu arasında büyük bir savaş yaşanmış ve bu savaşı Türkler 1071 tarihinde kazanarak Anadolu’nun kapılarını açarak Türklere yeni bir yerleşim ve yurt edinmenin fırsatını sağlamıştır.

 

Malazgirt Savaşı İle Miryokefalon Savaşı Arasındaki İlişki

Bu fırsatı en iyi şekilde değerlendirmek isteyen Türk boyları ve beylikleri akın akın Anadolu topraklarına göç etmeye ve Anadolu’ya yerleşmeye başlamıştır. Ancak Bizans Malazgirt’te hezimete uğramış olsa da Anadolu’ya yerleşmek isteyen Müslüman Türkleri bu topraklardan atmak için çeşitli siyasi ve askeri ittifaklara gitmiş ve haçlı seferlerinin başlatılmasını sağlamıştır. Fakat haçlı seferleri de Müslüman Türk akınlarının durmasını sağlayamamıştır.

Anadolu’daki Türk ilerleyişini kesin olarak durdurmak isteyen Bizans büyük bir ordu ile günümüzde Denizli Çivril civarında bulunan Miryokefalon’da Türk ordusu ile karşı karşıya gelmiş ve 1176 tarihinde gerçekleşen bu savaş neticesinde artık Anadolu’da Türk hâkimiyetini kabul etmek zorunda kalmıştır.

Bu iki savaş arasındaki en kuvvetli ilişki Malazgirt’le açılan Anadolu’nun kapıları sonrası Miryokefalon savaşı sonrası Anadolu tamamen Türk hâkimiyeti altına girmesi olmuştur.