Ay: Ekim 2018

Yaşadığım yere göre Kutup Yıldızı’nın görünüm açısı hesaplanabilir mi ya da nasıl hesaplanabilir? Bu sorunun tabi ki cevabı var ama ilk bakıldığında karışık bir soru gibi de gelebilir bizlere. Her insan kendi bulunduğu veya yaşadığı yere göre daha da doğrusu bulunduğu enlem değerine göre kutup yıldızını farklı açılarda ve farklı görebilir, gözlemleyebilir. Bu açılar kişiden kişiye değişmezler ama insanların bulundukları enlemlere göre, enlem değerlerine göre değişkenlik gösterirler.

Kutup yıldızı, dünyanın ekseni ile birlikte ele alındığında hemen hemen aynı doğrultudadır. Sayıları milyarlarca ya da çok daha fazla olan birbirinden farklı ve benzer gök cisimlerini düşündüğümüzde, birçoğundan farklı olarak, gün boyunca yer değiştirmemektedir. Kutup yıldızı, kuzey yarımkürede yaşayanlara sürekli olarak kuzeyi göstermektedir. Yani gün boyunca kuzeyi gösteren kutup yıldızı, insanların, gözlemlerin bulundukları yere ve o yerin enlemine göre farklı açılardan görüntülenerek, onlara kuzeyi göstermektedirler.

 

Enlem Değerine Göre Kutup Yıldızının Görünüm Açısı

Özetleyecek olursak enlem değerine göre kutup yıldızının görünüm açısı değişkenlik göstermektedir. Ekvatora yakın bir yerde olan biri için kutup yıldızının görünüm açısı farklıyken, ekvatordan daha uzak bir yerde bulunan biri için kutup yıldızının görünüm açısı birbirinden daha farklıdır. Bahsettiğimiz gibi burada önemli olan konu ekvatora olan uzaklıkla ilgili bir konudur ve ekvatora yakın ve uzak olarak kutup yıldızını görüntüleyen insanlar, birbirinden farklı açılarda görüntülemektedirler. Bu açılar farklı olsa da yukarıdaki paragraflarda bahsettiğimiz gibi konudaki ortak nokta ise nereden görüntülenirse görüntülensin, kuzey kutbunda kutup yıldızını gören kişi kendisine göre kuzey yönünü kutup yıldızından en sağlıklı şekilde belirlemiş olur. Yaşadığınız ya da bulunduğunuz yerin enlem değerine göre kutup yıldızının görünüm açısı değişen bir birim olsa da kuzeyi gösterdiği kesindir.

 

 

Dünya’nın Ekseni Etrafındaki Dönüş Hızı İnsanların Fark Edemeyeceği Kadar Uzun Bir Zaman Dilimine Bağlı Olarak Yavaşlamaktadır. Dünya’nın Ekseni Etrafındaki Dönüşünün Tamamen Ortadan Kalkması Ne Gibi Durumları Ortaya Çıkarırdı? Araştırınız.

Dünya iki eksenli şekilde dönmesini tamamlamaktadır. İlk olarak kendi yörüngesi çevresinde dönen Dünya, daha sonra Güneş’in yörüngesinin etrafında dönmektedir. Dünya’nın bu şekilde iki farklı dönme hareketinin olması birçok sonucu beraberinde getirmektedir. Dünyanın ekseni etrafındaki dönüşünün sonuçları ile Dünyanın Güneş etrafındaki dönüşünün sonuçları birbiriyle paralel olsa da farklıdır. Dünyanın ekseni etrafındaki dönüşünün sonuçları hakkında araştırma yaptığımızda Coğrafyacıların bazı sonuçlar bulduğunu görmekteyiz.

Dünyanın Ekseni Etrafındaki Dönüşünün Sonuçları Nelerdir?

Dünyanın ekseni etrafında dönmesi ile birlikte birçok sonuç meydana gelmektedir. Bu sonuçlar gerçekleşmeseydi bugün farklı bir yaşantıyla karşı karşıya olabilirdik. Dünya, kendi ekseni etrafında dönerken gerçekleştirdiği hızı biz insanların fark edemeyeceği kadar uzun sürmektedir. Bu hız zamanla yavaşlamaktadır. Tabi Dünyanın dönüş hızının yavaşlamasını bizler ne yazık ki fark edememekteyiz. Peki Dünya’nın bu hızının yavaşlaması ve artık kendi ekseni etrafında dönmeyi bırakması ne gibi sonuçlar getirir? Ya da Dünya ekseni etrafındaki dönüşünü hiçbir zaman gerçekleştirmeseydi bizi ne gibi sonuçlar bekliyordu?

• İlk olarak 24 saat boyunca yaşadığımız bir günlük zaman dilimini yaşamazdık. Çünkü; Dünya kendi ekseni etrafında dönerek bir günlük süreci bizlere yaşatmaktadır.
• Günlük süreç içerisinde zaman zaman basınç değişimleri yaşarız ve bu değişimler rüzgarları hissetmemize neden olur. Ancak Dünya kendi ekseni etrafında dönmese rüzgarları hissedemezdik.
• Dünya dönmüyor olsaydı; Dünya’nın yarısında kalan ülkeler hep geceyi yaşarken, Dünya’nın diğer yarısında kalan ülkeler hiçbir şekilde geceyi yaşamaz, hep gündüzü yaşardı.
• Fiziksel çözünme; Dünya üzerinde meydana gelen sıcaklık farklılıkları sonucu oluşan bir Coğrafi olaydır. Tabi buna bağlı olarak sıcaklık farklılıklarını da meydana getiren Dünya’nın kendi yörüngesi etrafında dönmesidir. Ancak böyle bir olay gerçekleşmezse ne sıcaklık farklılıkları, ne de fiziksel çözünme olur.

Yaşadığınız Yerin 25o Kuzeyinde Bir Yere Taşındığınızı Düşünün. Bu Yeni Yerde Dünya’nın Dönüş Hızı, Gece-Gündüz Uzunluğu Ve Güneş Işınlarının Geliş Açısı Nasıl Bir Değişim Gösterirdi?

Dünya üzerinde yaşadığımız yerler, dünyanın şeklinden dolayı, güneş ışınlarının bu şekilde göre iniş açılarından dolayı, insanların bulundukları enleme göre farklılıklar göstermektedirler. Farklı enlemlerde bulunan yerlere güneş ışınlarının iniş açıları gün içerisinde farklı farklı olmaktadır. Bu da aslında insanların veya toplumların hayatlarını devam ettirmelerinde birçok farklılıklar yaratmaktadır. Yaşadığınız yerin 25 derece Kuzeyinde bir yere taşındığınızda meydana gelebilecek değişiklikler bile söz konusudur.

Enlem, bir yerin ekvatora olan açı olarak uzaklığının ifadesidir. Yukarıda da bahsettiğimiz gibi enlemin birçok etkisi olmaktadır dünyaya ve bunlar da dünyanın düz olmayan yani elips şeklinden kaynaklanmaktadır.

Yaşadığımız Yerin 25 Derece Kuzeyinde Bir Yere taşındığınızda Meydana Gelebilecek Değişiklikler Nelerdir?

Gece ve gündüzün ilişkisine baktığımızda gece ve gündüz sürelerinin uzadığını görürüz. Güneş ışınlarının gelişi dünyanın şeklinden dolayı hemen hemen her yere farklı inmektedir ama biz bulunduğumuz yerden daha kuzeyde bir yerde yaşamaya başlarsak, güneş ışınlarının geliş açıları azalacaktır, şu anda bulunduğumuz yere göre…

Yine gölge boyu uzar, gurup ve tan süreleri uzar. Yerçekiminin daha da arttığını fark edersiniz. Güneşin hızı artmasa da aynı hızla ama daha az yol kat ettiği hesaplanır. Buna güneşin çizgisel hız oranı denir ve bu azalır. Son olarak daha yaşadığımız yerden daha kuzeyde bir yere taşındığımızda sıcaklıkların da azalacağını bilmeliyiz.

İnsanların yaşadıkları, bulundukları yerler tabi ki farklılık göstermektedirler. Siz kendinizi düşünün, dünyada, kuzey yarım kürede bulunan Türkiye’de yaşamaktasınız.  İster ülke içinde ister yine kuzey yarımkürede farklı bir enlemde yaşadığınız yerin 25 derece Kuzeyinde bir yere taşındığınızda meydana gelebilecek değişiklikler sizin yaşantınızı, hayat tarzını etkileyebilecek nitelikte karşınıza çıkabilecektir. En basitinde gurup ve tan sürelerinin uzaması bile uyku düzeninizde değişiklikler meydana getirebilir.

 

 

 

Dünya’nın Kendi Etrafındaki Dönüş Hızı Ekvator’dan Kutuplara Doğru Gidildikçe Yavaşlamaktadır. Buna Göre Dünya’nın Kendi Etrafındaki Dönüş Hızı Gurup Ve Tan Sürelerinin Değişimini Nasıl Etkilemektedir?
Coğrafya dersinin müfredatı kapsamında birçok Coğrafi konu okutulmaktadır. Okutulan bu konuların arasında tan ve gurup nedir, bunların nelerden etkilendikleri gibi konular da yer almaktadır. Birçok öğrencinin merak ettiği gurup ve tan süreleri tamamen Dünya’nın kendi etrafında yaptığı dönüşüyle alakalı bir durumdan kaynaklanmaktadır. Dünyanın kendi etrafındaki dönüş hızının gurup ve tan sürelerine etkisi bu yüzden önem arz etmektedir.

Dünyanın Kendi Etrafındaki Dönüş Hızının Gurup ve Tan Sürelerine Etkisi Nedir?

Dünyanı dönüş hızının gurup ve tan süreleri için nasıl bir etki yaptığını söylemeden önce dilerseniz gurup ve tanın ne demek olduğuna değinelim. Kelime anlamı açısından Tan; Güneş’in doğduğu anı temsil eder. Güneş’in doğuşu ile birlikte gündüz başlar. Gündüzün başlangıcı olarak da tanımlayabileceğimiz Tan, Dünyanın dönüş hızından etkilenir. Burada bahsedilen dönüş sadece Dünyanın kendi ekseni etrafında gerçekleştirdiği dönüş süresidir. Bir diğer kelimemiz olan Gurup ise; sizin de tahmin edeceğiniz üzere, Güneş’in battığı ana verilen isimdir. Gecenin başlangıcına da kısaca gurup adını verilebiliriz.

Gurup ve tanı Dünyanın kendi ekseni etrafındaki dönüş hızıyla bağdaştırırsak ilişkisinin olduğunu rahatlıkla görebiliriz. Dünyanın dönüş hızı her yerde aynı değildir. Ekvatorda en hızlı şekilde dönen Dünya Güney ve Kutup noktalarına gittiğinde yavaşlamaktadır. Güneş Ekvator bölgesinde daha çabuk doğar yani daha çabuk tan vakti gelir. Aynı şekilde Güneş, Ekvator bölgesinde daha çabuk batar yani daha çabuk gurup vakti gelmektedir. Dünyanın kendi etrafındaki dönüş hızının çok hızlı olduğu Ekvator’da ne gurup  yani; Güneş’in batış süresi, ne de tan yani; Güneş’in doğuş süresi yer almamaktadır. Böylece Dünyanın kendi etrafındaki dönüş hızının gurup ve tan sürelerine etkisi yadsınamaz gerçektir, görüşü Coğrafyacılar tarafından rahatlıkla savunulabilir.

Gölge boyu değişimi Coğrafya bilim dalı açısından önem arz eden konumlardan bir tanesidir. O nedenle bu yazımızda gölge boyunun yıl içerisinde neden değiştiğini açıklamaya çalışacağız. Aslında başlıktan da anlaşılacağı üzere yıl içerisinde gölge boyu sürekli olarak değişkenlik göstermektedir. Bu her yerde sabit bir oran veya açıyla olmaz ve her yere. bölgeye göre değişkenlik gösteren bir durumdur.

Gölge boyunun yıl içerisinde değişmesi aslında Güneşle alakalı bir durumdur. Daha doğrusu güneş ışınlarıyla ilgili bir konudur. Tabi burada Güneş ışınlarını yere düşmesi konusu her ne kadar önemliyse, bu güneş ışınlarının düştüğü enlem de bir o kadar önemlidir. Yukarıda da dediğimiz gibi bunlar sabit ve değişmeyen rakamlar değildir. Dünya üzerinde bulunulan enleme göre, güneş açılarının düşme açısı değişkenlik göstermektedir.

 

Gölge Boyunun Yıl İçerisinde Değişmesi

Ekvator’u kriter olarak ele aldığımızı düşünelim ve konuyu biraz daha sade şekilde anlatamaya çalışalım. Ekvator’dan kutuplara doğru hareket ettiğimizi düşünürsek, gölge boyları uzamaktadır. Aslında Güneş ışınların dünyaya geliş açıları aynıdır ve değişkenlik göstermez ama dünyanın şeklinden dolayı bu açıların yeryüzüne iniş açıları ve dolayısıyla gölge boyu da farklı olmaktadır.

Bir yer düşünelim, buraya düşen Güneş ışınları ne kadar büyük bir açıyla düşüyor ise gölge boyu da bir o kadar kısa olacaktır. Her ne kadar eğik açıyla düşüyorsa da gölge boyu daha uzun olacaktır.

Bu konuyu da özetleyecek olursak; gölge boyunun yıl içerisinde değişmesi gözlenmektedir. Bunun sebebi de dünyanın şekliyle de bağlantılıdır ve de bu sebepten dolayı, güneş ışınlarının dünyada hangi enleme hangi derecede açıyla inişiyle ilgilidir. Bu sebeplerden dolayı gölge boyu yıl içerisinde günlük olarak da azalma ve artma göstermektedir.

 

 

 

 

 

 

 

Bir yerin başka yere göre olan konumunu tarif etme noktasında bu yerlerle ilgili bir kaç bilgiden faydalanarak yola çıkabiliriz. Enlem, boylam, koordinat gibi kelimeler aslında bir veya birden fazla konumun belirlenmesinde en önemli etkenler arasında kendisini ilk sıralarda göstermektedir.

 

Bir Yerin Başka Yere Göre Olan Konumunu Tarif Etme Nasıl Yapılır?

Dünya coğrafyasında bulunan yüzlerce hatta binlerce yere bakmak istediğimizde ya da incelemek istediğimizde daha doğrusu haritadan bakmak istediğimizde en kolay yol enlem ve boylamına bakmak olarak sayılabilir. Yani aslında o yerin koordinatlarını biliyorsak, yerin dünya üzerindeki konumunu bulabiliriz.

Daha eski zamanlarda daha karışık şeyler olarak gözükse de günümüz teknoloji ve internet çağında arama motorlarında, navigasyon aletlerinde veya haritalar sayfalarında koordinatları da, yerlerin enlem ve boylamlarını da görebilir birbirine olan uzaklıklarını, saat farklarını ve bunun gibi birçok şeyi görerek, öğrenebiliyoruz.

Bu şekilde bulunduğumuz yerin enlem ve boylamına bakarak, yani koordinatlarına bakıp, başka bir yerdeki arkadaşımızın koordinatlarına göre kendi konumumuzu tarif edebiliriz. Ya da aynısını yanına gidip, görüşeceğimiz bir arkadaşımız kendi konumunu belirleyerek bize konum bilgisini verebilir. Elimizdeki konuma ulaşmak ise günümüzde artık çok kolaylaştı.

Kısacası; bir açık adres kadar olmasa da enlem, boylam, koordinat bilgilerine göre farklı bir konuma ulaşmak aslında çok zor değil. Bugün Google, Yandex veya tüm arama motorları ve telefonunuz veya bilgisayarınızda bulunan haritaları açtığınızda kendi ve farklı gideceğiniz veya bakacağınız bir yerdeki koordinatları bile görüp, hem konum belirleyebiliyorsunuz hem de dilerseniz enlem, boylam, koordinatlar ve buna benzer birçok bilgiye de sahip olabiliyorsunuz.  Böylece teknolojinin ve Coğrafya’nın gelişmesi ile bir yerin başka  yere göre olan konumunu tarif etme kolaylaşıyor.

Sosyal hayatta insanlar sürekli etkileşim ve iletişim halindedir. Bu durum yapılan işlere de yansımakta ve bazı işlerin yapılması için iş bölümü yöntemine başvurulmaktadır. Bu da işlerin çok daha hızlı bir şekilde yapılmasını sağlamaktadır. Sosyal hayat denildiğinde akla bu kavrama paralel olarak insanların bir arada yaşaması gelmektedir.  İnsanların birlikte yaşaması iş bölümünü zorunlu hale getirmektedir.

İnsan sosyal bir varlıktır ve diğer insanlarla etkileşim içinde olmaya ihtiyaç duyar. Zaten bunun bir sonucu olarak insanlar tarih boyunca sürekli topluluklar halinde yaşamış ve yapacakları işlerde iş bölümüne gitmiştir. İnsanlar tarafından oluşturulan toplumlarda her bireyin farklı sorumlulukları ve işleri vardır. Bu sorumluluklar yani iş bölümünde üzerine düşen vazifeler eksiksiz bir şekilde yapılırsa, toplumun genel işleyişi zarar almadan devam eder ve o toplum gelişir. Aynı durum herhangi bir iş için de düşünülebilir. İş bölümü ile bir insanın tek başına yapamayacağı ya da yapsa bile çok uzun sürecek olan işler çok kısa bir sürede eksiksiz olarak halledilmektedir. İş bölümü yapmak, verimliliği arttıran en önemli unsurlardandır.

İş bölümü sayesinde insanlar hem işlerini daha hızlı yapar hem de diğer insanlarla iletişim halinde olma imkanını bulur. Bu ise insanların mutlu olmasına sağlayan çok önemli bir iştir. Sosyal hayat ve iş bölümü birbirini tamamlamaktadır.

Mevlânâ’nın aşağıdaki sözlerini okuyup üzerinde düşününüz. Düşüncelerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız. Cömertlik ve yardım etmede akarsu gibi ol. Şefkat ve merhamette güneş gibi ol. MEVLÂNÂ

Selçuklular zamanında yaşamış olan Mevlana, sadece o dönemin değil bütün zamanların en büyük alimlerinden birisi olarak kabul edilmektedir. Söylemiş olduğu sözler, çağlar ötesini dahi etkilemektedir. Mevlana’nın tüm dinden ve dilden insanlar üzerinde bu kadar büyük etki oluşturmasında Mevlana’nın içindeki Allah sevgisi ve insan sevgisi bulunmaktadır.

Mevlana tarafından söylenmiş olan sözlerde bir takım öğütler verilmektedir. Bu sözlerden cömertlik ve yardım etme ile ilgili olanı da taşıdığı anlam ile insanları fazlasıyla etkilemektedir. Mevlana bu sözü ile insanlara ulaşabildikleri her alanda cömert ve yardımsever olmalarını öğütlemiştir. İnsanların taşıyacağı bu özellikler, bir toplum gelişmesi adına son derece önemlidir. Diğer öğütte ise insanları şefkatli ve merhametli olmaya davet etmektedir. Ve bunu da güneş gibi yapmalarını yani ulaşabildikleri herkese bu şekilde davranmaları gerektiğini söylüyor. Şefkat ve merhamet insanlar arasındaki ilişkinin gelişmesi adına son derece önemlidir. Bu özellikteki insanların sayısının artması, toplumun dinamiklerinin sağlamlaşmasına neden olacaktır. Tam tersi bir durumda ise toplum içinde bir takım çatışmalar yaşanacaktır ki bu da son derece olumsuz bir durumdur.

Mevlana, bu sözleri ile bir toplumun ayakta durması için gerekli olan bazı kavramlardan bahsetmiştir. Hayatın her alanında bunlar uygulanmalıdır.

İnsanların yaşamış olduğu sıkıntılar, sevinçler, üzüntüler ve diğer farklı duygu durumları bazen diğer kişiler tarafından anlaşılamıyor. Bu da farklı sorunların yaşanmasına neden oluyor. Böyle durumlarda empatiye başvurulması, bu sorunların yaşanmasının önüne geçecek en güzel yöntemdir. Karşımızdakinin ne hissettiğini, ne düşündüğünü anlamamızda empati oldukça önemli bir yere sahiptir. Kendini o kişinin yerine koymak ve onun ne düşündüğünü anlamaya çalışmanın adı empatidir.

Empati, insanların kendisini farklı birinin yerine koyması ve o şekilde düşünmesidir. Bir anlamda ben olsam nasıl davranırdım sorusunun sorulması olarak da tanımlanabilir. Empati, insanların birbirini anlamada kullanabilecekleri önemli bir yöntemdir. Bu yöntem sayesinde insanların birbirini anlamada çok fazla zorluk çektiği zamanlarda, karşıdaki kişilerin neler hissettiğini, neden bu şekilde davrandığını, içinde bulunduğu durumun anlaşılmasını sağlamaktadır. Böylece karşıdaki insanın davranışı daha iyi anlaşılır ve bu davranıştan kaynaklanan sorunlar engellenmiş olur. Empati bundan dolayı çok önemlidir ve herkesin yapması gerekir. Birisini yargılamadan önce empati yapılması ve kişilerin kendisini onun yerine koyduktan sonra karar verilmesi gerekir.

Empati, çağımızdaki insanların birbirini anlamada sıkça kullanması gereken yöntemlerden bir tanesidir. Bu yöntemin olabildiğince fazla uygulanması durumunda kişiler arasındaki ilişkilerin çok daha kaliteli olacağı bilinen bir gerçektir. Birisi hakkında yargıda bulunmadan önce ben onun yerinde olsam ne düşünürdüm diye sormak gerekmektedir.